Кіріспе
Квебек консервативтік партиясы — 1867 жылдан 1936 жылға дейін Канаданың Квебек провинциясында болған саяси партия. 1936 жылы ол Ұлттық еркін әрекет мүшелерімен бірігіп, [[Квебек Ұлттық Одағын (Quebec)] құрды.
Шығу тегі
Партия 1850 жылдар шамасында құрылған Parti bleu ретінде пайда болды. Parti bleu өз бәсекелесі – "қызыл партияның" антиклерикалдық көзқарастарына қарсы тұрды. Parti bleu Квебек қоғамында дін қызметкерлерінің рөлін қолдады. Канада шығысынан Джордж Этьен Картье басқаратын Parti bleu мүшелері, Канада батысындағы сэр Джон А. Макдональдтың жақтастарымен бірігіп, 1857 жылдан 1862 жылға дейін Картье премьер-министр болып тағайындалған коалициялық үкімет құрды. Осы коалицияның нәтижесінде Консервативтік партия (сол кезде Либералды консервативтік партия деп аталған) құрылды, ол 1867 жылы Конфедерацияның негізін салуға ықпал етті.
Конфедерациядан кейінгі кезең
Конфедерация құрылғаннан және Квебектің провинция ретінде қосылғаннан кейін, бұрынғы parti bleu Макдональдтың консервативтік партиясының Квебек қанатына айналды. Ол провинцияда үкімет құрды, ал Пьер Жозеф Оливье Шово Квебектің тұңғыш премьер-министрі болды. Картье федералдық Төменгі палатада Макдональдтың Квебек өкілі ретінде жұмыс істеді. Консерваторлар келесі 30 жыл бойы Квебек саясатында федералды және провинциялық деңгейде басымдық танытты. Консерваторлар Квебекте 30 жылдың 25-ін билікте болды және сол кезеңде провинцияның он премьерінің сегізін қамтамасыз етті. Алайда, партияның орталық және католик фундаменталистерінің ультрамонтан қанаты арасында үлкен дау туды. Сонымен қатар, партияның федералды консерваторлармен байланысы партияға зиян келтірді, себебі ағылшын Канадасындағы торилер француз канадалықтары мен Квебекке жауана қарсы көзқарас білдірді. 1885 жылы Луи Риелдің өлім жазасы француз канадалықтарын ашуландырып, сайлауда Макдональд консерваторларының беделіне нұқсан келтірді. Макдональдтың 1891 жылы қайтыс болуынан кейін, ұлттық консерваторлар құраған коалиция ыдырады, әсіресе Манитоба мектептері мәселесінде ағылшын канадалық протестанттар мен француз канадалық католиктер арасында қақтығыс туды. Бұл мәселе Канаданың батысында француз канадалықтарының маңызды рөл атқару мүмкіндігін толығымен жойды. Федералды консерваторлар 1896 жылғы федералды сайлауда жеңіліске ұшырады, бұл негізінен Квебектегі қолдауының әлсіреуіне байланысты болды. Эдмунд Джеймс Флинннің провинциялық консервативтік үкіметі 1897 жылғы Квебек сайлауында жеңіліске ұшырады. 1896 және 1897 жылдардағы жеңілістерден кейін консерваторлар Квебектегі екі деңгейдегі үкіметте азшылық партияға айналды. Квебек консервативтік партиясы енді ешқандай провинциялық үкімет құрмады. Квебек либералдық партиясы келесі 38 жыл бойы үзіліссіз билікте болды.
Union Nationale ретінде құлдырау және қайта пайда болу
Консервативтердің жағдайы 1917 жылғы міндетті әскери қызмет дағдарысы кезінде одан бетер нашарлады, осы кезде сэр Роберт Борденнің федералды консервативтік үкіметі Квебектің қарсылығына қарамастан, міндетті әскери қызметті енгізді. Бұл провинцияда тәртіпсіздікке әкелді. 1929 жылы Монреаль қаласының мэрі Камильен Худе Артур Соведен кейін Консервативтік партияның жетекшісі болды, бірақ партия төрт толықтыру сайлауда жеңіліске ұшырады. 1933 жылы Морис Дюплесси Квебек консерваторларының жетекшісі болды. Келесі жылы үкіметтік Либералдық партия Луи-Александр Ташеро басшылығына наразы болған ұлтшыл либералдардың тобы партиядан бөлініп, Action libérale nationale (ALN) құрды. Дюплессис бұл оппозициялық партияға көңіл бөлді және 1935 жылғы сайлауға екі апта қалғанда консерваторлар мен ALN сайлауға түсу үшін «Ұлттық одақ» альянсын құрды. 1936 жылдың 20 маусымында Квебек консервативтік партиясы таратылды, өйткені альянс бір саяси партияға – Квебек Ұлттық одағына (Union Nationale) бірікті. Екі айдан кейін 1936 жылғы сайлауда Дюплесси басшылығымен Ұлттық одақ билікке келді. Партия 1939 жылы күтпеген жеңіліске ұшырады, бірақ Дюплессис 1959 жылы қайтыс болғанға дейін 1944 жылдан бастап Квебек саясатына үстемдік етті. Ұлттық одақ 1966-1970 жылдары қайтадан үкімет құрды, содан кейін тез құлдырап, либералдарға қарсы басты оппозиция ретінде Квебек партиясы орын алды.
Федералды торилер мен Квебек Ұлттық Одақтан кейін
1960-шы жылдардың соңынан бастап Квебек саясатындағы басты айырмашылық дәстүрлі консерватизм мен либерализм емес, Квебек сепаратизмін және федерализмді қолдаушылар арасындағы тартыс болды. Бұл Квебек саясатының қайта бағытталуына әкелді, нәтижесінде консервативті «Ұлттық одақ» (Квебек) 1970-ші жылдардың басында тарап кетті, ал Квебек саясатындағы жаңа поляризация сепаратистік «Parti Québécois» және федералистік Квебек либералдық партиясы арасында қалыптасты. Федералистер, консервативті немесе либералды болғандарына қарамастан, көбінесе либералдарды қолдады, ал 1970-ші жылдары бұрынғы «Ұлттық одақ» партиясының федералистік мүшелері осы партияға қосылды, ал ұлттық көзқарастағы мүшелері «PQ» партиясына өтті. Бұл қайта бағытталуды бұрынғы «Ұлттық одақ» премьері Дэниел Джонсонның отбасынан көруге болады: оның ұлы Дэниел Джонсон кіші Квебек либералдарының жетекшісі болды, ал оның ағасы Пьер Марк Джонсон «PQ» партиясына қосылып, ақырында оның басшысы атанды. 1970 жылы провинциялық саясаттан шыққан судья және Квебек либералдық кабинетінің көрнекті министрі Клод Вагнер 1972 жылғы федералды сайлауда прогрессивті консерватор ретінде сәтті сайланды және 1976 жылғы партия басшылығына үміткерлер арасында жетекші болып саналды, бірақ соңғы дауыс беруде Джо Кларкқа еңсеге тіреді. 1980-ші жылдары саясатқа оралған Бурсса Брайан Малруни басқаратын федералды прогрессивті консерваторлармен тығыз жұмыс істеді. Осы онжылдықта либералдар 1985 және 1989 жылдары Квебек парламентінің көпшілік орындарын жеңіп алды, ал консерваторлар 1984 және 1988 жылдары федералды деңгейде жеңіске жетті. Кейбір Квебек прогрессивті консерваторлары 1980-ші жылдары провинциялық партия құруға тырысты, ол Квебек прогрессивті консерваторлық партиясы деп аталды, бірақ бұл бастама федералды партиядан қолдау таппады және парламенттік орындардың бірін де жеңіп ала алмады. 1998 жылы федералды консерваторлар партиясының жетекшісі Жан Шарест Квебек либералдарының басшысы ретінде провинциялық саясатқа көшті. ХХІ ғасырдың басында сепаратизмге қолдаудың азаюы Квебек саясатының қайтадан оң және сол қанаттарға бөлінуіне мүмкіндік жасады, сондай-ақ орталық-оң партияларды құруға бірнеше әрекеттер жасалды, бірақ олардың нәтижелері әртүрлі болды. 1994 жылы құрылған «Action démocratique du Québec» партиясы неолибералды экономикалық бағдарламасы мен популистік консервативті әлеуметтік ұстанымдарының арқасында бірқатар федералды консерваторлардың қолдауын алды. 2008 жылғы Квебек сайлауынан кейін «ADQ» партиясының тарауынан кейін жаңа ұлттық партия құрылды, ол 2012 жылы «ADQ» партиясын сіңіріп алған «Coalition Avenir Québec» партиясы болды. Консервативті Квебек федералистері Канада консервативтік партиясының бұрынғы депутаты Люк Харвидің басшылығымен жаңа Квебек консервативтік партиясын құрды.
Сайлау нәтижелері
Жалпы сайлау # үміткерлер саны # жеңген орын саны % дауыс 1867 69 51 53.48% 1871 67 46 51.72% 1875 68 43 50.67% 1878 66 32 49.49% 1881 62 49 50.38% 1886 63 26 46.19% 1890 62 23 45.39% 1892 71 51 52.41% 1897 67 23 43.82% 1900 34 7 41.85% 1904 24 7 26.73% 1908 62 14 39.92% 1912 75 16 43.01% 1916 55 6 35.09% 1919 22 5 16.96% 1923 71 20 39.32% 1927 69 9 34.31% 1931 89 11 43.54% 1935 34 17 18.93% 1939 3 0 0.3%