Кіріспе
2014 жылдан бері Үндістанның ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі Ажит Кумар Довал (20 қаңтар 1945 жылы туған) – премьер-министр Нарендра Модидің бюрократы, барлау саласының маманы және Үндістанның ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі (ҰҚК). Ол Барлау бюросының (ББ) бастығы және Керала штатынан шыққан Индия полиция қызметінің (ІПҚ) офицері болды. Бұрын ол 10 жыл бойы ББ операциялық бөлімінің басшысы болғаннан кейін, 2004-2005 жылдары ББ директоры қызметін атқарды. Ол Пәкістанда бір жыл бойы жасырын тыңшы ретінде, содан кейін 6 жыл бойы Үндістанның Исламабадтағы жоғары комиссариатында офицер болып қызмет етті. Ол өмірінің көп бөлігін ББ тыңшысы ретінде өткізді. ҰҚК кеңесшісі болып тағайындалғанға дейін, орталық-оңшыл бағыттағы Вивекананда халықаралық қоры (ВХҚ) ой-сарапшы орталығының негізін қалаушы директоры болды. Ол 2009 жылдың желтоқсанында құрылған.
Ajit Kumar Doval (born 20 January 1945) is a bureaucrat, spymaster and National Security Advisor (NSA) of India to Prime Minister Narendra Modi. He was Intelligence Bureau (IB) chief and Indian Police Service (IPS) officer from Kerala cadre. He previously served as the director of the IB in 2004–05, after working for a decade as the head of its operation wing. He worked as an undercover spy of IB for one year in Pakistan then 6 years as an officer in Indian high commission in Islamabad. He spent most part of his career as a spy of IB. He is the founder director of the right of centre leaning think tank Vivekananda International Foundation (VIF), before appointment as NSA. It was founded in December 2009.
Ерте өмір және білім
Довал 1945 жылы бұрынғы Біріккен провинциялардың, қазіргі Уттаракханд штатындағы Паури Гархвалдың Гири Банельсюн ауылында дүниеге келген. Довалдың әкесі, майор Г. Н. Довал, Үндістан армиясы офицері болған. Ол 1967 жылы Агра университетін экономика мамандығы бойынша магистр дәрежесімен бітірді.
Полиция және барлау қызметі
Довал 1968 жылы Керала штатының Коттайам ауданының полиция көмекшісі (АПБ) ретінде Үндістан полиция қызметіне (ҮПК) қабылданды. Ол Солтүстік-Шығыс Үндістанына жіберілді. Ол ИБ-нің тыңшысы болды, жеті жыл бойы Пәкістанда тұрып, тыңшылықпен айналысты. Довал Пәкістандағы бүлікшілерге қарсы операцияларға белсенді қатысты. 1972 жылы орталық қызметке өтуге дейін ол бірнеше ай Керала штатының Талассери қаласында жұмыс істеді. Оның 1971-1999 жылдар аралығында «Индиан Эйрлайнз» әуе компаниясының ұшақтарын қанаудың 15 оқиғасын тоқтату тәжірибесі бар. Бас штабта ол он жылдан астам IB операциялық бөлімін басқарды, сондай-ақ Көп агенттік орталығының (MAC) және Ақпарат жөніндегі бірлескен жұмыс тобының (JTFI) негізін қалаушысы болды. 1988 жылы «Қара найзағай» операциясы кезінде ол Алтын ғибадатханаға ИСИ агенті кейпінде кіріп, халистандық сепаратистерге тыңшылық жасады. Довал олардың қару-жарағы туралы ақпарат жинап, олардың орналасқан жерлерін картаға түсірді, олардың тобының маңызды мүшесі болды, оларға қасақана дұрыс емес кеңес беріп, саботаж жасады, бұл Ұлттық қауіпсіздік күзетшілеріне (NSG) Алтын ғибадатхананы басып алуға көмектесті. Ол қысқа мерзімге Үндістанның үшінші Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі М.К. Нараянаннаннан терроризмге қарсы операциялар бойынша оқыды. Ол Әуғанстанның Кандагар қаласына ұшырылған IC 814 ұшағының жолаушыларын босату үшін келіссөздер жүргізуге жіберілген топтың құрамында болды. Кейіннен ол Барлау бюросының директоры болып тағайындалды. Дегенмен, Пәкістан Үндістанның бұл талабын жоққа шығарып, Үндістан әскерлері Бақылау сызығын кесіп өтпегенін, тек шекарада Пәкістан әскерлерімен қақтығыс болғанын мәлімдеді. Довал 2019 жылғы Балакоттағы құпия әуе шабуылы туралы білетін жеті адамның бірі болды, олар Үндістан Әскери-теңіз күштерінің, армияның, әуе күштерінің басшылары және премьер-министр Нарендра Модиді қамтыды. Пәкістандық террористер Пулвамада автокөлік бомбасымен CRPF кортежін шауып, 40 адамды қаза қылғаннан кейін, Үндістан әуе күштері Пәкістандағы террористік базаларға әуе шабуылын жүргізді. Довал сол түні соғыс бөлмесінде билік өкілдерімен бірге ояу болды.
Зейнетақыдан кейінгі кезең (2005-2014 жж.)
Довал 2005 жылғы қаңтарда Ақпараттық бюро директоры қызметінен шықты. 2009 жылғы желтоқсанда ол Вивекананда Кендрасы құрған қоғамдық саясатты зерттейтін Вивекананда Халықаралық Қорының (VIF) алғашқы директоры болды. Довал Үндістанның ұлттық қауіпсіздігі тақырыбындағы пікірсайыстарға белсенді қатысып келеді. Ол бірнеше жетекші газеттер мен журналдарға редакциялық мақалалар жазумен қатар, Үндістанның қауіпсіздік сын-қатерлері және сыртқы саясат мақсаттары туралы Үндістан мен шетелдегі белгілі үкіметтік және үкіметтік емес ұйымдарда, қауіпсіздік орталықтарында лекциялар оқыды. 2009 және 2011 жылдары ол басқалармен бірлесіп "Құпия банктердегі және салық бейкенттеріндегі шетелдегі үнді ақшасы" тақырыбында екі есеп дайындады, бұл Bharatiya Janata Party (BJP) құрған топтың жұмысының бір бөлігі болды. 2012 жылы, биліктегі Конгресс партиясы Довалға және оның VIF ой-сарапшылық орталығына күдікпен қарады, олардың Рамдев пен Анна Хазаре басқарған сыбайлас жемқорлыққа қарсы қозғалыстың артында тұрғанына сенді. BJP билікке келгеннен кейін VIF-тың көптеген мүшелері жоғары мемлекеттік лауазымдарға тағайындалды. Довал сонымен қатар әлемдік шараларда сөз сөйлеп, әлемнің ірі, қалыптасқан және дамып келе жатқан елдері арасындағы ынтымақтастықтың маңыздылығын атап өтті.
Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі (2014 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
2014 жылдың 30 мамырында Довал Үндістанның бесінші Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі болып тағайындалды. 2014 жылдың маусым айында Довал Мосулды ИСИЛ басып алғаннан кейін Ирактың Тикрит қаласындағы ауруханада қамалып қалған 46 үнді медбикесінің елге оралуына көмектесті. Довал 2014 жылдың 25 маусымында Иракқа ұшып, жағдайды бағалау және Ирак үкіметімен жоғары деңгейде байланыс орнату үшін барды. Олардың босатылуының нақты жағдайлары әлі белгісіз, бірақ 2014 жылдың 5 шілдесінде ИСИЛ жауынгерлері медбикелерді Эрбиль қаласындағы күрд билігіне тапсырды, ал Үндістан үкіметі арнайы ұйымдастырған Air India ұшағы оларды Кочиге әкеліп жеткізді. Довал Армия бас қолбасшысы генерал Далбир Сингх Сухагпен бірге Мьянмадан әрекет ететін Нагалендтің Ұлттық Социалистік Кеңесінің (NSCN K) сепаратистеріне қарсы шекарадан тыс әскери операция жоспарлады. Үндістандық шенеуніктер миссия сәтті аяқталғанын мәлімдеді және операция кезінде NSCN K-ға жататын 20-дан астам сепаратист қаза тапты. Дегенмен, Мьянма үкіметі бұл шабуылдарды жоққа шығарды. Мьянма билігінің мәлімдемесіне сәйкес, Үндістанның NSCN K-ға қарсы операциясы толығымен Үндістан тарапында жүргізілді. Ол Үндістанның Пәкістанға қатысты ұлттық қауіпсіздік саясатындағы доктриналық өзгерістерге үлкен үлес қосты. 2016 жылдың қыркүйегінде Пәкістан бақылауындағы Кашмирде болған үндістандық әскери операцияның идеясы оның туындысы болды деген болжам бар. Довал сол кездегі Сыртқы істер министрі С. Джайшанкар және Қытайдағы Үндістан елшісі Виджай Кешав Гокхалемен бірге Докламдағы шиеленісті дипломатиялық жолмен шешуге үлкен үлес қосты. 2018 жылдың қазан айында ол Ұлттық қауіпсіздік Кеңесінің үш деңгейлі құрылымының бірінші деңгейі болып табылатын Стратегиялық саясат тобының (СПГ) төрағасы болып тағайындалды. 2019 жылғы Балакоттағы әуе шабуылы мен оған жауап ретіндегі Жамму-Кашмирдегі әуе шабуылынан кейін, сондай-ақ Пәкістан әскерімен ұсталған үндістандық ұшқыш Абинандан Вартаманды босату үшін Ажит Довал АҚШ Мемлекеттік хатшысымен және Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісімен келіссөздер жүргізді. 2019 жылдың 3 маусымында ол 5 жылға ҰҚК болып қайта тағайындалды және оған министрлік дәреже берілді. Довал мұндай дәрежеге ие болған алғашқы ҰҚК. Ол Модидің ең ықпалды және сенімді кеңесшілерінің бірі саналады, Үндістанның ұлттық қауіпсіздігі мен сыртқы саясатына зор әсер етеді. Сондай-ақ, ол Джамму мен Кашмирдің ерекше мәртебесін жоюда маңызды рөл атқарды. 2020 жылдың 26 ақпанында Ажит Довал Солтүстік-Шығыс Делидегі тәртіпсіздіктер кезінде жағдайды бағалау және жергілікті тұрғындарға көмек көрсету үшін көшелерде жүрді. 2020 жылдың 15 мамырында Мьянманың әскери күштері Ассам және солтүстік-шығыс штаттарында белсенді болған 22 жауынгерлік топтың басшыларын Үндістан үкіметіне тапсырды. Бұл келіссөздер Довалдың басшылығымен жүзеге асты. 2020 жылдың 15 қыркүйегінде Довал Пакистанның Үндістанның бір бөлігін көрсетпеген ойдағы картасын көрсеткеннен кейін ШЫҰ-ның онлайн отырысынан шығып кетті.
Марапаттар мен мадақтамалар
2017 жылдың желтоқсанында Д. Б. Амбедкар университетінен (бұрынғы Агра университеті), 2018 жылдың мамырында Кумаун университетінен және 2018 жылдың қарашасында Амити университетінен құрметті докторлық дәрежесімен марапатталды. Довал – еңбек еткені үшін полиция медалімен марапатталған ең жас полиция қызметкері. 1988 жылы Довалға ең жоғары батырлық наградасы – Кирти Чакра тағайындалды, бұл награданы бұрын тек әскери қызметкерлер ғана алған болатын, ал Довал оны алған алғашқы полиция қызметкері болды.
Медиада
Довал Epic TV-нің "Адришья" бағдарламасында пайда болды, онда "Қара найзағай" операциясы кезінде Халистан сепаратистеріне қарсы күрестегі табысы көрсетілді. "Ури: Хирургиялық соққы" (2019) фильмінде оның бейнесін Пареш Равал сомдады.