2004 жылғы Халықаралық ЖҚС конференциясы Бангкокта өтті

Кіріспе

2004 жылдың 11-16 шілдесінде Таиландтың астанасы Бангкокта XV Халықаралық ЖИТС конференциясы өтті. Конференцияның негізгі орны Бангкок қаласының солтүстік-шығысындағы Нонтабуридегі IMPACT Muang Thong Thani конгресс орталығы болды. Бұл Оңтүстік-Шығыс Азияда өткен алғашқы халықаралық ЖИТС конференциясы еді. 1985 жылы Атлантада өткен алғашқы халықаралық конференциядан бері ЖИТС туралы халықаралық конференциялар тұрақты түрде өткізіліп келеді. 11 шілде күні кешке өткен ашылу салтанатында Таиланд премьер-министрі Таксин Шинавата және Біріккен Ұлттар Ұйымының бас хатшысы Кофи Аннан басты спикерлер болды. Ашылу салтанаты Таиландтың ұлттық теледидары арқылы тікелей эфирде көрсетілді. Таксиннің үкіметі, есірткі қолданушыларға қатысты қатал ұстанымы үшін шетелдік сарапшылар тарапынан сынға ұшыраған еді. ЖИТС белсенділері Таксинге, егер ол икемді ұстанымды қабылдаса, ЖИТС, туберкулез және безгекпен күрес жөніндегі Әлемдік қордан қаржыландыру көлемін арттыру туралы уәде алғанын болжады. Аннан өз сөзінде Таксинге, сондай-ақ дамушы елдерде ЖИТС-ке қарсы стратегияларды әзірлеудегі лидерлігі үшін алдыңғы қатарда отырған Уганда президенті Ювери Мусевениге жоғары баға берді. Бірақ ол, әлі де көп жұмыс істеу қажет екенін айтты, соның ішінде көптеген елдерде әйелдерге қатысты көзқарасты түбегейлі өзгерту қажет, себебі қазір дамушы елдерде АИТВ инфекциясы жас әйелдер арасында басқа топтарға қарағанда жылдамдап өсуде. Аннан әйелдердің, әсіресе Африка және Азия елдеріндегі, мүмкіндіктерін арттыру – ВИЧ инфекциясының одан әрі таралуын тоқтатудың кілті екенін атап көрсетті. Конференцияға 20 000-нан астам делегат, сондай-ақ көптеген жергілікті және халықаралық БАҚ өкілдері қатысты. Көптеген ЖИТС/АИТВ жұқтырған адамдар мен дамушы елдердің делегаттары үкіметтер, Біріккен Ұлттар Ұйымы, басқа халықаралық ұйымдар және фармацевтикалық компаниялар тарапынан конференцияға қатысуына көмек алды. Алайда, АҚШ бұл конференциядағы ресми қатысуын бұрынғы конференциялармен салыстырғанда едәуір қысқартты. 2002 жылы Барселонада өткен XIV Халықаралық ЖИТС конференциясына 236 адамды жіберу үшін 3,6 миллион АҚШ доллары жұмсаған Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер департаменті 500 000 АҚШ доллары жұмсап, тек 50 адамды ғана жіберді. Бұл қадам Барселонадағы оқиғаларға жауап ретінде қарастырылды, онда Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер министрі Томми Томпсон наразылық білдірушілер тарапынан айқай-шумен қарсы алынған еді. Конференцияның тең төрағалары – Таиландтан доктор Валлоп Таинеуа және Халықаралық ЖИТС қоғамының президенті, Нидерландыдан Джоп Ланге болды, ол ресми түрде конференцияның ұйымдастырушысы еді. Конференция мазмұнын үш бағдарламалық комитет басқарды: сенатор Мехай Виравайдия мен Дональд Де Ганье төрағалық еткен Қоғамдық бағдарлама комитеті, профессор Прасерт Тонгчарун мен профессор Дэвид Купер төрағалық еткен Ғылыми бағдарлама комитеті және Пакди Потисири мен Дебреворк Зевди төрағалық еткен Лидерлік бағдарлама комитеті. Алайда, конференцияның Лидерлік бағдарлама бөлімі қауіпсіздік мәселелеріне байланысты күмәнді ахуалға түсті. 7 шілдеде Таиланд үкіметі конференция аясында жоспарланған ұлттық лидерлердің ЖИТС/АИТВ жөніндегі кездесуін тоқтатты. Саммитқа 13 елдің басшылары мен БҰҰ Бас хатшысы Кофи Аннан шақырылған еді, оған Таиланд премьер-министрі Таксин Шинавата қонақ болар еді, бірақ тек бір ұлттық лидер және Аннан ғана қатысуға келісті. Бұрынғы халықаралық ЖИТС конференцияларында болғандай, Бангкок конференциясында да жергілікті және халықаралық ұйымдар ЖИТС/АИТВ саясатының әртүрлі аспектілеріне наразылық білдірді. Белсенділер конференцияның ашылуы кезінде әлемдік үкіметтердің ЖИТС-ке қарсы күрестегі жетіспеушіліктеріне назар аудару үшін наразылық акциясын ұйымдастырды. Қатаң қауіпсіздік шаралары салтанатты іс-шараны бұзуға мүмкіндік бермеді, бірақ премьер-министр Таксин сөйлеген кезде аудиторияның бір бөлігі оған қарсы наразылық білдірді. Наразылық акциясын Таиландтың "AIDS Access Foundation" ұйымы үйімдестірді. Олар антиретровирустық емдеуге қолжетімділікті арттыруды және емдеу мен алдын алуға қаржылық қолдауды күшейтуді талап етті. Белсенділер АҚШ және басқа батыс елдері Барселона конференциясында берген уәделерінен бас тартып отырғанын мәлімдеді.

The XV International AIDS Conference was held in Bangkok, the capital city of Thailand, from July 11 to July 16, 2004. The main venue for the conference was the IMPACT Muang Thong Thani convention centre at Nonthaburi, north east of downtown Bangkok. It was the first international AIDS conference to be held in Southeast Asia. International AIDS conferences have been held regularly since the first one in Atlanta in 1985. At the opening ceremony on the evening of July 11, the main speakers were the Thai Prime Minister, Thaksin Shinawatra, and the Secretary General of the United Nations, Kofi Annan. The opening was screened live on Thai national television. Thaksin, whose government had been criticised by foreign observers for its harsh attitude to injecting drug users, surprised the conference by pledging to adopt a "harm minimization" approach to AIDS prevention among drug users, and to work co operatively with non government organizations, including the Thai Drug Users' Network. AIDS activists suggested that Thaksin had been promised greatly increased funding from the Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria if he adopted a more flexible attitude. Annan, in a forceful speech, praised Thaksin and also the President of Uganda, Yoweri Museveni, who was seated in the front row, for their leadership in developing strategies for fighting AIDS in developing countries. But he said that much more was needed, including a radical change in attitudes to women in many countries, since HIV infection is now increasing more rapidly among young women in developing countries that in any other population group. Annan said the empowerment of women, particularly in African and Asian countries, was the key to preventing the further spread of HIV infection. The conference was attended by more than 20,000 delegates and a large contingent of local and international media. Many people with HIV/AIDS and delegates from developing countries were subsidized to attend the conference by governments, the United Nations, other international organizations and drug companies. The United States, however, significantly reduced its official presence at the conference as compared to previous conferences. The Department of Health and Human Services, which spent US$3.6 million to send 236 people to the XIV International AIDS Conference in Barcelona in 2002, spent US$500,000 and sent only 50. The move was seen as a response to events in Barcelona, when Health and Human Services Secretary Tommy Thompson was shouted down by protestors. The co chairs of the conference were Dr. Vallop Thaineua of Thailand and Joep Lange of the Netherlands, president of the International AIDS Society, which was the formal host organization. The content of the conference was run by three program committees, the Community Program Committee, chaired by Senator Mechai Viravaidya and Donald De Gagne, the Scientific Program Committee chaired by Professor Prasert Thongcharoen and Professor David Cooper, and the Leadership Program Committee chaired by Pakdee Pothisiri and Debrework Zewdie. The Leadership Program section of the Conference was, however, thrown into doubt by security concerns. On July 7 the Thai government cancelled a meeting on HIV/AIDS for national leaders planned as part of the conference. The leaders of 13 countries and United Nations Secretary General Kofi Annan were invited to the summit, which was to be hosted by Thai Prime Minister Thaksin Shinawatra, but only one national leader and Annan accepted. As at previous international AIDS conferences, both local and international organizations staged protests about various aspects of HIV/AIDS policy at the Bangkok conference. Activists protested during the opening of the conference to call attention to what they said were failures by governments worldwide in fighting AIDS. Tight security prevented any disruption to the ceremony, although Prime Minister Thaksin was heckled during his speech by some sections of the audience. The protests were co ordinated by Thailand's AIDS Access Foundation. They called for increased worldwide access to antiretroviral treatments and greater financial support for treatment and prevention. Activists said that the United States and other Western nations were backtracking on funding pledges made at the Barcelona conference.

Конференция ұйымдастыруының жалпы көрінісі

ХV Халықаралық СПИД конференциясын Халықаралық СПИД қоғамы (IAS) және жергілікті ұйымдастырушы ретінде Тайландтың Денсаулық сақтау министрлігі ұйымдастырды. Конференцияның бірлескен ұйымдастырушылары ЮНЭЙДС, үш халықаралық қоғамдық желі: ICW, ICASO, GNP+ және Тайланд СПИД-ке қарсы үкіметтік емес ұйымдарының біріккен ұйымы TNCA болып табылады. Бангкок қаласынан бастап IAS халықаралық СПИД конференцияларын, сондай-ақ АИТВ патогенезі және емдеу конференцияларын ұйымдастыру үшін орталық конференция хатшылығын құрды. Жергілікті ұйымдастырушы хатшылығы Бангкокта орналасқан, ол жергілікті кіші комитеттердің жұмысын үйлестіреді. Қоғамдық бағдарлама хатшылығы Бангкокта орналасқан, ол қабілетін арттыру, жұртқа тарату және бағдарламаның қоғамдық аспектілерін қамтамасыз етеді. Ұйымдастырушылар мен бірлескен ұйымдастырушылардың өкілдері Конференцияны ұйымдастыру комитетінің (COC) құрамын құрайды. Конференция төрағалары IAS және Жергілікті ұйымдастырушыдан тағайындалады. COC өз кезегінде Ғылыми бағдарлама комитетіне (SPC), Қоғамдық бағдарлама комитетіне (CPC) және Лидерлік бағдарлама комитетіне әрқайсысына екі төраға тағайындайды. Комитет төрағалары COC құрамында қызмет етеді. SPC, CPC және LPC түрлі салалардағы жетекші өкілдерден құралған, олар конференция жоспарлау процесіне әртүрлі тәжірибе мен білімді әкеледі.

Джонатан Маннның ескерткіш баяндамасы

Конференцияның үшінші күні Мельбурн қаласының профессоры Дэннис Альтман, 1980 жылдан бері ХИВ/СПИД халықаралық саясаты саласындағы жетекші тұлға, Джонатан Маннның естелік лекциясын оқыды. Оның тақырыбы – «құрылымдық шаралар және осал топтар», атап айтқанда, бір жынысты қатынасқа түсетін ерлер, инъекциялық есірткі қолданушылар және секс-жұмыскерлер. Бірақ ол осы тақырыппен ғана шектелмеді. Лекцияның атының авторы, марқұм профессор Джонатан Манн туралы ол былай деді: «Жонатанның маған ұнаған қасиеттерінің бірі – адамдарды өз іс-әрекеттерінің салдарымен бетпе-бет кездестіру үшін, оларды ренжітуге дайындығы еді». Олтман бай елдерді және фармацевтикалық компанияларды ЖИТС-тің таралуын тоқтатудағы сәтсіздік үшін айыптаудың, «тіпті кедей елдердің де тиімді алдын алу шараларын қолдауға қабілетті екенін, мысалы, Уганда мен Камбоджа көрсетіп тұр» деген фактіні елемеуіне назар салды. Оның пікірінше, ХИВ-тің таралуына ықпал ететін жағдайларға қарсы тұруда үкіметтер мен діни көшбасшылардың жеткіліксіздігі басты кінәлі. «ХИВ/СПИД-тің ең қайғылы жағдайы – біз оның таралуын қалай тоқтатуға болатынын білеміз, бірақ әлемнің көп бөлігінде оны тоқтатуға қол жеткізе алмаймыз», – деді Олтман. Ол эпидемияның жалғасуының негізгі себептері ретінде үкіметтердің салдарына немқұрайлылығын, ХИВ және оның тәуекелдері туралы ашық әңгімелесуге дайын болмауын, сондай-ақ «мәдениет, дін және дәстүр атымен қарапайым алдын алу шараларын кешіктірудегі екіжүзділік» жағдайларын атады. Олтман әсіресе ЖҚТБ эпидемиясының алғашқы онжылдығында гомосексуалдық ерлер қауымдастығының алған сабақтарын естен шығармағаны үшін сынға алды, әсіресе ЖҚТБ-ға қарсы күресте зардап шеккен қауымдастықтардың басты рөл атқару қажеттігін атап өтті. Ол презервативтерді талқылау мен насихаттауға қойылған шектеулерді жоюға, сондай-ақ көптеген елдерде гомосексуализм, секс-жұмыс және есірткі пайдалану туралы үнсіздікке соңғы нүкте қоюға шақырды. «Эпидемия өсіп келе жатқандықтан, ашулануға көптеген себептер бар, әсіресе көптеген үкіметтердің және діни көшбасшылардың екіжүзділігіне», – деп түйіндеді Олтман. «Біз барлық діндердің фундаменталистерінің гендерлік және сексуалдық теңсіздіктерді одан әрі күшейтіп, эпидемияны қоздыратынын елемейміз. Бірақ талдаумен қолдау көрсетілмеген ашу, іс-қимылға әкелмейтін ашу тек қана пайдасыз және өзімшіл».

On the third day of the conference Professor Dennis Altman of Melbourne, a leading figure in the arena of international HIV/AIDS politics since the 1980s, delivered the Jonathan Mann Memorial Lecture. His theme was "structural interventions and vulnerable communities," particularly men who have sex with men, injecting drug users and sex workers. But he was not confined by this topic. He said of the late Professor Jonathan Mann, in whose honour the lecture is named: "One of the things I liked about Jonathan was his willingness to offend when doing so would confront people with the consequences of their actions." Altman pointed out that the tendency to blame rich countries and pharmaceutical companies for the failure to stem the rising tide of AIDS ignored that the fact that "even poor countries can afford to support good prevention efforts, as Uganda and Cambodia remind us." More to blame, he said, was the failure of governments and religious leaderships to face up to the practices that facilitated the spread of HIV. "The greatest tragedy of HIV/AIDS is that we know how to stop its spread, and yet in most parts of the world we are failing to do so," Altman said. He cited what he called the deliberate neglect by governments, the unwillingness to speak openly of HIV and its risks, and the "hypocrisy with which simple measures of prevention are forestalled in the name of culture, religion and tradition," as the major reasons for the continued spread of the epidemic. Altman was particularly critical of the failure to remember the lessons learned by the gay male community during the first decade of the AIDS epidemic, particularly the need for affected communities to be at the centre of the response to AIDS. He called for an end to restrictions on the discussion and promotion of condoms, and an end to silence about homosexuality, sex work and drug use in many countries. "As the epidemic grows we have many reasons to be angry, particularly at the hypocrisies of most governments and most religious leaders," Altman concluded. "We ignore the ways in which fundamentalists of all faiths perpetuate the gender and sexual inequalities that fuel the epidemic. But anger that is not supported by analysis, and that does not lead to action, is wasted and self indulgent."