Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бразилиялық футбол жаттықтырушысы
the Brazilian football manager
Филиппо Буондельмонти дельи Сколари (1369 – 1426 жылғы желтоқсан), Пиппо Спано деп белгілі, Флоренция Республикасында туған итальяндық магнат, генерал, стратегияшы және Венгрия королі Сигизмундтың сенімді досы. Сигизмундтың жеке досы және Аждаһа орденінің мүшесі, ол Венгрия патшаларының қасына Секешфехервар базиликасына жерленді.
Filippo Buondelmonti degli Scolari (1369 – December 1426), known as Pippo Spano, was an Italian magnate, general, strategist and confidant of King Sigismund of Hungary, born in the Republic of Florence. The personal friend of Sigismund and member of the Order of the Dragon, he was buried in the Székesfehérvár Basilica beside the Hungarian kings.
Ерте мансап
Филиппо, Флоренцияның кедей дворянының ұлы, Флоренцияның жанындағы Тиццанода дүниеге келді. Ол алғаш рет 1382 жылы Венгрияда Сигизмундтың қазынашысының қызметіне кіріп, Симонторня (Симонштурм) қаласын алғанда есімдері тіркелді. Османдықтарға қарсы күреске ресурстар ұсыну сияқты тәжге көрсеткен қосымша қызметтері оның корольдіктегі барлық алтын кен орындарының әкімшісі болып тағайындалуына әкелді. Боснияда венгр дворяндарының көтерілісі мен Босния патшасы Твертко I-нің (1391) қайтысы кезінде Пиппо көтерілістің басшыларын бағындыруға қол жеткізді. Ол 1396 жылдың қыркүйегінде Болгариядағы Никополисте өткен, Османдықтарға қарсы соңғы крест жорығына қатысты және христиан тарапындағы көптеген адамдардан айырмашылығы, жеңілістен кейін қашуға үлкерді. Ол патшамен және бірнеше жоғары лауазымды тұлғалармен бірге Дунай өзенімен Венгрия және Хорватия жерлеріне дейін шағын қайықпен сапарлады. 1398 жылы Эстергомның иесі Андрейдің қызы және мұрагері Барбараға үйленді. Карл II-нің ұлы Ладиславтың Неаполь тағына талап етуіне байланысты туған жаңа қиындықтар кезінде Ло Сколари кейбір дворяндардың сатқындық әрекеттерін ашты. Алайда, патша Вишеград қамалында тұтқынға алынғандықтан, олардың көптеген талаптарына көнуге мәжбүр болды (1401). Сигизмунд билікті қысқа мерзімге қайта орнатқаннан кейін, дворяндар Ладиславты патша деп ресми түрде мойындады. Неаполь Корольдігінің әскерлері 1403 жылы Задарды басып алды, соның салдарынан Пиппо шегінуге мәжбүр болды; сол жылы ол Веспремді қайтарып алды, ал қыркүйекте Эстергомды басып алып, Боснияға тағы шабуыл жасады, Сицилия және көтерілісшілер армиясы арасындағы байланысты үзіп, жаулап алушыларды қашуға мәжбүр етті. Ол көтерілісшілерді Сигизмундтан кешірім сұрауға көндірді. Венада болғанда Пиппо Темешвар графы (Тимишоара) атанды. Осы лауазымда ол Осман агрессиясын тоқтату үшін венгр шекаралық қамал жүйесін салуды бастады; бірден Пиппо түріктермен күреске кірісіп, сонымен қатар Далмациядағы Шибеник қаласын қоршап алған Хрвое Вукчич Хрватиничтің босниялық әскерлеріне қарсы әрекет етіп, қазіргі Хорватияның бір бөлігін қайтарып алды.
Filippo, the son of a destitute Florentine nobleman, was born at Tizzano, near Florence. He is first mentioned in Hungary around 1382, when he entered the service of Sigismund's treasurer and was awarded the castle in Simontornya (Simonsthurm). Further services to the Crown, such as providing resources to fight the Ottomans, led to his appointment as administrator of all gold mines in the kingdom. Present in Bosnia, in the context of a Hungarian nobles' rebellion and King Tvrtko I of Bosnia's death (1391), Pippo managed to subdue the main leaders of the revolt. He took part in the unfortunate anti Ottoman final Crusade of September 1396 at Nicopolis in Bulgaria, and, unlike most on the Christian side, managed to flee after the defeat. He, the King, and a number of high dignitaries sailed a small boat up the Danube, all the way to Hungarian and Croatian lands. He married Barbara, daughter and heir of Andrew of Ozora, in 1398. During the new period of trouble with the claim to the throne of Charles II's son Ladislaus of Naples, Lo Scolari exposed acts of treason on the part of some noblemen. He was however forced to give in to most of their demands, as the King was taken prisoner in Visegrád Castle (1401). After Sigismund reasserted control briefly, the nobles openly recognized Ladislaus as King. The forces of the Kingdom of Naples took Zadar in 1403, and Pippo had to retreat; the same year, he regained Veszprém and, in September, took Esztergom and again raided Bosnia breaking up contacts between Sicilian and rebel armies and forcing the invaders to flee. He persuaded the rebels to seek Sigismund's pardon. While in Vienna, Pippo was made Count of Temesvár (Timișoara). In this capacity, he initiated the building of the Hungarian border castle system to contain the Ottoman aggression; immediately, Pippo started confronting the Turks, but also moving against the Bosnian armies of Hrvoje Vukčić Hrvatinić that had been besieging the town of Šibenik in Dalmatia, regaining parts of today's Croatia.
Италияда
1408 жылы Пиппо Шореннің баны және беделді Аждаһа орденінің мүшесі атанды; сол кезде ол бай және ықпалды болған еді. 1410 жылы Зигизмунд оны Италия қала-мемлекеттерін Неапольмен байланыстарын үзуге көндіру үшін жіберді: ол зор салтанатпен туған Флоренциясына, содан кейін Феррараға (Николо III д’Эстемен кездесті) сапар шекті. Тамыз айында оны Пизаның антипапасы Иоанн XXIII қабылдады. Қыркүйек айында Венецияда болған Пиппоның құйрыққа қастандық жасағаны айтылады. 1411 жылғы венециялықтарға қарсы жорықтың бір бөлігі ретінде Ло Сколари әскер басында Фриулиге енді, Аквилеяны бағындырды және желтоқсанда Удине мен Романьядағы бірнеше бекіністерді, содан кейін Витторио Венетоны жаулап алды, Барбариго әулетінің жоғары шенді өкілін тұтқынға алды. 1412 жылдың қаңтарында қайтадан жасалған шабуыл Пиппоға жоғары дәрежелі венециялық тұтқындарды әкелді, оларды жаудың өлтірген венгрді кектеу үшін мүшелеп кесуге бұйырды. Ол 1412 жылдың тамызында Карло Малатеста басқаратын Венеция Республикасына қарсы Мотта шайқасында ауыр жеңіліске ұшырады. Пиппо қаңтарда Падуяны қоршауға алуды жоспарлады, бірақ әскерін сол жерде ұстай алмады және Брентаға қарай, Картильяно мен Маростикаға жылжып, Виченцаға сәтсіз шабуыл жасады. Келесі сәтсіздіктер оны Фриулиге, содан кейін ақпанда Венгрияға қашуға мәжбүр етті. Бұл оқиға венециялық дереккөздерде Ең Керемет Республикамен келісімге қол жеткізілгенін, тіпті император-корольдің кек алуы ретінде Пиппоның мифтік жазалануын (оның тамағына балқытылған алтын құйылған) көрсетті. Ло Сколари қыркүйек айында Ладиславтың әскерлеріне қарсы Флоренцияға көмектесу үшін Фриулиге оралды. Лодиде (Ломбардияда) ол Сигизмунд пен қала басшысы Джованни да Виньяте арасындағы кездесуге қатысты.
In 1408, Pippo became the Ban of Szörény and member of the prestigious Order of the Dragon; by that time, he had become wealthy and powerful. In 1410, Sigismund sent him to persuade Italian city states to cut off their links with Naples: he traveled in great pomp to his native Florence, then to Ferrara (meeting Niccolò III d'Este). In August, he was received by Pisan Antipope John XXIII. In September, present in Venice, Pippo is said to have backed a conspiracy. As part of the anti Venetian campaign of 1411, Lo Scolari entered Friuli at the head of an army, conquered Aquileia and, in December, he took Udine and several fortresses in Romagna, then Vittorio Veneto capturing a high official from the Barbarigo family. In January 1412, the renewed attack ensured Pippo a supply of high ranking Venetian prisoners, whom he ordered mutilated to avenge a Hungarian killed by the enemy. He suffered a major defeat at the Battle of Motta in August 1412 against the Venetian Republic under Carlo Malatesta. Pippo intended to besiege Padua in January, but he could not maintain his army on the spot, and moved towards the Brenta, in Cartigliano and Marostica, leading an unsuccessful attack on Vicenza. Further failures provoked his retreat to Friuli, and then to Hungary, in February. This outcome made Venetian accounts imply a settlement with the Most Serene Republic, and even the mythical execution of Pippo as revenge by the Emperor King (he supposedly had molten gold poured down his throat). Lo Scolari returned to Friuli in September, in order to aid Florence against Ladislaus' troops. At Lodi (in Lombardy), he attended the meeting between Sigismund and the ruler of the city, Giovanni da Vignate.
Кейінгі тапсырмалар
Пиппо 1414 жылдың наурызында Констанс кеңесінің алғашқы отырысына қатысты, онда император-патша оған Иоанн XXIII-ті күзетуді тапсырды, бірақ ол тапсырманы толық орындамады, себебі антипапа тез арада қашып кетті. 1415 жылы Темесвар графы Жан Хустың Констанцта өлім жазасын орындауын көрді. Ол 1417 жылы Валахияда, 1418 жылы Белград маңында және 1419 жылы Боснияда (онда ол бес жылдық бітімге келісті) түріктермен соғысты; Император-патша оған Северин, Мехадия және Оршова қалаларын сыйлады. Ол Богемияға шақырылды, онда 1420 жылдан бастап гусит көтерілісімен күресті (Витьков тауы шайқасын қараңыз), 1422 жылдың қаңтарында Хавличков Бродта Ян Жижкадан ауыр жеңіліс табады (Немецкий Брод шайқасын қараңыз). Пиппоның Богемияда қаза тапқаны туралы хабар Осман империясының Валахияға оның одақтасы ханзада Дан II-ге қарсы шабуыл жасауына себеп болды. Стефан Лазаревичтің өтінішімен Сербияға көшіп, ірі шайқаста жеңіске жетті. 1425 жылы Сколари, Дан II және болгар ханзадасы Фружин Асен Дунайды кешіп, Ветрен қасынан Османлыларды жеңіп, Силистраны басып алды. Бірақ, келесі жылы ол инсульт алды және Липоваға жеткізілді, онда қайтыс болды. Ол Секешфехервар қаласында Венгрия патшаларының қабірлерінің жанына жерленді, оның қоштасу рәсіміне патша Сигизмунд жеке қатысты.
Pippo took part in the March 1414 initial proceedings of the Council of Constance, where the Emperor King charged him with guarding John XXIII an assignment he did not fully accomplish, as the Antipope soon managed to flee. In 1415, the Count of Temesvár witnessed the rebel Jan Hus' execution in Konstanz. He fought the Turks again in 1417 in Wallachia, in 1418 around Belgrade, and in 1419 in Bosnia (where he agreed to a five year truce); the King Emperor awarded him Severin, Mehadia and Orşova. He was called to Bohemia, where he dealt with the Hussite insurrection from 1420 (see Battle of Vítkov Hill), being severely beaten by Jan Žižka at Havlíčkův Brod (see Battle of Německý Brod), in January 1422. The rumor that Pippo had been killed in Bohemia led to an Ottoman attack in Wallachia against his ally Prince Dan II. Prompted by requests from Stefan Lazarević, he moved into Serbia and won a large scale battle. In 1425 Scolari, Dan II and the Bulgarian prince Frujin Asen crossed the Danube and defeated the Ottomans near Vetren and captured Silistra. However, he suffered a stroke the next year and was carried to Lipova where he died. He was buried in Székesfehérvár, next to the tombs of the Hungarian kings, his funeral being attended by King Sigismund in person.
Мұра
Ол Оңтүстік славян дастандары мен жырларында «Мажар (Венгр) Филипп» деп еске алынады.
He was enumerated in South Slavic epic poetry, known as "Filip the Magyar (Hungarian)" (, ).