Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресей экономисі, саяси белсенді, журналист, мұғалім, публицист және саясаткер (1955 жылы туған) Ирина Муцуевна Хакамада (; 1955 жылғы 13 сәуірде туған) – 2004 жылғы Ресей президенттік сайлауына қатысқан ресейлік экономист, саяси белсенді, журналист, мұғалім, публицист және саясаткер. Хакамада Ресей парламентінің төменгі палатасының (Мемлекеттік Дума) үш шақырылымында (1993–2003) депутат және палата төрағасының орынбасары болды; «Оң күштер одағы» саяси партиясының тең төрағасы (1999–2003), Ресей Федерациясының президенттікке үміткері (2004), Азаматтық қоғамды дамыту және адам құқықтары жөніндегі президенттік кеңестің мүшесі (2012–2018) қызметтерін атқарды. 1995 жылы Time журналы Хакамаданы әлемдегі 100 танымал әйелдің қатарындағы 21-ғасыр саясаткері деп таныды. 2002 жылы Хакамада БҰҰ Бас Ассамблеясының 57-ші сессиясында Ресейден баяндамашы болып жұмыс істеді. 2005 жылы ол Нобель бейбітшілік сыйлығына үміткер ретінде ұсынылды.
Russian economist, political activist, journalist, teacher, publicist and politician (born 1955)
Irina Mutsuovna Khakamada (; born 13 April 1955) is a Russian economist, political activist, journalist, teacher, publicist, and politician who ran in the 2004 Russian presidential election. Khakamada was a former member (deputy) of the lower house (the State Duma) of the Russian parliament for three convocations (electoral terms, 1993–2003) and vice chair of the house; co chair of a political party Union of Right Forces (1999–2003), presidential candidate of the Russian Federation (2004), member of the Presidential Council for the Development of Civil Society and Human Rights (2012–2018). In 1995, Time named Khakamada a 21st century politician among 100 well known women in the world. In 2002, Khakamada served as a rapporteur from Russia at the 57th session of the UN General Assembly. 2005 she was nominated for the Nobel Peace Prize.
Өмірбаян
Хакамада 1939 жылы Кеңес Одағына қашқан коммунист Муцуо Хакамаданың жапон әкесінен туған. Оның анасы Нина Синельникова – орыс, лезги және армян тегі бар ағылшын тілінің мұғалімі, ол Сталин тазалауынан әкесін, ал отбасының Хабаровскіге күштеп көшірілуінен кейін анасын өлімге қиған. Хакамаданың әкесінің інісі – Сатоми Хакамада ([[:ja:袴田里見]), Жапон Коммунистік партиясы жетекшілігінің мүшесі. Ресей сарапшысы және саясаттану профессоры Шигеки Хакамада – оның жартылай бауыры. Кандзи жазуында Хакамаданың тегі 袴田, катаканада – イリーナ・ハカマダ. Хакамада 1978 жылы Мәскеудегі Патрис Лумумба атындағы Халықтар достығы университетінің экономика факультетін бітірген. Ол Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің экономика факультетінен докторлық диссертациясын қорғады. 1983 жылы "саяси экономия" мамандығы бойынша доцент ғылыми атағын алды. 1984 жылдан 1989 жылға дейін КОКП мүшесі болды.
Khakamada was born to a Japanese father, Mutsuo Hakamada, a communist who defected to the Soviet Union in 1939. Her mother, Nina Sinelnikova, with Russian, Lezgian and Armenian roots, was an English schoolteacher who lost her father to the Stalinist purges and her mother to suicide following the family's forced relocation to Khabarovsk. Khakamada's paternal uncle is Satomi Hakamada ([[:ja:袴田里見), a member of the Japanese Communist Party leadership. The Russia expert and political science professor Shigeki Hakamada is her half brother. In kanji, Khakamada's family name is 袴田; in katakana, her name is イリーナ・ハカマダ. Khakamada graduated from the Department of Economy of the Patrice Lumumba Peoples' Friendship University in Moscow in 1978. She obtained her PhD degree from the Faculty of Economics of Lomonosov Moscow State University. In 1983, she received the academic title of associate professor in the specialty "political economy". She was a member of the CPSU from 1984 to 1989.
Думадағы мансабы
Хакамада 1993 жылдан 2003 жылға дейін Думаның сайланған өкілі болды. Ол Ресей үкіметіне шартты түрдегі оппозициядағы демократиялық саясаткер ретінде танылады. Мәскеу театрындағы кешірімсіз жағдай кезінде келіссөздерге қатысқандықтан, ол үкіметтің әрекеттерін сынағандығымен белгілі. Хакамада тұтқынға алушылардың адамдарды өлтіру және ғимаратты жою мақсатында бомбаларын қолданбайтынын айтты. Хакамада Оңшыл күштер одағының үйлестіру кеңесінің мүшесі болды. 2000 жылғы президенттік сайлауда кеңес мүшелерінің үміткерді қолдау туралы дауысына қатысудан бас тартты, нәтижесінде партия кеңес мүшесі Константин Титов емес, Владимир Путиннің үгімін қолдады.
Khakamada was an elected Duma representative from 1993 to 2003. She is regarded as a democratic politician who is in a moderate opposition to the Russian government. She is known for criticizing the governmental actions during Moscow theater hostage crisis where she was involved as one of the negotiators. Khakamada stated that the hostage takers were not going to use their bombs to kill the people and destroy the building. Khakamada was a member of the coordinating council of the Union of Right Forces. She opted to abstain from the council's vote on their endorsement in the 2000 presidential election, in which the party ultimately voted to support Vladimir Putin's campaign over that of council member Konstantin Titov.
2004 жылғы президенттік науқан
Хакамада 2004 жылғы Ресей президенттік сайлауына түсуге шешім қабылдағанда Оңшыл күштер одағының жетекшілерінің бірі болды. Оның партиясы оны қолдамады, өйткені кандидатты ұсынбауға келісім берген еді. Ол 2003 жылдың желтоқсан айында өзінің кандидатурасын жариялады. Хакамада Мәскеудегі театр құшалауына Путин кінәлі екенін айтқан сөзбен сайлауалды кампаниясын бастады. Хакамада сайлауға түсу себебінің либералды оппозициялық кандидатты көру екенін мәлімдеді. Ол соңында жалғыз либералды оппозициялық кандидат болады. Хакамаданың сайлауалды ұраны – «Ирина Хакамада: Біздің үніміз» болды. Ол сайлаудағы өзінің көрсеткіштеріне «қанағаттанарлық» баға бергенімен, дауыс беруде көптеген бұрмашылықтар болғанын айтты.
Khakamada was one of the leaders of the Union of Rightist Forces when she decided to run in the 2004 Russian presidential election. She was not supported by her party, which had decided that they would not nominate a candidate. She announced her candidacy in December 2003. Khakamada kicked off her campaign by delivering a speech which placed the blame for the Moscow theater hostage crisis at Putin's feet. Khakamada claimed her motivation for running was her desire to see a liberal opposition candidate. She would ultimately be the only liberal opposition candidate to run. Khakamada's campaign slogan was “Irina Khakamada: Our Voice”. While she declared that she found her performance in the election to have been, "satisfactory", she alleged that there had been many irregularities with the vote.
Кейінгі саяси қызмет (2004 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
Сайлаудан кейін Хакамада «Біздің таңдауымыз» атты жаңа саяси партия құрды, Кремльдегі жұмыс тәжірибесін сипаттады. 2006 жылдың 11 маусымында Ресей сот жүйесінен қашқан Борис Березовский Борис Немцовқа Хакамаданың Путиннің оны және осы көзқарастағы әріптестерін жеке басымен қорқытқаны туралы хабар бергенін айтты. Березовскийдің сөзіне қарағанда, Путин Хакамада мен оның әріптестеріне егер олар Ресейдегі пәтерлерді жару туралы «сөз айтса», «әдепсіздік істесе, тура солай, бейнелі емес» «бастарын бірден алады» деп қорқытқан. ФСБ-нің бұрынғы офицері Александр Литвиненко Анна Политковскаядан Путиннің Хакамадаға Политковскаяға қауіп туралы жеткізуін сұрағанын білгенін айтты. Хакамада нақты қорқытуларға қатысы болмағанын, Политковскаяны бір жылдан астам бұрын жалпы түрде ескерткенін, ал Политковская оны және Михаил Касьяновты Кремльдің құрылысына айналдырғаны үшін кінәлағанын мәлімдеді. Политковская мен Литвиненко 2006 жылдың қазан және қараша айларында қаза тапты. 2008 жылы Хакамада партиядан өз еркімен шығып, саяси қызметін тоқтату себебін түсіндірді. 2016 жылы ол «Саяси өсу» партиясы кеңесінің мүшесі болды. 7-ші шақырылым Мемлекеттік Думасына сайлауға «Өсу» партиясынан кандидат ретінде, Мәскеу облыстық тізімінің бірінші бөлігінен қатысты. Партия дауыстардың 1,28%-ын алып, парламентке өте алмады.
After the election Khakamada founded a new political party named Our Choice. describing her personal experience of work in Kremlin. On 11 June 2006 Boris Berezovsky, a fugitive from the Russian justice system, said Boris Nemtsov received word from Khakamada that Putin threatened her and like minded colleagues in person. According to Berezovsky, Putin had issued threats that Khakamada and her colleagues "will take in the head immediately, literally, not figuratively" if they "open the mouth" about the Russian apartment bombings. Former FSS officer Alexander Litvinenko said he had learned from Anna Politkovskaya that Putin asked Khakamada to pass a threat to Politkovskaya. Khakamada denied her involvement in passing any specific threats, and said that she warned Politkovskaya only in general terms more than a year earlier, and that Politkovskaya blamed her and Mikhail Kasyanov for becoming Kremlin's puppets. Politkovskaya and Litvinenko were murdered in October and November 2006. 2008, Khakamada left the party of her own accord, explaining the cessation of her political activities. 2016, she became a member of the Council of the Political Growth Party. She took part in the elections to the State Duma of the 7th convocation as a candidate from the “Party of Growth”, in the first part of the regional list of Moscow. The party won 1.28% of the vote and was unable to sit in parliament.
Кино және теледидар
Хакамада бірнеше фильмдерде және телесериалдарда актриса ретінде түскен, оның ішінде 2012 жылы "Бақытты өмірге қысқаша нұсқау" фильмінде.
Khakamada has appeared in several films and television series as an actress, including Brief Guide To A Happy Life in 2012.