Кіріспе

Англия жұртының титулындағы Ричмонд графының қазір жойылған титулы Англия жұртының титулында бірнеше рет құрылған. Ричмонд графтығы бастапқыда түрлі бретондық дворяндарға тиесілі болды; кейде иеленуші Бретань герцогінің өзі болды, соның ішінде француз Капетия әулетінің кіші тармағының бір мүшесі де бар еді. Бретань герцогтігі мен осы ағылшын графтығы арасындағы тарихи байланыстар, Англия Бретань герцогтарын Англия графтары ретінде мойындауын тоқтатқаннан кейін де, бретондық герцогтар салтанатты түрде сақталды және бұл герцогтар ағылшын тәжі орнына Франция короліне бағынышты болды. Кейін ол Плантагенет және Тюдор ағылшын корольдік отбасыларының мүшелеріне немесе ағылшын тәжіне жақын дворяндарға тиесілі болды. Ақырында ол Англияның Генрих VII патшалығы кезінде ағылшын тәжіне біріктірілді және герцогтық ретінде қайта құрылды.

Тарих

Ричмонд графы титулы қазір жойылған графтықпен, Ричмондтың бұрынғы иелерімен, Англиядағы ең маңызды феодтардың бірі – Ричмонд құрметіне ие болғандармен және соңында Ричмонд герцогтарымен байланысты. Граф атағы француз-бретон-нормандық граф (comte) атағынан бұрын пайда болған, бірақ Вильгельм Жеңімпаз тұсында екеуі де мағынасы жағынан бірдей қолданыла бастады. Алғаш құрылған сәттен бастап Ричмонд иелері мен графтары, Китс Рохан анықтағандай, "феодалдық иеліктерді (жұмыс ақысын жинау құқығын) Англия королімен феодалдық тізбектегі белгілі бір қарым-қатынаста ұстағандар, иесі норман, бретон, мансо, пуатулық, фламанд немесе англосаксон болсын" – деп саналды. Шындығында, Вильгельм I Англияны жаулап алған кезде "[жаулап алушылардың] өңірлік тегі тек нормандық емес еді, ал бретондық контингенттің мөлшері ең маңыздысы деп есептеледі". 12 ғасырдың соңына дейін Ричмонд графтарының барлығы бретондық дворяндар болды. Ричмонд графтығы Англияда зор байлық жинақтаумен тығыз байланысты болды. Граф Франция корольдері мен Бретань герцогтарының сарайларында граф де Ришемон немесе басқаша жазылған түрлерімен танымал болды, ал Англия мен Бретань сарайларында француз тілі жиі қолданылды.

Ричмонд иелері

Ричмонд құрметі Ричмонд графтығынан бұрын пайда болды. Бұл құрмет, басқа нәрселермен қатар, иеленушіге экономикалық құқықтарды берді. Ричмонд құрметі Англиядағы ең байларының бірі деп есептелді. Ол Англияда 1071 жылдан бастап, Гастингс шайқасынан (1066) кейін болған Солтүстіктің қирауынан кейін пайда болған сияқты. Бұл, Ричмонд графы атағы қатаң заңдық принциптерге сәйкес берілместен бұрын болды. Ол бастапқыда Англия королі Бретань герцогтық отбасынан шыққан бретондық дворяндарға сыйланды. Бұл Англия мен Бретаньнің тығыз байланысын көрсетеді. Ричмонд құрметінің алғашқы иелері кейде графтар емес, Ричмонд лордтары ретінде танылды. Ричмонд құрметі мен Ричмонд графы атағын негізінен бретондық дворяндар, көбінесе Бретань герцогы иеленді, бірақ 1241-1268 және 1286-1372 жылдар аралығындағы екі кезеңнен басқа. 1435 жылы бұл атақ Плантагенеттер әулетіне берілді, ал Бретань герцогтігі Франция коронасына толыққандай қосылды. Титул Тюдор патшалары тұсында коронаға қайтарылды. Ол алғаш рет 1071 жылы Жеңімпаз Уильям Алан Руфусқа сыйланды. 60 салт аттының қызметі үшін бағаланған бұл құрмет Норман Англиясындағы ең маңызды феодтардың бірі болды.

Ричмонд графтары

Ричмондтың 1-ші графы – бритондық жауынгер Алан Руфус (шамамен 1040 – 1093) болды. Ол Нормандия герцогы мен Бретань герцогының туысы еді. Ол Бретань герцогы Геффри I мен Нормандия герцогы Хавиздің немересі және Пентьевр графы Одоның екінші ұлы болды. Ол, әдетте, Вильгельм Жеңімпаздың Англияға басып кіруіне қатысқан, содан кейін Англияның әртүрлі аймақтарында, соның ішінде Йоркширдегі Эрл Эдвиннің иелігіндегі жерлерді де қоса алғанда, жерлер алған. Аликсқа үйленгеннен кейін Пьер Бретань герцогы және Ричмонд графы атанды, бірақ соңғы лауазымы тек 1218 жылы Генрих III патшалық құрған кезде ресми түрде жарияланды, ал Элеонора соңғы лауазымынан айырылды. Питер Моклерк – бретондық Дрю әулетінің негізін қалаушы. Лауазым Дрю әулетінде біраз уақыт сақталды, бірақ кейде ол жоғалып, немесе тәжге қайта оралды. Шамамен 1235 жылы Питер Моклерк Англияға адалдығын жоққа шығарды, нәтижесінде оның ағылшын иеліктері тәркіленді. Суафхэм иелігін беру сияқты кейбір жақсы қарым-қатынастарға қарамастан, лауазым Элеонораға қайтарылмады, ол 1241 жылы қайтыс болғанға дейін тұтқын күйінде қалды; 1236 жылы Уильям Савойге Ричмонд құрметі берілді. 1241 жылы Генрих III Ричмонд иеліктерін өзінің королевасы Элеонора Провансқа туысқан Савойлық Петрге (1203–1268) берді. Осыдан кейін Петрді замандас хроникашылар Ричмонд графы деп сипаттады. Өсиеті бойынша Савой Ричмондты өнемі Элеонораға қалдырды, ол оны тәжге тапсырды. Сол жылы, 1268 жылы Генрих III графтық атақты Пьер Моклерк ұлы Джон I, Бретань герцогы (1217–1286) иеленді.

Ричмонд герцогтері

Ричмонд графының иелігі Ричмонд герцогтығымен алмастырылды, ол Ричмонд және оның төңірегіндегі Ричмондшир аймағының атымен аталады. Бұл титул Тюдор және Стюарт патшалық отбасыларының мүшелеріне тиесілі болды. Қазіргі Ричмонд герцогтығы 1675 жылы Чарльз Леннокс үшін құрылғанда Ричмондтың Бретаньмен болған тарихи байланысын сақтап қалды: ол Англия королі II Чарльздың және бретондық ақсүйек Луиза де Пенакоэт де Керуайлдың заңды емес ұлы еді.

Ричмонд графтары (ричмондтың ертедегі лордтары)

Алан Руфус (1093 ж. қайтыс болды) – Ричмонд қамалын салған, Вильгельм Жеңімпаздың одақтасы. Алан Қара (1098 ж. қайтыс болды). Ранулф де Блондевилл, 6-шы Честер графы – Ричмонд графы jure uxoris (1189–1198 жж.). Ги Туарс – Ричмонд графы jure uxoris (1199–1201 жж.). Артур I, Бретань герцогы (1196–1203 жж.) – Джеффри мен Констанцияның ұлы; анасының өмірінде мұрагер болды. 1202 жылдан бері Англия королі Джон (Жан сан Терр) тұтқындады, 1203 жылы жоғалып кетті және 1208 жылы қайтыс болды деп есептеді. Артурдың өліміне байланысты жағдайлар француз корольдігінің араласуына әкелген көтерілістердің себебі болды, нәтижесінде Джон королі әкесі Генрих II-нің ұзақ уақыт бойы салған континенттік империясын жоғалтты. Элеонора, Бретаньнің әдемі қызы – Ричмонд графтығының титулдық мұрагерлік графинясы. Ол Констанцияның қызы және Артурдың қарындасы болды. Кейбіреулер оны Ричмондтың 5-ші графинясы ретінде таныды. Бастапқыда Англия королі Джон (Жан сан Терр) және кейін оның мұрагері Генрих III тұтқындады. 1202 жылдан бері өмір бойы түрмеде болғаннан кейін 1241 жылы қайтыс болды. Өмір бойы тұтқында болған кезінде Джон I Пётр Моклеркке графтық мәртебені ұсынды, ол ұсыныстан бас тартты, бірақ 1218 жылы Генрих III-нің регенті Вильям Маршалдың кезінде Ричмонд графы ретінде танылды, сол кезде Элеонора графша атағын пайдалануын тоқтатты. Осы уақытта Генрих III Англияда Элеонораның кез келген ағылшын мұрагерлігін тоқтатуға бағытталған заң қабылдады. Ол 1235 жылы Пётр одан басқаннан кейін де Ричмондты қайта иеленбеді. Аликс, Бретань герцогинясы (1203–1221 жж.) – Констанция мен Ги Туардың қызы. Ол туған бауырына мұрагер болды. Оның жарты қарындасы Элеонора сол кезде Ричмонд графинясы атағын қолданғанмен, Аликс осы иелік туралы жарлықтар жасады және 1203 жылдан 1221 жылы қайтыс болғанға дейін осы атақты пайдаланды. Пётр I, Бретань герцогы (1213–1218 жж.) – Ричмонд графы jure uxoris. Аликс 1203–1221 жылдар аралығында Ричмонд графинясы болды.

Ричмонд графтары, екінші жаратылыс (1218)

Бретаньның Петр I (1190–1250), 1235 жылы құқығынан айырылды – Бретаньнің Констанциясының мұрагері Аликс Туардың күйеуі; Петр сонымен қатар әйелі арқылы Бретань герцогы (jure uxoris) ретінде, кейіннен Бретань регенті ретінде билік жүргізді. Ол Дрю әулетінің мүшесі болды және өмірінің әртүрлі кезеңдерінде Пьер де Дрю, Пьер Моклерк және Пьер де Брэйн деп аталды. Король Джон оған өз еркімен графтық атақ берді, бірақ Петр Франция королімен байланысы болғандықтан одан бас тартты. Дегенмен, 1218 жылы Джон I-нің ұлы Генрих III-нің регенті Уильям Маршал оны Ричмонд графы ретінде мойындады. Генрих III билік құрған кезеңде ол графтыққа деген барлық құқығынан айырылды.

Ричмонд графтары, 3-ші жаратылыс (1241)

Пётр II, Савой графы (1203–1268) – 1240 жылы Генрих III оған Ричмонд құрметін сыйлады, бірақ ол граф атағын қабылдаған жоқ; өсиеті бойынша Ричмонд құрметін қызы немересі, Прованс королевасы Элеонораға қалдырды, ол оны тәжге өткізді.

Ричмонд графтары, 6-шы жаратылыс (1414)

Джон Ланкастер, Бедфордтың 1-ші герцогы (1389–1435) – 1414 жылы ағасы Генрих V оны граф титулына ие етті. Джон 1435 жылы заңды мұрагерлерсіз қайтыс болды, және оның Ричмонд графының титулы мен құрметтері Генрих VI патшалығында тәжге қайтарылды.

Ричмонд графтары, 7-ші жаратылыс (1452)

Эдмунд Тюдор, Ричмондтың 1-ші графы (1430–1456) – 1452 жылы Генрих VI оны граф титулына өкілеттендірді. Генрих Тюдор, Ричмондтың 2-ші графы (1456–1509) – Эдмунд Тюдордың өлімнен кейін туған ұлы; 1461 жылы Йорктер титулдан айырды, бірақ Генрих оған қарамастан талап етті; Джордж Плантагенет, Кларенстің 1-ші герцогы, содан кейін король Эдуард IV оған Ричмонд графы титулын берді, ол Кларенстің өлім жазасынан кейін Ричард Плантагенет, Глостер герцогына (Ричард III) өтті; Йорктерге қарамастан, Генрихті Франциск II, Бретань герцогы даусыз мұрагер деп мойындады, ол оған өзінің құқықтарын өткізіп, Босворт шайқасында оның жағына көмектесті, содан кейін Генрих Англияның Генрих VII королі болды. Ричмонд құрметі Тюдор әулетінің жеке меншігіне айналды. Титул тәжбенің құрамына енді.