Кіріспе

Италиялық католик әулиесі Антонио Мария Заккария (1502 – 5 шілде 1539) – Контрреформацияның ерте кезеңіндегі жетекші тұлға, діни ордендердің (Барнабиттер) негізін қалаушы және Мәсіхтің құдайға арналған құрбанына, Евхаристияға және қарапайым адамдар арасында діни өмірді жаңаруға үндейтін ойшыл. Католик шіркеуінде қасиетті деп есептеледі, оның мерекесі 5 шілдеде тойланады.

Өмір

Антонио Закария 1502 жылдың желтоқсанында Италияның Кремона қаласында Лазаро мен Антония Пескароли Закария отбасында дүниеге келді. Ол сол күні Кремона соборында, әйел шешесінің інісі, собор каноны Дон Томазо Закарияның қолынан крещение рәсімінен өтті. Екі жасқа келгенде әкесі қайтыс болды. Оның отбасы ақсүйек тегінен шыққан. Анасы оған кедейлерге деген қайырымдылық сезімін тәрбиелеу үшін оны өз қайырымдылық адамы етіп тағайындады. Соборға жапсарласқан епископ мектебінде білім алғаннан кейін, ол Павия университетінде философияны, ал 1520 жылдан бастап Падуа университетінде медицинаны оқыды. 1524 жылы оқуын аяқтаған соң Кремонаға оралып, үш жыл бойы дәрігерлік практикамен айналысты. 1527 жылы дін қызметкері болу үшін оқуға түсті және теологиялық білімін Болоньяда жалғастырды. 1529 жылдың 20 ақпанында Закария Кремона соборындағы Әйетті Жозеф шіркеуінде дін қызметкеріне бекітілді. Өзінің шақыруын іздеу барысында, көбінесе ауруханалар мен кедейлерге арналған мекемелерде жұмыс істегеннен кейін, ол Гуасталла графшасы Людовика Тореллидің (сол кезде шағын Гуасталла графтығы) рухани кеңесшісі болды және 1530 жылы оны Миланға еріп барды. Ол жерде ол Бартоломео Феррари және Джакомо Антонио Моригиямен танысқан Мәңгілік Даналық ораториясының мүшесі болды. Олардың құлшылықтары негізінен Тарслық Пауылдың үйретіктеріне, сонымен қатар Евхаристияға және айқышқа ілінген Мәсіхке деген махаббатқа баса назар аударды. Ұзақтан соң оларға басқалар да қосылды. Олар өз дінінің негіздерін үйретті, қала мен басқа жерлердегі шіркеулерде миссионерлік жұмыстар жүргізді және ауруханаларда науқастарға күтім жасады. Закария шіркеулерде және көше төбелерінде үнемі уағыздады және Милан қаласында жұма күндері сағат 15:00-де Иса Мәсіхтің құмарлық және өлімі еске алынатын шіркеу қоңырауларын қайта қосуға себепкер болды.

Қасиетті Пауылдың дін қызметкерлері (Барнабиттер)

"Қасиетті Пауылдың тұрақты клерктер қауымы" 1533 жылы папа Климент VII-нің каноникалық бекітуін алды. Заккария Виченцаға барып, екі монастырьды реформалап, орденнің екінші орталығын құрды.

Қасиетті Пауылдың періштелік сестерлері

1535 жылдың 15 қаңтарында Папа Пауль III «Debitum pastoralis officii» бұйрығымен Періштелік әйелдер қауымын бекітті. 25 желтоқсанда Закария алғаш рет Әулие Павел монастырының ораториясында әйін жасады. 1536 жылдың 27 ақпанында Закария Періштелік әйелдер қауымының алты үміткеріне киім кигізді. 1537 жылдың 4 наурызында Закария Паола Антония Негриді жаңа мүшелерді тәрбиелеуші қызметіне тағайындады.

Құрмет

Антоний Мария Заккария қайтыс болғаннан кейін, оның шаفاعты арқылы көптеген жазылу оқиғалары тіркелді. Өлгеніне 27 жыл өткен соң оның денесі бұзылмаған күйде табылған. Сондай-ақ ол дәрігерлердің қасиетті қамқоршысы саналады.

Иконография

Көркем өнерде ол Орденнің қара тоғасын киген күйінде, қолында қызғалдақ, крест, тостаған және/немесе хостиямен бейнеленеді.

Жазбалар

Ол небары бірнеше жазба қалдырды: он екі хат, алты уағыз және Барнабиттердің уставы.

Хаттар

Энтони Мэри қол қойған он бір хат бар. Төрті – түпнұсқа қолжазба: II хат (Бартоломео Феррари мен Джакомо Антонио Моригияға, 4 қаңтар 1531 ж.); IV хат (Джован Джакомо Пичининиге, 16 қаңтар 1534 ж.); VI хат (Феррариге, 8 қазан 1538 ж.); және VII хат (Баттиста Сорезинаға, 3 қараша 1538 ж.). Ал қалған жеті хаттың тек көшірмелері сақталған, бірақ олар ерте жазылған. Үш хатқа Антони Мэри мен Анжелика Паола Антония Негри бірлесіп қол қойған. Олар: VI, VII және VIII хаттар. Сонымен қатар, он екінші хат бар: ол тек Негридің қолымен жазылса да, оны Антони Мэри жазғанына күмән жоқ. Шындығында, осы хаттың түпнұсқасы Антони Мэридің өзінің қолымен жазылған. Бір хат Фра Баттиста да Кремаға (I хат); екеуі Анжеликаларға (V және IX хаттар); үшеуі – дінге бейім емес адамдарға (III, IV және XI хаттар); төрт хат Барнабиттерге (II, VII, VIII және X хаттар). Бір хат (VI хат) Бартоломео Феррариге арналған, бірақ ол Виченцада миссионерлік қызмет атқаратын Барнабиттер мен Анжеликаларға да жолталған. Он бір хат тоғыз жылдық кезеңді қамтиды – 1530 жылдан 1539 жылға дейін. Дегенмен, 1531 және 1534 жылдар аралығында, сондай-ақ 1534 және 1537 жылдар аралығында үзілістер бар. IX және XII хаттардың жазылған күні белгісіз. Соңғы үш хат, барлығы 2200 сөзден тұрады, он күннің ішінде Анжеликаға, Барнабитке және бір күйеу-әйел жұбына жазылған. Осы хаттар 1539 жылдың 10, 11 және 20 маусымында, яғни қайтыс болғаннан кейін бір айдың ішінде жазылған. Бұл хаттар, іс жүзінде, оның негізін салған үш отбасыға арналған соңғы өсиетнамасы болған. Антони Мэридің хаттары ешқандай әдеби жанрға жатпайды және оларды тікелей «рухани хаттар» деп атауға болмайды. Олар стильге мән бермей, қарапайым, әшекейсіз тілмен, жылдам жазылған жазбалар. Алайда, оларда ерекше рухани байлық бар, оны оның алғашқы өмірбаян жазушылары оңай мойындаған. Антони Мэри өзінің соңғы хатында нақты айтқан: «Мен бірде-бір сөзді арнайы мағынасыз жазған жоқпын. Егер сіз оны анықтасаңыз, сізге пайдалы және тиімді болады деп ойлаймын».

Дін уағыздары

Хабарлардың қолжазба кодексі Римдегі Барнабиттердің бас мұрағатында сақталады. Оны Антоний Марияның анасы Кремонадағы Санта-Марта монастырының періштелеріне тапсырған. Барнабит тарихшысы Джованни Антонио Габуцио 1584-1595 жылдары осы қалада болғанда оны тауып алған. Бұл – индекстік жазба кітапшасы. Антоний Мария Падуа университетінде студент кезінде философ Аверроэстің бірнеше жолын жазған. Кейіннен Кремонада дін қызметкері ретінде ол он өсиет туралы сөздерін жазды, оларды Сент-Виталис шіркеуіндегі Амицизия ораториясында айтқан. Ол әр өсиет бойынша бірден он уағыз жазуды жоспарлаған. Алайда, кітапшада тек бес уағыз бар: төртеуі алғашқы төрт өсиетке арналған. Бесіншісі өсиет туралы, бірақ жартысы ғана аяқталған. Бірінші уағызға монахтардың бірінші өсиетті қалай сақтау керектігі туралы қосымша бар. Бұл, әрине, Кремонадағы Санта-Мария-Аннунциата қауымына арналған. Алтыншы уағыз – адамгершілік және рухани салқындық туралы жоспарланған трилогияның бір бөлігі болды. Уағыздар 1529-1530 жылдары Антоний Мария дін қызметкері болған кезде, үйленген, балалы және Амицизия ораториясының белсенді мүшелері болған ақсүйек жандарға арналған; алайда, олардың мазмұны баршаға қатысты. Жоғарыда айтылған Бірінші уағыздың қосымшасы осыны дәлелдейді. Барлық уағыздардың құрылымы бірдей. Олар екі бөлікке бөлінген. Бірінші бөлігі нақты бір тақырыпқа арналған. Бірінші уағызда – рухани өмірдің дұрыс реті; екінші уағызда – нағыз рухани өмір; үшінші уағызда – тану; төртінші уағызда – махаббат; бесінші уағызда – құштарлықтар; алтыншы уағызда – Құдайдың жолы. Бірінші-бесінші уағыздардың екінші бөлігі әр өсиеттің және оны іске асырудың кеңінен баяндалуы. Алтыншы уағыздың екінші бөлігі салқындық туралы егжей-тегжейлі түсіндіруден тұрады. Уағыздар хаттарға қарағанда әлдеқайда көркемдікпен жазылған. Тіл тікелей болғанымен, мұқияттық пен әсемдікке толы. Ұсынылған аргументтер логикалық тұрғыдан дұрыс және теологиялық білімге негізделген. Киелі кітаптан көптеген дәйексөздердің қолданылуы оның Жазбаларды жақсы меңгергенін көрсетеді. Жақында бір гипотеза айтылды, онда уағыздар діни уағыздар емес, Амицизия ораториясының басқосуларында барлық қатысушылар сөйлей алатын ашылу сөздері екендігі болжалды. Антони Мария «уағыз» терминін тек салқындық туралы сөзіне ғана қолданғанына назар аудару керек.

Конституциялар

Конституцияның түпнұсқа қолжазбалары сақталмаған, тек өте ерте көшірмесі ғана бар. Конституция – кеңейтілген жоба ғана. Ол ешқашан бекітілмеген және жарияланбаған, демек, міндетті емес. Бұл, Fra Battista жасаған бұрынғы латын жобасының қайта жұмыс ішкен аудармасы болуы мүмкін, оны «Алғашқы Конституциялар» деп атайды. Бұл алғашқы Әкелер түпкілікті мәтінді жасау үшін жұмыс істеген негізгі мәтін болды. Қолжетімді мәтін 19 тараудан тұрады, бірақ мұқият зерттеу мәтіннің бірнеше қабаттан тұратынын көрсетеді. 16-тараудың соңында бірінші қорытынды, 18-тараудың соңында екінші қорытынды, ал 19-тараудың соңында үшінші қорытынды бар. Бұл мәтін бірнеше рет өңделгенін көрсетеді. 1570 жылғы 10 қазандағы Әке Николо Д’Авианоның хатында (1579 жылғы түпкілікті Конституциялар дайындалып жатқан кезде де) Конституцияның үш тарауын Антоний Мэридің өзі жазғаны айтылады. Олар: 12-тарау: «Жаңа кірушілерді тәрбиелеу»; 17-тарау: «Діни өмірдің нашарлау белгілері»; және 19-тарау: «Реформатордың қасиеттері». Сонымен қатар, Антоний Мэридің қолының іздерін құжаттың барлық бөлігінде көруге болады. Конституция – заңдар жинағы, сондықтан оны құқықтық әдеби жанрға жатқызуға болады. Дегенмен, Антоний Мэридің қосымшаларында бұрынғы қатаң стиль үгіт-насихаттық стильге айналады. Бұл стильдің өзгеруі Батиста да Креманың түпнұсқа мәтініндегі Антоний Мэридің түзетулерін анықтауға көмектеседі.