Кіріспе

Ланкастер графы атағы 1267 жылы Англияның жұрттық құрамында құрылды. 1351 жылы Ланкастер герцогы атағы берілді, ол 1361 жылы тоқтатылды. (Герцог атағының соңғы құрылуы 1413 жылы тәжбен біріктірілді.) Англия королі Генрих III 1267 жылы Генрих IV патшалық үйінің аты ретінде оның екінші ұлы Эдмунд Краучбектің есімін берген Ланкастер графтығын құрды. Эдмунд 1265 жылы Лестер графы атанған еді. Екінші барондық соғыстан кейін және корольдің бүлікші күйеуі Симон де Монфорттың, Лестердің 6-шы графының қайтысынан және кінәлі деп танылуынан кейін, оның жерлері, ең бастысы Уорвикширдегі Кенилворт қамалы, оған берілді. Эдмундтың ұлы Томас, Ланкастердің 2-ші графы, оның әкесінің күйеуі Генри де Лейсидің, Линкольннің 3-ші графының мүлігі мен атағын мұраға алғанда, бірден Англияның ең қуатты ақсүйек адамына айналды, бүкіл елдегі жерлері мен ұлттық және жергілікті деңгейде билік жүргізуге қабілетті үлкен жеке армияларды жинау мүмкіндігіне ие болды. Бұл оны және оның інісі Генрихті, Ланкастердің 3-ші графы, туысы Эдуард II-ге қарсы шығарды, нәтижесінде Томас өлімге кесілді. Генрих Томас атақтарын мұраға алды және ол мен оның ұлы Генрих Гросмонт, Ланкастердің 1-ші герцогы, Эдуардтың ұлы король Эдуард III-ке адал қызмет етті.

Жасау

Англияның Генрих III-нің жақтастары Екінші барондық соғыста ағылшын дворяндарының қарсылығын басып жаншудан кейін, Генрих өзінің екінші ұлы Эдмунд Краучбекке барондардың көшбасшысы Саймон де Монфорттың, Лестер графының, оның ішінде Лестер графтығының, 26 қазан күні тәркіленген атақтары мен иеліктерін берді. Кейінгі иеліктерге 1267 жылғы 30 маусымда Ланкастердің бірінші графтығы және 1301 жылы Феррерс графтығы кірді. Эдмунд 1276 жылдан бастап әйелінің құқығымен Шампань және Бри графтығын иеленді. Эдмундтың Наварра королінің жесірі Бланш де Артуамен екінші некесі оны еуропалық аристократияның ортасына қойды. Бланштің қызы Жоанна I Наварра Наварраның патшайымы болды және Франция королі Филипп IV-ке үйленгені үшін Франция королевасы атанды. Эдмундтың ұлы Томас Генри де Лейсидің, Линкольнның үшінші графының мұрагеріне үйлену арқылы Линкольн мен Солсбери графтықтарын алып, Англиядағы ең қуатты дворян атанды. Оның жылдық кірісі 11 000 фунт стерлингке жететін, ал ең бай графтың кірісінен екі есе көп болатын. Бастапқыда Эдуардты қолдаған Томас кейіннен Пирс Гавестонды қуғын-сүргінге салуды және патшалықты барондық кеңеспен басқаруды талап еткен Лордтардың Ордагерлерінің қатарына кірді. Гавестон тұтқындалғаннан кейін Томас оның сотында жетекшілік етті және 1312 жылы Уорвик қаласында өлім жазасын орындауға қатысты. Эдуардтың нашар басқаруы және Баннокберн шайқасында шотландтарға жеңілуі оның билігін әлсіретті. Бұл Томасқа 1311 жылғы жарлықтарды қайта жариялап, Эдуардтың билігін шектеуге мүмкіндік берді. Осы жетістіктен кейін Томас патшалықтың басқаруына аз қатысып, Понтефракт қамалына шегінді. Бұл Эдуардқа қайта топтасуға және қарулануға мүмкіндік берді, нәтижесінде 1318 жылдың тамызында Лик шарты бойынша шартты бейбітшілік орнады. 1321 жылы Эдуардтың билігі тағы да азаматтық соғысқа ұласты. Томас солтүстік әскерін жинады, бірақ Боробридж шайқасында жеңіліп, тұтқынға алынды. Ол асылып, сүйреп, төрт бөлікке бөлінетін жазаға кесілді, бірақ Эдуардтың туысы болғандықтан, оның басын шауып, жылдам өлімге кесілді. Генрих 1326 жылы Эдуардтың әйелі Изабелла Франко және оның сүйіктісі Мортимердің көтерілісіне қосылып, Оңтүстік Уэльстегі Неат қаласында Эдуардты қуды және тұтқынға алды. Томасқа таңылған үкім өлімнен кейін қайтарылып, Генрих Ланкастер, Дерби, Солсбери және Линкольн графтықтарын қайта иеленді, олар Томас сатқындық жасағаны үшін тәркіленген болатын. Оның беделінің қайта жаңғыруы оған Англияның жас королі Эдуард III-ті таққа отырғызу алдында рыцарь атағын беруге мүмкіндік берді. Мортимер Шотландияның тәуелсіздігін бекіткен Эдинбург-Нортгемптон шартынан қолдауын жоғалтты, ал Уэльс маркаларындағы оның күшейіп бара жатқан билігі барондардың қызғанышын тудырды. 1328 жылы Мортимер өзінің жаңа билігі мен иеліктерін бекіту үшін, Март графы атағын алып, парламент шақырғанда, Генрих қарсылық көрсетіп, қарсы жиын өткізді. Мортимер Ланкастердің жерін қиратты және көтерілісті тоқтатты. Эдуард III 1330 жылы билікті өз қолына ала алды, бірақ Генрихтің денсаулығының нашарлауы және соңғы он бес жыл өміріндегі соқырлығы оның одан әрі ықпалын шектеді.

Мұрагерлік

Генридің ұлы, Генри есімді, 1299 және 1314 жылдар аралығында Монмутширдегі Громонт қамалында дүниеге келді. Кіші Генридің естеліктерінде айтылғандай, ол академиялық пәндерден гөрі соғыс өнерінде жақсы болған және өмірінің кейінгі кезеңінде ғана оқуға үйренген. Генри, Эдуард III-тің замандасы болды және оның билігінде маңызды рөл атқарды, оның ең жақсы досы және ең сенімді қолбасшысы болды. Генри 1330 жылы рыцарь атанып, парламентте әкесінің өкілі болып, Эдуардтың Шотландиядағы жорығында күресті. Жүз жылдық соғыс басталғаннан кейін Генри бірнеше дипломатиялық миссиялар мен шағын жорықтарға қатысып, 1340 жылы Слюйс теңіз шайқасындағы үлкен ағылшын жеңісіне куә болды. Кейіннен ол Эдуардтың үлкен қарыздары үшін өзін Төмен елдерде кепіл ретінде ұстауға мәжбүр болды. Ол бір жыл кепілде болды және босатылуы үшін үлкен құн төлеуге мәжбүр болды. 1345 жылы Эдуард III Францияға қарсы үш бағыттан шабуыл жасады. Нортгемптон графы Бретаньден, Эдуард Фландриядан, ал Генри Аквитаниядан оңтүстіктен шабуылдады. Тұтқындардан алынған құнның 50 000 фунт стерлингке жуық екені бағаланды. Эдуард Генриге "Жартер" орденінің негізін қалаушы рыцарі ретінде сыйлық берді. Ланкастерге одан да үлкен құрмет көрсетілді, Эдуард оны Ланкастер герцогы етіп тағайындады. Герцог атағы Англияда салыстырмалы түрде жаңа болды, бұрын тек Корнуолл герцогтығы болған. Ланкастерге Ланкашир графтығының палатинат мәртебесі берілді, бұл тәжге тәуелсіз жеке басқаруды білдірді. Тағы екі палатинат графтығы болды: Дурхам ежелгі шіркеулік палатинат, ал Честер патшаның жеке меншігі еді.