Кіріспе

14 ғасырдағы испан кардиналы, архиепископ, Толедоның канцлері және шіркеу басшысы Гил Альварес Каррильо де Альборноз (Gil de Albornoz; шамамен 1295/1310 – 23 тамыз 1367), испандық кардинал, 13 мамыр 1338 жылдан 17 желтоқсан 1350 жылға дейін Толедо архиепископы. 1352 жылдың желтоқсанынан 23 тамыз 1364 жылға дейін Ұлы жазалаушы. 17 желтоқсан 1350 жылдан 1356 жылдың желтоқсанына дейін Сан-Клементе атағын иеленген кардинал-қасиетті. 1356 жылдың желтоқсанынан 23 тамыз 1364 жылға дейін Сабинаның кардинал-епископы. 30 маусым 1353 жылдан 1357 жылға дейінгі кардинал-легат және генерал-викар, ол кондотьер ретінде Папа мемлекеттерінің жалдамалы әскерлерін Италиядағы аумақтарды қайта басып алу үшін екі жорыққа басқарды және мемлекет қайраткері болды. Альборноз Испанияның Карраскоса-дель-Кампо қаласында дүниеге келген. Сарагосада өсіп, анасының ағасымен бірге білім алған Альборноз Тулузада заңгерлік білімін жалғастырды. Толедо архиепископы ретінде ол екі реформалық синод өткізді және өмірі бойы әскери шеберлігін көрсетті. 1340 жылы Рио-Саладо шайқасында Мароккодан келген маринидтердің шапқыншылығына қарсы күресті және 1344 жылы Алгесирас қаласын алғанда архиепископтық әскерін басқарды. 1350 жылы Папа Клемент VI Альборнозды әскери және дипломатиялық қабілеттерін мойындап, Сан-Клементтің кардинал-қасиеттісі етіп тағайындады. 1352 жылы Папа Иннокентий VI сайланғаннан кейін Альборноз бас қамаушы болып тағайындалып, «Тыныштық періштесі» деген лақап алды. Бірақ, бұл атау кейіннен Папа мемлекеттеріндегі жорықтарға басшылық еткен кезде иронияға толы болды. 1353 жылы Папа Иннокентий VI Альборнозды Италияға жіберіп, Папа мемлекеттерінде Папаның билігін қалпына келтіруді мақсат етті. Ол жалдамалы әскердің басшылығымен түрлі билеушілерге қарсы бірнеше сәтті жорықтар жасап, Папа мемлекеттерінің аумағын кеңейтті. Италияда болған кезінде Альборноз Constitutiones Sanctæ Matris Ecclesiæ-ні жариялады, ол 1816 жылға дейін Папа мемлекеттерін және олардың провинцияларын тиімді реттеді. Он жылдық соғысқа және көптеген сәтті жорықтарға қарамастан, Альборноздың күш-жігері Италияда толық бейбітшілік пен тұрақтылықты қамтамасыз етпеді. Папа мемлекеті де үздіксіз қақтығыстарға тап болды, ал жалдамалы әскерлер Италияны аралап, қантөгіс пен келіспеушілікті одан әрі таратып, жайратты. Дегенмен, 1367 жылы Папа Урбан V Альборнозға көрсеткен қызметі үшін ризашылық білдіріп, оны Болоньяға елші етіп тағайындады. Әскери және дипломатиялық жетістіктерінен басқа, Альборноз білім беру саласында да елеулі із қалдырды. 1364 жылы ол Кастилия, Арагон және Португалия студенттеріне пайдасын тигізу үшін Болоньяда Сан-Клемент колледжін құрды, оларға бірегей оқу мүмкіндігін ұсынды. Альборноз Леон және Арагон патшаларының ұрпағы және Болоньяның академиялық институты – Collegio di Spagna-ның негізін қалаушы болды.

Ерте өмір

Альборноз Гарсиалуарес Альборноздың IV иесінің ұлы болды. Испандық: Gil de Albornoz de nacion Español, natural de la ciudad de Cuenca, del linaje esclarescido de los Albornozes hijo de Garcialuarez de Albornoz, Señor de muchos pueblos: тегі Леон королі Алонсо Пятағы және оның әйелі Дона Тереза де Луна, Арагон королі дон Хаймеден тарайды. Ағылшынша: Гил де Альборноз испан ұлтынан, Куэнка қаласында туған, Альборноз әулетінің ағартылған ұрпағы, көптеген қалалардың иесі Гарсиалуарес де Альборноздың ұлы: Леон королі Алонсо Пятағы мен Дона Тереза де Лунадан тікелей тараған, Арагон королі дон Хаймеден тарайтын жоғары текті әулеттен шыққан. Болашақ король Альфонсо XI-нің тәрбиешісі, бастапқыда Унья, Куэнкадан және Дона Тереза де Луна, Толедо архиепископы және танымал Каррильо отбасының мүшесі. Ол 1302 жылдың соңында немесе 1303 жылдың басында Карраскоса-дель-Кампода (Куэнка) дүниеге келді. Анасының інісімен Сарагосада тәрбиеленіп, білім алды, Тулузада құқық білімін оқыды. 1340 жылы Рио-Саладо шайқасында Мароккодан келген маринидтердің шабуылына қарсы сәтті күресті, ал 1344 жылы Алхесирас қаласын алғанда архиепископтығының қарулы жасағын басқарды. Толедо архиепископы ретінде екі реформалық синод өткізді: біреуі 1339 жылдың мамырында Толедода, екіншісі 1347 жылдың сәуірінде Алкалада. 1343 жылы ол Авиньондағы папа Климент VI-ға шіркеу кірісінен салық алу туралы келісімдерді жүргізу үшін жіберілді. Альборноз 1350 жылдың наурыз айында король Альфонсо XI қайтыс болғаннан кейін Испаниядан кетіп, ешқашан оралмады. Ол Педро Кастильскийден қорқып қашқан деген әңгімелер бар, бірақ замандас дәлелдері жоқ. Оның әскери және дипломатиялық қабілеті папаға белгілі болды, сол жылдың желтоқсанында оны Сан-Клементтің кардинал-қасиетшісі етіп тағайындады, содан кейін Толедо архиепископтығынан бас тартты. 1352 жылдың желтоқсанында папа Иннокентий VI сайланғаннан кейін ол тез арада үлкен пенитенциарий болып тағайындалды және «Тыныштық періштесі» деген лақап алды, бірақ Папалық мемлекеттердегі болашақ науқандарын ескере отырып, бұл тез арада ирониялық атауға айналды.

Бірінші

1353 жылы Иннокентий VI оны шағын жалдамалы әскердің басында Италияға, Папалық билікті Папалық штаттарында қалпына келтіру мақсатымен жіберді. Милан архиепископы Джованни Висконтидің, сондай-ақ Пиза, Флоренция және Сиена архиепископтарының қолдауын алғаннан кейін, ол Лацио мен Умбриядағы Папалық территорияларының көп бөлігін басып алған Витербоның иесі Джованни ди Викоға қарсы науқан бастады. 1354 жылғы 10 наурыздағы Витербо шайқасында Джованни жеңіліске ұшырады және бас ие тұру туралы шартқа қол қойды. Витербодағы өкіметін бекіту үшін ол бірден Сан-Фаустино шіркеуінің жанында сарай салуға шешім қабылдады. Бүгінде Палаццо Ломеллино ди Арагона Карневалини деп аталатын бұл сарай 1944 жылы келген зардаптардан кейін қайта жаңартылды. Онда Этрус өнері мұражайы орналасқан. Альборноз содан кейін Риминидің Малатесталарына және Форлидің Орделаффилеріне қарсы Марке және Романьяға көшті. Папалық қолбасшы Родольфо II да Варано, Камериноның иесі, Галеотто Малатестаны жеңіп, оның отбасын Папаның адал одақтасы болуға мәжбүр етті. Бұдан кейін Урбиноның Монтефельтролары мен Равеннаның да Поленталары, сондай-ақ Сенигалия және Анкона қалалары бас иді. 1356 жылдың соңында Альборноз Сабина епископы болып тағайындалды. Осы кезде тек Фаэнцаның Джованни Манфредиі мен Форлидің Франческо II Орделаффиі ғана Папаның территорияларын қайта басып алуына қарсы тұрды. Альборноз бұрынғысын ғана бас ие тұрғызған кезде 1357 жылы қайта шақырылды, оның орнына Клуни аббаты Андроин де ла Рош келді. Кету алдында, 1357 жылғы 29 сәуірде барлық Папалық викарийлермен өткен кездесуде Альборноз Папалық штаттары мен оның провинцияларға бөлінуіне қатысты барлық мәселелерді реттейтін Constitutiones Sanctæ Matris Ecclesiæ құжатын жариялады. Ол 1816 жылға дейін күшінде болды.

Екінші

Кардинал Авиньонға келген кезде Pater Ecclesiæ атағымен құрметтелді. Дегенмен, ол онда қысқа ғана уақыт болды, себебі Джованни ди Вико мен Франческо Орделаффи (әйгілі кондотьеро Конрад фон Ландаудың «Ұлы ротасын» жалдаған) оның соңғы бағындыруларының нәзік тепе-теңдігіне қауіп төндірді. Италияға оралған Альборноз Ландаумен келісімге келді, нәтижесінде Орделаффи 1359 жылдың 4 шілдесінде қарсыласуды тоқтатты. Содан кейін ол Папа атынан Сент-Пьердің иелігіндегі Паптық басқарудың жалпы ережелерін – Constitutiones Sanctae Matri Ecclesiae-ді жариялады. Альборноз Папалық мемлекеттерді жаңартқанда тек Болонья ғана қалды. Қалаға Миланның Бернабо Висконтисы шабуыл жасағанда, оның билеушісі Джованни д’Оледжо оны Альборнозға беруге шешім қабылдады. Осы уақытта Иннокентий қайтыс болды: испан кардиналы тиарадан бас тартты, ал Урбан V сайланды. Оның басшылығымен Альборноз Висконтиға қарсы әскери науқанды бастады, бірақ барлық шабуылдар сәтсіз аяқталған соң, Урбан оған қарсы крест жорығын жариялады. Урбанның ең басты тілегі түріктерге қарсы крест жорығы болғандықтан, екі тарап асығыс бейбітшілікке келді, бұл Висконти үшін өте тиімді болды. Альборноздың талмай еңбегі он жылдық соғыс пен қасіретке әкелді, оның шыңы – Папалық мақсатқа адал Цезена қаласының қырғыны, онда Папалық әскерлері қаланың барлық халқын атқылап, Урбан V-тің Римге жолын ашты (1367 жыл). Альборноз елші ретінде адамдарды басқаруда шебер және тиімді жауынгер екенін көрсетті. Ол Авиньон түрмесінен босатылған Кола ди Риенцоны (Римдегі азаматтық бостандықтың бұрынғы көшбасшысы) пайдаланудан бастады. 1354 жылы трибун өлтірілгеннен кейін Альборноз Папаның билігін қайта орнату үшін хитролық пен күш қолданып, үлкен жетістіктерге жетті. Алайда, Альборноз жүргізген он жылдық қанды соғыс Италияны бейбіт етуге көп әсер етпеді, себебі қазір төрт жалдамалы рота Италияны кезіп, қантөгіс пен жанжалдарды таратуда. Папалық мемлекет те толығымен бейбіттенбеген еді; 1361 жылдан 1367 жылға дейін Рим мен Велетри арасында қатыгез және қирату соғысы болды, ал 1366 жылы Кампанияда жалпы көтеріліс болды. Осының барлығына қарамастан, ризашылығының белгісі ретінде Папа оны 1367 жылы Болоньяға легат етіп тағайындады, бірақ ол сол жылы Витербода қайтыс болды. Өзінің тілегі бойынша оның денесі Толедоға жеткізілді, онда Кастилиялық Генрих оны патшалық құрметпен жерледі. Альборноз 1364 жылы Кастилиялық, Арагондық және Португалиялық студенттердің игілігі үшін Болоньядағы Сент-Клемент колледжін құрды.

Архиепископ

Ол өзінің ағасы Химено де Лунаның орнын басып, Толедо соборының бөлімі тарапынан архиепископ болып сайланды. Сайлауды Папа Бенедикт XII 1338 жылдың 13 мамырында Авиньондағы Паптық Сыртқы істер министрлігінің жарлығымен бекітті, онда ол диакон, Калатрава орденінің архдиаконы, Паптық капелланы және Декреттер докторы ретінде тілге алынды.