Кіріспе

Архитектуралық жүйе

Чаул (маратхи: चाळ) – Батыс Үндістанда кездесетін, жалпы тұрғын үйлерге ұқсас тұрғын үй құрылысының бір түрі. Чаулдар көбінесе нашар сапалы тұрғын үй болып саналады және әдетте кедейлікпен байланысты. Алғашқы чаулдар 1700 жылдардың басында өнеркәсіп жұмысшылары үшін салынған.

Тарих

Шаулдар Бомбейдің (қазіргі Мумбай) отарлық кезеңіне барып тіреледі. Шығыс Үндістан компаниясының сауда орталығы болғандықтан, жұмысшылар алыс-жақын жерлерден Бомбейге көшіп келді. Бірақ жер тепе-тең бөлінбегендіктен, британдық саудагерлер мен шенеуніктер кең байтақ үйлерде тұрды, ал жұмысшы табына аз орын қалды. Осы жұмыс күшін орналастыру үшін шаулдар пайда болды. Бұл бес адамға дейін бірге тұратын шағын бір бөлмелі пәтерлер еді. Тығыздығы жоғары, санитарлық жағдайы нашар және қауіпсіз болмағандықтан, бұл пәтерлер басқа үнді қалаларындағы ұқсас жағдайға қарағанда қымбатқа түсті. Бомбей қаласын жоспарлау оба эпидемиясының қаупінен туындады, осыдан 1898 жылы Бомбей қаласын жақсарту тресті құрылды. Алғашқы жобалар сәтсіз аяқталды, орналастырылғандардан гөрі көбірек адамды қоныстандырды. Дегенмен, келесі жобалар табысқа жетті, олардың көпшілігі Бомбейдің жеті аралын біріктіруге бағытталған жерді мелиорациялау жобаларын қамтыды. Бұл, қазіргі заманғы пәтерлермен бірге, жақсы тұрғын үйлердің пайда болуына әкелді, нәтижесінде шаулдар азайды. Алайда, оларды Мумбаидің кедей аудандарында әлі де кездестіруге болады.

Ғимараттың орналасуы

Шаулдар әдетте 4-5 қабаттан тұрады, әр қабатында 8-16 тұрғын жай болады. Бұл тұрғын жайлар холис (бөлме) деп аталады. Ғимаратты орталық баспалдақ қамтамасыз етеді және әр қабаттың бойымен созылатын ұзын дәлізге қол жеткізуге мүмкіндік береді. Көптеген шаулдар кішкентай ауланың төңірегіне салынған, ол тұрғындар үшін ортақ кеңістік қызметін атқарады. Көптеген шаулдар ағаштан салынғандықтан және көбінесе жөнделмейтіндіктен, уақыт өте келе тұрақсыз немесе тұруға қауіпті болып қалады, кейде құрылыстың құлау қаупінен тұрғындарды көшіруге тура келеді.

Санитарлық тазалық

Бір қабаттағы отбасылар ортақ дәретхана блогын пайдаланады. Жеке жуынатын бөлмелері бар үйлерге жоғары сұраныс бар, олардың бағасы әдеттегі шауылдан 50%-ға дейін артық болуы мүмкін. Дәретханалардың жетіспеуі шауылдарда аурулардың таралуына ықпал еткені айтылады. Сонымен қатар, тарақандар мен шомыршақтар сияқты жәндіктердің таралуы да жиі кездеседі, ал қоқыс тастау ережелері болмағандықтан санитарлық жағдай нашар болады.

Тұрғындардың өмірі

Санитарлық жағдайлары нашар және тұру жағдайына қарамастан, шаулдар көбінесе "орта тапқа" арналған тұрғын үйлер ретінде қарастырылады және көбінесе Мумбаидегі көптеген тұрғын үйлерге қарағанда қолжетімді. Кейбір шаулдардың құрылысына дүкендер немесе шағын кәсіпорындар кіріктірілген, олар тұрғындарға жұмыс іздеуге немесе қажетті заттарды сатып алуға мүмкіндік береді. Шаул тұрғындары кейде өзара барлығымен бөлісетін, қауымдық сезімді айтады; шаулдардың тығыз жоспары тұрғындар арасында әлеуметтік байланысты күшейтеді және көбінесе тойлар немесе діни мерекелер сияқты ерекше жағдайлар бірлесіп тойланады.

Танымал мәдениетте

Мулк Радж Анандтың "Кули" романында басты кейіпкер Мунно Бомбей қаласында болған кезінде екі отбасымен бірге шаулада тұрады, оның тұрмыс жағдайлары егжей-тегжейлі сипатталады. 2019 жылғы "15 тамыз" маратхи драмалық фильмі шауладағы өмір төңірегінде айналады, түсірілімнің көп бөлігі сонда жүзеге асырылды. Киран Нагаркардың "Раван мен Эдди" романында басты екі кейіпкер де отбасыларымен бірге шаулада тұрады. Шаулалар "Hitman 2" ойынында Мумбай деңгейінде бейнеленген.