Кіріспе

Сент-Эндрю қалалық соборы немесе Глазго қалалық соборы – Шотландияның Глазго қаласының орталығында орналасқан латын католик соборы. Бұл Глазго архиепископтығының бас шіркеуі. 1814 жылы Джеймс Гиллеспи Грэм нео-готика стилінде жобалаған собор Клайд өзенінің солтүстік жағасында, Клайд көшесінде орналасқан. Сент-Эндрю соборы – Глазго архиепискобының тақтысы, қазіргі уақытта Уильям Ноланның резиденциясы. Ол Шотландияның қасиетті покровительі – Әулие Андрейге арналған.

Тарих

1560 жылғы Шотландия реформациясынан бастап, 1791 жылғы Католиктік эмансипация процесінің басталғанға дейін, 1791 жылғы Рим католиктік көмек туралы заң (31 Geo. 3. c. 32) – белгілі бір азаматтық құқықтарды және құдайға сыйынғандағы еркіндікті қалпына келтіргенге дейін – Глазгодағы католиктер құпия түрде ғибадат етуге мәжбүр болды. 18-шы ғасырдың соңында, әсіресе өнеркәсіптік революцияның бастапқы кезеңдерінде Глазгоға ирландтық католиктердің көптеп келуімен қала тұрғындары арасында католик шіркеуіне деген сұраныс күшейді. 1805 жылы қалада шамамен 450 католик болды, бірақ 1814 жылға қарай қалада дінге келгендердің саны 3000-ға жетті, сол жылы пастор Эндрю Скотт Клайд көшесінде жаңа шіркеу салу туралы шешім қабылдады. Шіркеу салынған жерлер бұрын Глазгоның Америка және Вест-Индиямен темекі және қант саудасының бір бөлігі ретінде сол жерде сауда жасаған Богл мен Скотт фирмасының иелерінен сатып алынған. Богл және Скотт отбасылары, көбінесе пресвитериандық және епископалдық дін өкілдері, Глазгодағы белгілі тұлғалар еді, олар қала маңында көптеген жылжымайтын мүліктерге ие болды және көбінесе қалалық басқарушылық лауазымдарды атқарды, мысалы, Далдоуидің Джордж Боглі, университет ректоры. 1816 жылы аяқталған және Джеймс Гиллеспи Грэм (1776–1855) жобалаған Сент-Эндрю шіркеуі Глазгоға католиктердің қайта оралуын ресми түрде жариялады. Шотландиядағы католик шіркеуіне қарсы жаулық-зомбылық шіркеу салынысы кезінде айқын көрінді: күндіз аяқталған жұмыстар түнімен саботажшылар тарапынан бұзылып, аяқталу мерзімі кешіктірілді, соңында құрылыс жұмыстарын қорғау үшін құрылыс алаңына күзетшілер қойылды. Алайда, қаладағы басқа христиан конфессияларының қауымдары құрылыс кезінде туындаған қиындықтарды ескере отырып, жобаны аяқтау үшін ақшалай көмек көрсетті, бұл экуменизмнің белгісі болды. Шіркеу ғимараты салыстырмалы түрде қарапайым, мұнарасы немесе қоңырауы жоқ. Бұл негізінен 1791 жылғы Рим католиктік көмек туралы заңның (31 Geo. 3. c. 32) шарттарымен, католиктік құдайға сыйынған орындардың маңыздылығына қатысты шектеулердің жалғасуына байланысты болды, олар 1829 жылғы Рим католиктік көмек туралы заңға дейін толығымен жойылған жоқ. Шотландия иерархиясын қалпына келтіру, 1878 жылы Папа Лев XIII жүзеге асырғаннан кейін, Сент-Эндрю шіркеуі 1884 жылы про-кафедрал мәртебесіне көтерілді, сонымен қатар сол кезде архитекторлар Пьюгин мен Пьюгин оны кеңінен жаңартылды. 1947 жылы Матервелл және Пейсли епархиялары құрылғаннан кейін, Глазго архиепархиясы реформациядан бұрынғы метрополиялық епархия мәртебесін қайта алды және Сент-Эндрюс метрополиялық соборға айналды.

Сент-Андрей епархиясы

Сент-Эндрюс шіркеуінің тарихы 1792 жылы Глазго қаласы үшін діни қызметкердің қайта тағайындалуымен байланысты. Сол жылы Митчелл көшесіндегі жалға алынған залда өткен алғашқы миссаға екі жүз адам келді. Бес жыл өткен соң, Шығыс аймақтағы Калтон ауданындағы жаңа ғимарат әр жексенбіде 600 адамды қабылдады, дей тұрғанмен, 1816 жылдың 22 желтоқсанында Клайд көшесіндегі жаңа Сент-Эндрю шіркеуінде алғашқы мисса өткізілгенге дейін. Содан бері жаңа шіркеулердің ашылуы және қала орталығының жаңаруы собор шіркеуінің тұрғындарын азайтты, бірақ қалған шағын қауымға басқа жерлерден келгендер қосылды, олардың кейбіреулері литургияны өткізуге және ғимаратты күтуге көмектесу үшін шалқары қашықтықтан келеді. Саудагерлер, жұмысшылар, студенттер, туристер және қара жолмен өтетіндер де соборға жиі келіп, тыныш дұға ету үшін, миссаға қатысу үшін немесе тәубе ету құдайына бару үшін тоқтайды. Архиепископтің жиі өткізетін және архиепископтық шіркеулерден көптеген адамдарды тартатын маңызды литургиялар да бар.

Жаңарту

2009 жылдың 14 тамызында собор ұзақ жылдар бойы күрделі жөндеуге және кеңейтуге мұқтаж болғандықтан, ірі қайта жаңарту жобасы басталды. Жаңарту бағдарламасына жаңа жылыту және жарықтандыру жүйелерін толықтыру, сондай-ақ интерьерді қайта бояу, алтын қаптаманы қалпына келтіру, жаңадан жасалған қола есіктерді орнату, органның құбырларын жөндеу және қайта орнату, сонымен қатар Питер Хоусонның Әулие Жан Огилвинің шейіттігін бейнелейтін жаңа суретін орнату кірді. Жұмыс 2011 жылдың сәуір айында аяқталды, нәтижесінде кафедра Глазго архиепископтығының уақытша соборы – Сент-Мэри, Калтоннан Санкт-Андрей соборына қайтарылды. Собор 2011 жылдың 11 сәуірінде ресми түрде қайта ашылды.