Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық архитектор
Italian architect
Филиппо Джуварра (7 наурыз 1678 – 31 қаңтар 1736) – итальяндық архитектор, декоратор, гравер және алтын шебер. Ол негізінен Италия, Испания және Португалияда жұмыс істеген, кеш барокко архитектуралық стилінде жұмыстанды.
Filippo Juvarra (7 March 1678 – 31 January 1736) was an Italian architect, scenographer, engraver and goldsmith. He was active in a late Baroque architecture style, working primarily in Italy, Spain, and Portugal.
Өмірбаян
Джуварра Мессинада, Сицилияда алтын шеберлер мен оюшылар отбасында дүниеге келді. Ол өзінің қалыптасу жылдарын отбасымен бірге Сицилияда өткізді, отбасылық шеберханада жұмыс істеді, сонымен қатар дін қызметкері болу үшін оқыды және 1703 жылы осы лауазымға бекітілді. Сонымен қатар, ол Испания мен Сицилияның Филипп V-нің тәж кию рәсіміне арналған Мессинаның мерекелік безендірілуін жобалау арқылы өз талантын көрсетті (1701) және Витрувий мен Вигнола сияқты кітаптардан ғана тәлім алып, сәулет өнерін өздігінен зерттеді. 1704 жылы Джуварра Римге көшті. Ол жерде Карло мен Франческо Фонтанадан сәулет өнерінің қыр-сырын үйренді. Оның тәуелсіз мансабының алғашқы кезеңі рәсімдер мен тойларға, әсіресе театрларға арналған декорациялармен айналысты. Джуварраның декорацияларында «сцена per angolo», яғни «бұрыштағы көріністер» жиі кездеседі. Бұл стильдің нақты тегі белгісіз. Фердинандо Галли Бибиена өзінің «Architettura Civile» трактатында (1711) оны өзі ойлап тапқанын мәлімдейді. Дегенмен, бұл стиль одан бұрын, тіпті Джуварраның туындыларында да қолданылған. Бұл стиль 16 ғасырда дамыған және 17 ғасырда өркендеген бір тұсқа бағытталған перспективалық декорациялардан ерекшеленеді; мысалы, Джакомо Тореллидің жұмыстарын қараңыз. 1706 жылға жатқан Джуварраның екі ерте суреті Неапольдегі Сан-Бартоломео театрымен байланысты, бірақ ол театрға арналған декорацияларды аяқтады ма, жоқ па – белгісіз. Оның театр және декорация саласындағы жұмыстарының көп бөлігі Римде кардинал Оттобонидің қолдауымен жүзеге асты. Ол кардиналдың Палаццо-делла-Канцеляриядағы жеке театрын қайта жаңартуға көмектесті, сондай-ақ театр ішінде қойылған операларға арналған декорациялар жасады. Джуварра барлық декорацияларын жасаған алғашқы опера – Кардинал Оттобонидің либреттосы мен CF Pollarolli музыкасымен жазылған «Константино Пио». Операның премьерасы 1709 жылы өтті, ол Оттобонидің жаңадан жөнделген жеке театрын ашты және папаның зайырлы театрға тыйым салғаннан кейін пайда болған алғашқы опералардың бірі болды. Ол сондай-ақ Капраника театрында Оттобонинің демеушілігімен өткен қойылымдарға арналған декорациялар жасады. Римдегі оның тағы бір маңызды қолдаушысы – Польшаның бұрынғы патшайымы Мари Казимир д'Аркьен болды, оған Джуварра өзінің шағын үй театрында қойылған операларға арналған декорациялар жасады. 1713 жылы театр жобасы оны Генуяға алып барды. 1706 жылы Джуварра папа Климент XI ұйымдастырған Санкт-Петр шіркеуінің жаңа сакристиясына арналған байқауда жеңіске жетіп, беделді Accademia di San Luca мүшесі атанды. 1708 жылы ол өзінің алғашқы маңызды театрлық емес сәулеттік жұмысын жасады және Римдегі жалғыз жұмысы – Сан-Жироламо-делла-Карита шіркеуіндегі шағын, бірақ керемет орындалған Антаморо капелласы. Ол бұл жобаны өзінің жақын досы, француз мүсіншісі Пьер Ле Гроспен тығыз байланыста жасады, ол капелланың мүсіндерін жасады. Джуварра сонымен қатар гравюра шебері болды: оның 1711 жылы жарық көрген «Раккольта ди варие тарге фатте да профессори прамари ди Рим» атты мөрлердің гравюралары туралы кітабы бар. Римде біраз уақыт өткеннен кейін Джуварра өзінің туған Мессинасына қайтып, порттағы тұрғын үйлер мен кеңселер үшін үлкен қисық фасады бар құрылыс салуға қатысты амбициялық жоспарлар жасады (бірақ олар ешқашан іске аспады). Ол Ломбардиядағы бірнеше жобалармен айналысты, соның ішінде Караваггио қасиетті шіркеуі үшін монументалды алтарь (салынбады, оның орнына сәулетші Карло Джузеппе Мерлоның кішкентай жұмысымен ауыстырылды) және Бергамо соборы үшін алтарь. Ол сондай-ақ Беллуно соборының сәнді қоңырау мұнарасын (қазір еңкейген) жобалады.
Juvarra was born in Messina, Sicily, to a family of goldsmiths and engravers. He spent his formative years with his family in Sicily, working in the family shop, but also studied for the priesthood, to which he was ordained in 1703. At the same time, he made his mark as a draughtsman designing Messina's festive settings for the coronation of Philip V of Spain and Sicily (1701) and studied architecture independently, working from books alone, such as those by Vitruvius and Vignola. Juvarra moved to Rome in 1704. There he studied architecture with Carlo and Francesco Fontana. The first phase of his independent career was occupied with designs for ceremonies and celebrations, and especially with set designs for theatres. Juvarra's set designs incorporate the scena per angolo, literally 'scenes at an angle.' The exact origin of this style is unclear. Ferdinando Galli Bibiena claims to have invented it in his treatise Architettura Civile (1711). However, the style was clearly in use before then, including in the works of Juvarra. This style differed from the one point perspective sets that had been developed in the sixteenth century and had reached their apogee in the seventeenth century; see, for example, the work of Giacomo Torelli. A couple of early drawings by Juvarra, dated 1706, are associated with the San Bartolomeo Theater in Naples, though whether he actually completed the set designs for the theatre is unknown. The majority of his work in theatre and set design was in Rome under the patronage of Cardinal Ottoboni. He assisted in the rebuilding of the Cardinal's private theatre in the Palazzo della Cancelleria and also designed sets for operas performed within the theatre. The first opera for which Juvarra designed all the sets was Costantino Pio, with libretto by Cardinal Ottoboni and music by CF Pollarolli. The opera premiered in 1709, inaugurated Ottoboni's newly renovated private theatre, and was one of the first operas to appear after the lifting of papal bans on secular theatre. He also worked on set designs for performances sponsored by Ottoboni at the Teatro Capranica. His other main patron in Rome was Marie Casimire d'Arquien, the widowed former Queen of Poland, for whom Juvarra produced set designs for the operas performed in her small domestic theatre in the Palazzo Zuccari. In 1713 a theatre project took him to Genoa. In 1706 Juvarra won a contest for the new sacristy at the St. Peter's, organized by Pope Clement XI, and became a member of the prestigious Accademia di San Luca. In 1708 he created his first important non theatrical architectural work, and the only one realized in Rome: the small but superbly executed Antamoro Chapel in the church of San Girolamo della Carità which he conceived in intimate cooperation with his close friend, the French sculptor Pierre Le Gros, who created the chapel sculptures. Juvarra was also an engraver: his book of engravings of sculpted coats of arms appeared in 1711, Raccolta di varie targhe fatte da professori primarii di Roma. After some time in Rome, Juvarra spent some time in his native Messina where he developed ambitious plans (never completed) for building along the harborside with a massive curved palace facade for residences and businesses. He was engaged in some projects in Lombardy, including a monumental altar for the Sanctuary Church of Caravaggio (never built, and substituted by a smaller work by architect Carlo Giuseppe Merlo), and the altar for the Bergamo Cathedral. He also designed the decorative belltower (now leaning) for the cathedral of Belluno.
Туриндегі шіркеулер
1714 жылы Джуварра Пьемонтқа шақырылғанда, оны ең танымал сәулеттік жұмыстарын жобалауға кірісті. Савойялық Виктор Амадей II оны алғаш рет сценографиялық жобаға тартып, кейін Джуварраны бас сарай архитекторы лауазымына көтерді. Туринде Джуварра Санта-Кристина (1715–1718), Сан-Филиппо, Санта-Кроче шіркеулерінің, Базилика-делла-Нативите және Санта-Тереза шіркеуіндегі Сан-Джузеппе (1725) шіркеулерінің фасадаларын жобалады. Сонымен қатар, ол 1732–1736 жылдары Бекті Виржин оф зе Кармин шіркеуін жобалап салды, онда кеңістік орталық залға шоғырланған, ал жоғарыдан түскен жарық сценографиялық әсер тудырды. Ол сондай-ақ Туриндегі көптеген шіркеулердің ішкі безендірілуіне көмектесті. Джуварраның шедеврлерінің бірі – Суперга базиликасы 1731 жылы салынды. Ол Савой үйі үшін көрнекті ескерткіш пен патшалық мазар қызметін атқарды. Аңыз бойынша, бұл орын сол кездегі герцог, болашақ король Виктор Амадей II Савойскийдің Турин шайқасы кезінде қаланы қоршаған француз әскерлерінен қорғағандағы әскери операцияларды бақылағанда берген сертіне байланысты таңдалған. Құрылыс қиын болды және он төрт жылдан астам уақыт алды, оның ішінде таудың шыңын тегістеуге екі жыл кетті; сондай-ақ тастар мен құрал-жабдықтарды шыңға жеткізуге мол шығын мен күш-жігер жұмсалды. Шіркеудің артында монастырь салынды. Классикалық портик орталық шіркеуге жалғастырылған, онда жетпіс бес метрлік биік барокко күмбезі бар; ол таудың үстінде тау әсерін тудырады. Ол басқа да шіркеулерді салды, соның ішінде Сицилияның Мессина қаласындағы Сан-Грегорио шіркеуінің ерекше Бороминеск стиліндегі шіркеуін салды. Мантуяда ол Альбертидің Сант-Андреа шіркеуіне биік тіреулі күмбез қосты.
In 1714, Juvarra began to design the architectural works for which he is best known, when he was recruited to Piedmont where Victor Amadeus II of Savoy first employed him in a scenographic project, then elevated Juvarra to the position of chief court architect. In Turin, Juvarra designed the facade of the church of Santa Cristina (1715–1718), the church of San Filippo, the church of Santa Croce, the Basilica della Natività, and the chapel of San Giuseppe (1725) in the church of Santa Teresa. He also designed and built the church of the Blessed Virgin of the Carmine (1732 1736), where the space is concentrated around the central hall with the scenographic effect of light falling from above. He also helped decorate the interior of many churches in Turin. One of Juvarra's masterworks, the Basilica of Superga, was built in 1731 and rises at the top of a mountain overlooking the city of Turin. It was part picturesque monument and part royal mausoleum for the House of Savoy. Reputedly, the site was chosen because of a vow taken here by the then duke, and future king, Victor Amadeus II of Savoy, as he surveyed the field of operations while defending the city from the besieging French armies during the Battle of Turin. Construction was arduous, and took over fourteen years, including two years to flatten the mountaintop; and at incredible cost and effort to bring the stones and supplies to the peak. Behind the church, a monastery was erected. The classical portico is appended to a centralized church with a highly vertical, seventy five metre, baroque dome; the latter creates a mountain atop a mountain effect. He also built other churches, including the bizarre, Borrominesque church of San Gregorio in Messina, Sicily. In Mantua, he added a tall buttressed dome to the Alberti church of Sant'Andrea.
Португалиядағы сарайлар
Пьемонтта алған даңқы Еуропаның ең бай ақсүйек және патшалық сарайларында оның таланты мен қабілеттеріне деген сұранысты күшейтті: 1719 жылы ол Португалияда болды, король Жоау V (1719-20) үшін Мафра сарайын жоспарлады, одан кейін Лондон мен Парижге сапар шекті. Филиппо Джуварраның Лиссабон патша сарайының жобасы 1719 жылдан бастап Лиссабондағы Тежу өзенінің жағасындағы әсем сарай кешені ретінде жоспарланды. Жобаға король Жоау V және португал патшалық сарайы үшін ғана емес, сонымен қатар Лиссабон патриархы үшін жаңа кафедралық собор да кірді. Португалияда болған кезінде ол Атлант мұхитымен Тежу өзенінің сағасында Лиссабонда монументалды маяк құрылысының жоспарларын жасады.
The fame obtained in Piedmont led to demand for his talent and capacities at some of the richest noble and royal courts of Europe: in 1719 he was in Portugal, planning the palace at Mafra for King John V (1719–20), after which he travelled to London and Paris. The project of Filippo Juvarra for the Royal Palace of Lisbon was planned starting in 1719, as an ambitious palatial complex alongside the Tagus river in Lisbon. The project included not only a monumental royal palace for King John V and the Portuguese royal court, but also a new cathedral for the Patriarch of Lisbon. During his stay in Portugal he also made schemes for the creation of a monumental lighthouse in Lisbon at the mouth of the Tagus river with the Atlantic Ocean.
Солтүстік Италиядағы сарайлар
Ступиниги сарайы (1729–1731) Турин қаласынан шамамен 6 шақырым қашықтықта орналасқан, патшалық аң аулау резиденциясы ретінде салынған. Сарайдың кең аумағы мен жоғары деңгейде безендірілген интерьері оны жазғы демалысқа керемет орынға айналдырды. Қоладан жасалған бұланмен әшекейленген, үлкен арка тәрізді терезелері мен бұрыштарға қарай кеңейтілген овал пішіндес орталық павильон – итальяндық рококоның әсемдігін көрсететін классицизм мен фантазияның үйлесімі. Джуварра өзінің тапсырыс берушісінің классикалық сәндік талаптарын қанағаттандырды, бірақ барокко стиліндегі безендіруге ұмтылысын, ғимараттарды иілген ленталардан жасалғандай етіп салуға деген құштарлығын да көрсетті. Павильонның ішкі кеңістігі, мүсіндеме және алтын жалатылған әшекейлермен безендіріліп, күтілгеннен де асып түседі. Джуварра Савой монархиясының Венерия Реалдегі Регия ди Венерия Реал сарай кешенін және Сант-Уберто шіркеуін қалпына келтіру және жаңарту жөнінде де тапсырма алды. Соңғысы, аяқталмаған күйінде, сегізбұрышты күмбез және сыртқа қарай иілген қанаттары бар эклектикалық стильде салынған. Оның сарай салудағы шедеврлерінің бірі – Туриндегі Мадама сарайының фасады (1718–21). Ол Палладионың Чиерикати сарайының формальды бейнесін еске түсіреді, бірақ детальдар мен терезелердің молықтығымен ерекшеленеді. Фасад кең және жарық алатын "piano nobile" орналасқандай көрінеді, бірақ шындығында бұл ортағасырлық қамалға кіреберіс баспалдақтарын жасыратын, көрікті және театрландырылған әрекет ғана. Алайда, бұл жұмыс ортағасырлық Туриннің тығыз орналасқан бөлігін ашық және жоспарланған алаңдар желісіне айналдыруға бағытталған амбициозды жобаның бір бөлігі болды. Ол сондай-ақ Биелла қаласының жанындағы Оропа қасиетті орындағы Патшалық қақпаны да жобалады. Джуварра Асканио Витоцци мен Карло ди Кастелламонте енгізген тікбұрышты жүйе бойынша Туриннің батысқа қарай үшінші кеңейтуін салдырды: жобаға Palazzo Martini di Cigala (1716) және әскери кварталдар (Quartieri Militari, 1716–1728) құрылыстары кірді. Ол Туриндегі "Апелляциялық сот" құрылысына көмектесті, бұл жұмысты оның ізбасары Бенедетто Альфьери аяқтады. Ол сондай-ақ Миландағы сарайдың жобасын жасауға көмектесті. Риволи қамалын жаңарту үшін жобалар жасады (бірақ олар аяқталған жоқ). Туриндегі Вилла-делла-Регина сияқты сарайларды безендіруге шақырылған суретшілердің қатарында неаполитандық Коррадо Джакинто да болды.
The Palace of Stupinigi (1729–1731) was built to be the royal hunting lodge some 6 miles outside of Turin, the huge layout and highly decorated interiors made this palace a grand setting for summer retreats. The massive oval central pavilion, topped by a bronze stag, fronted with large arched windows, and extending into angled wings, is the mixture of classicism and whimsy that describes the ornamented delights of Italian Rococo. Juvarra fulfilled the needs of his patron for classical grandeur, but with the baroque urge to decorate, to construct buildings as if they were made with curling ribbons. The pavilion interior, highly decorated with stucco and gilded details, fulfils the expectations further. Juvarra also received a commission to restore and refurbish the massive palace complex of the Savoy monarchy at Venaria Reale, called the Reggia di Venaria Reale, and its church of Sant’Uberto. The latter, in its unfinished state, sports eclectic influences, with an octagonal dome and embracing wings arching outward. One of his masterworks in palace construction is the façade (1718–21) of the Palazzo Madama, Turin. It recalls the formality of Palladio’s Palazzo Chiericati but with the enhancement of detail and windows. While the facade appears to house an airy piano nobile, it in fact is merely a scenic, almost theatrical gesture, sheltering a grandiose entry stairway entrance to a medieval castle. But this work was also part of an ambitious program to recast the crowded, medieval layout of central Turin into a more open and planned set of connected plazas. He also designed the Royal Gate of the Sanctuary of Oropa, near Biella. Juvarra also built the third enlargement of Turin to the west according to the orthogonal system introduced by Ascanio Vitozzi and Carlo di Castellamonte: the project included construction of Palazzo Martini di Cigala (1716) and of the Quartieri Militari (1716–1728). He helped design the ‘’Court of Appeals’’ in Turin, a work completed by his successor, Benedetto Alfieri. He also helped design a palace in Milan. He created designs (never completed) for updating the Castle of Rivoli. The Neapolitan Corrado Giaquinto was among the artists that Juvarra invited to help decorate palaces, such as the Villa della Regina in Turin.
Мадридтегі сарайлар
1734 жылы Рождество қарсаңында Мадридтің ежелгі Корольдік алказары өртеніп кетті. Бұл Испанияның Бурбон королі Филипп V-ті жаңа сарайдың құрылысын бақылау үшін Жуварраны шақыруға итермеледі. 1735 жылдың сәуірінде сәулетші Мадридке көшіп келіп, құрылысты жоспарлауға кірісті. Оның жоспарлары қазіргідей емес, одан да ірі, кең бақтары бар ғимарат салуды көздеген. Сызықты фасадта оның басқа туындыларында кездеспейтін формальды қатаңдық байқалады. Ол сонымен қатар Сан-Ильдефонсодағы Корольдік сарайдың және Аранхуэс Корольдік сарайының бір бөлігінің фасадына эскиздер жасады. Бірақ Жуварра 1736 жылдың қаңтарында, Испанияға келгеннен кейін тоғыз ай өтпей, күрт қайтыс болды. Оның Патша сарайы жоспары бойынша ағаштан макет жасалса да, оның барлық жобалары оның шәкірттері, оның ішінде Джованни Баттиста Сакчетти арқылы оның өлімінен кейін жүзеге асырылды.
On Christmas Eve in 1734, the ancient Royal Alcazar of Madrid was destroyed by fire. This prompted the Bourbon king of Spain, Philip V to request Juvarra to supervise the construction of a new Palace. By April 1735 the architect had moved to Madrid, and began planning for the construction. The plans we have would have created an even larger structure than the present one with ample gardens. The linear facade has a formal rigidity lacking in some of his other works. He additionally executed designs for the façade of the Royal Palace of La Granja de San Ildefonso and for some portions of Royal Palace of Aranjuez. Juvarra however died suddenly by January 1736, less than nine months after arriving in Spain. While a wooden mockup was built of his plans for the Royal Palace, all his designs there were executed after his death by his pupils, including Giovanni Battista Sacchetti.
Ықпал
Кейбір жазушылар Джуварраның алғашқы білімін Римде алғанын айтады және оның стилін Карло Фонтананың оқытуымен байланыстырады, бірақ Джуварра шығармашылығында көптеген бағыттарды ұстанды және Пьетро да Кортона мен Франческо Борроминидің ең тәуекелді сәулет өнері сияқты көптеген басқа да ықпалдарды сіңірген сияқты. Гуарино Гуаринидің еңбектері де оған әсер еткен болуы мүмкін. Джуварраның ықпалымен болған барокко архитекторларының ішінде Бернардо Виттоне және Бенедетто Альфиери бар. Джуварра мен Иоганн Бернхард Фишер фон Эрлах гравюралар арқылы бір-біріне әсер етті. Джуварраның туындылары, барокко өнері мен сәулетінің көп бөлігімен бірге, неоклассицизмнің пайда болуымен құлдырады. 1994 жылы Генуя мен Мадридте оның жобаларының ірі көрмесі өткізілді.
Some writers noting that Juvarra's early training was in Rome, attribute his style to the instruction of Carlo Fontana, but Juvarra was eclectic in production and seems to have imbibed many other influences, including the more adventurous architecture of Pietro da Cortona and Francesco Borromini. He was also likely influenced by the works of Guarino Guarini. Baroque architects strongly influenced by Juvarra include Bernardo Vittone and Benedetto Alfieri. Juvarra and Johann Bernhard Fischer von Erlach influenced one another through the medium of engravings. Juvarra's work, along with much of Baroque art and architecture, fell out of favour with the rise of Neoclassicism. In 1994, a major exhibition of his designs was held in Genoa and Madrid.