Британдық "Arrows" Формула-1 командасының тарихы

Кіріспе

Arrows Grand Prix International – 1978 жылғы Формула-1 маусымынан бастап 2002 жылғы Формула-1 маусымына дейін белсенді болған британдық Формула-1 командасы. 1991-1996 жылдары «Footwork» деп аталды.

Шығу тегі

Arrows Grand Prix International командасы 1977 жылғы қарашада Мильтон-Кейнс қаласында (Англия) итальян бизнесмені Франко Амброзио, Алан Рис, бұрынғы жарыс жүргізушісі Джеки Оливер, Дейв Уасс және Тони Саутгейт (команда өз атын олардың тегінің бас әріптерінен алған) тарапынан құрылды. Олар Shadow командасынан кеткеннен кейін команда құрылып, үш айдың ішінде 1978 жылғы Бразилия Гран-присінде алғашқы жарысқа қатысты. Arrows Гуннар Нильсон мен Риккардо Патрезеге жүргізуші ретінде келісім жасады, бірақ Нильсонға көп ұзамай қатерлі ісік диагнозы қойылды. Оның денсаулығы нашарлағандықтан Ролф Стоммелен оның орнына отырды. Команда бастапқыда Shadow DN9 машинасының көшірмесін пайдаланды, команданың алғашқы демеушісі Франко Амброзионың аты-жөні машинаны Arrows FA1 деп атау үшін қолданылды. Алайда, Амброзио 1978 жылдың басында Италияда қаржылық тәртіпсіздіктер үшін түрмеге қамалғандықтан команданы тастап кетті, ал басты демеуші Warsteiner болды. Shadow авторлық құқықты бұзғаны үшін сотқа жүгінді, ал Лондонның Жоғарғы соты FA1 машинасы Shadow DN9 машинасының тікелей көшірмесі екенін анықтады. Arrows бұл істі ұтылатынын білді және 52 күнде жаңа машинаны – Arrows A1 жобалады. Бұл машина Лондонның Жоғарғы соты Shadow талабын қабылдап, командаға FA1 машинасымен жарысуға тыйым салғаннан кейін көрсетілді.

"Arrows" халықаралық Гран-приі

Патрезе команданың үшінші жарысында, Лонг-Бичте өткен АҚШ Батыс Гран-присінде ұпай жинады. Ол Оңтүстік Африкада жеңіске қадам басып, жарыс барысында көшбасшы болды, бірақ жарыстың соңғы кезеңінде қозғалтқыштың бұзылуы оның жеңісін қағып алды. Швецияда Ники Лаудадан кейін екінші орын алды, ал фанаттардың көлігімен байланысты жағдай итальяндық үшін ерекше сәт болды. 1978 жылдың қыркүйегінде Монцада өткен Италия Гран-присінде Патрезе апатқа ұшырады, нәтижесінде Рони Петерсон қаза тапты. Патрезе апатты тудырды деген айып тағылып, келесі жарыста (АҚШ Гран-присінде) басқа пилоттар оның қатысуын тоқтатты. Бірақ кейіннен Патрезе барлық айыптаулардан ақталды. 1979 жылғы Монако Гран-присінде Жохен Масс жүргізген Arrows A1 жарыс барысында үшінші орынға көтеріліп, көшбасшыларға жақындауға тырысты. Дегенмен, тежегіштердегі мәселе оны шақырғанда алтыншы орынға түсірді. Lotus 1978 жылы F1-ге жер әсерін енгізді. Осының нәтижесінде Тони Саутгейт A2 деп аталатын жаңа жер әсерімен жұмыс істейтін машинаны жасады. Сыртқы түрі әдемі болғанымен, ол бәсекеге төтеп бере алмады, сондықтан Arrows A1 көлігінің жаңартылған нұсқасын пайдалануға мәжбүр болды.

1980 жылдары орташа табысты

A2 тым радикалды болғандықтан, Саутгейт 1980 жылы Arrows A3 моделін жасады. Көлік бәсекеге қабілетті болды және келесі маусымда да пайдаланылды. 1981 жылғы F1 маусымында Патрезе команда үшін Лонг-Бичтегі жалғыз поул-позицияны жеңіп алды, бірақ 80 айналымның 33-інде механикалық ақауларға байланысты жарыстан шықты. Сол жылы команда Конструкторлар чемпионатында сегізінші орынды бөлісті. 1983 жылы Лонг-Бич Гран-приінде Алан Джонс бір реттік қатысу үшін зейнеттен қайтып келді. Ол 12-орыннан старт алып, бірақ жарыс соңында жарыстан шықты. 1984 жылғы F1 маусымында BMW M12 турбо қозғалтқыштары және Barclay темекі брендінің демеушілігімен жағдай жақсарды. Сол жылы команда Конструкторлар чемпионатында тоғызыншы, ал 1985 жылғы F1 маусымында сегізінші орынды иеленді. 1985 жылғы Сан-Марино Гран-приінде Тьерри Бутсен Ален Прост пен Элио де Анжелистен кейін үшінші орынды жеңіп алды. Бірақ жарыс аяқталғаннан кейін Простың машинасы 2 кг кем салмаққа ие болғандықтан дисквалификацияланды, нәтижесінде Бутсен екінші орынды иеленді. Тони Саутгейт команданың негізін қалаушылармен келіспей кетіп, Том Уокиншоумен жұмыс істеуге кетті, ол кейінірек командаға үлкен әсер етті. 1986 жылғы F1 маусымы сәтсіз аяқталды. A9 машинасы British Aerospace компаниясы команданың алғашқы карбон-композиттік шассиін жасауда қиындықтарға тап болғаннан кейін кешіктірілді. Көлік бәсекеге қабілетсіз болды және оның дизайнері Дейв Васс Benetton командасына кетіп, Оливер мен Алан Рис ғана қалды. Оливер екеуін тез арада алмастырып, 1987 жылғы F1 маусымы үшін тиімді A10 моделін жасау үшін Росс Браунды жалдады. BMW Формула-1-ден шықты, ал қозғалтқыштар Arrows командасының бас демеушісі USF&G-мен жасалған келісім бойынша Megatron деп аталды. Бірақ британдық команда 1987 жылы жетінші, ал 1988 жылғы F1 маусымында бесінші орынды иеленді (турбо қозғалтқыштар үшін соңғы жыл), Эдди Чивер мен Дерек Уорвик жиі ұпай жинағандарының арқасында. 1987 және 1988 жылдар Arrows командасы үшін ең жақсы жылдар болғанымен, бұл команда мен оның жүргізушілері Уорвик пен Чивер үшін де көңілі толмауға себеп болды. 1987 жылдың басында спорттық басқару органы (FIA) барлық турбо қозғалтқыштарды турбо күшін шектеу үшін қақпақпен жабылатын клапанды пайдалануға міндеттеді. Бұл тек қауіпсіздік үшін жылдамдықты төмендету үшін ғана емес, сонымен қатар Формула-1-дің өсіп келе жатқан шығындарын тежеу үшін жасалды. Arrows үшін мәселе - клапанның жиі белгіленген шектен төмен жұмыс істеуі (1987 жылы 4,0 бар, 1988 жылы 2,5 бар). Бұл Megatron қозғалтқыштары толық қуаттылықпен жұмыс істемейтінін білдірді. Команданың қозғалтқыш дизайнері Хайни Мадер 1988 жылы Монцадағы (12-тур) Италия Гран-приіне дейін ғана шешімін тапты, ол клапанды қозғалтқышқа жақындату болды, бұл Honda және Ferrari инженерлері бұрыннан білген нәрсе. Cheever және Warwick жарысты тиісінше үшінші және төртінші орында аяқтады, бірақ турбо дәуірі 1988 жылғы маусымнан кейін аяқталғандықтан бұл тым кеш болды. Уорвик пен Чивер 1989 жылы командада қалды және Ford DFR V8 қозғалтқышымен жабдықталған Brawn-ның Arrows A11 моделін жүргізді. Команданың ең жақсы нәтижесі Чивердің туған қаласы Финиксте өткен АҚШ Гран-приінде болды. Ол жерде америкалық үшінші орынды жеңіп алды, бұл оның соңғы подиумға шығуы болды. Бірақ Чивер A11-де (маусымның басында американдыққа сыюы үшін арнайы өзгерту қажет болды) қиындықтарға тап болды және ол британдық және итальяндық Гран-прилерге қатыса алмады. Уорвиктің көп жылдық сәтсіздіктері де жалғасты: Бразилиядағы ашылу жарысындағы ұзақ тоқтау оның көптеген адамдардың алғашқы жеңісі болар еді деген үмітін жоққа шығарды, ал 6-турдағы ылғалды Канада Гран-приінде Уорвик қысқа уақыт жетекшілік етті және Ford V8 жарылып кеткен кезде екінші орында болды. Ол өзінен кейінгілерге қарағанда үнемі жылдам болды (соның ішінде Williams Renault жүргізушісі Тьерри Бутсен жеңімпаз болды) және жарыс көшбасшысы Айртон Сенна McLaren-дегі Honda қозғалтқышын соңғы екі айналымда өртеп жібергенде жеңіске жете алатын еді. 1988 жылы бесінші орын алғаннан кейін, 1989 жылы Arrows жетінші орынға түсті. Команда 1991 жылы Footwork деп аталды және Porsche V12 қозғалтқыштарымен жарысуға келісім жасады, бірақ көлік бәсекеге қабілетсіз болды. Қозғалтқыш ауыр және аз қуатты болды, сондықтан Porsche оны тез арада тоқтатты. Footwork тез арада Ford V8 машинасына ауысты. 1992 жылы команда Mugen қозғалтқыштарына ауысты, ал Дженкинс шектеулі бюджетте қарапайым, бірақ тиімді автомобильдерді жобалауды жалғастырды. 1994 жылғы F1 маусымы ең бәсекеге қабілетті көрсеткіш болды, бірнеше ұпай жиналды, соның ішінде Германиядағы қос ұпай. Христиан Фиттипальди сынақтардағы әсерлі өнер көрсетулерінен кейін Джанни Морбиделлимен жұптастырылды, ал FA15 жаңашыл аэродинамикалық ерекшеліктерге ие болды. Джон Уикхамнан кейін Алан Д. Харрисон (Shadow F1 командасының басында болған ең ұзақ қызмет еткен мүшесі) Команда Менеджері болып тағайындалды. Морбиделли Footwork командасының ең табысты жүргізушісі болды және 1995 жылы Австралиядағы подиумды жеңіп алды, бұл Footwork дәуіріндегі соңғы жарыс болды. Морбиделли бұл тәжірибеден ләззат алды, бұл оның жарыстағы сүйікті жылдары екенін айтты, бірақ ақшаның тар екенін мойындады. Оливер бүкіл кезең бойы бақылауды сақтап, Охаси қолдауын кері тартып алғаннан кейін өз қаражатынан команданы қаржыландырды және демеушілік тапшы болғандықтан жалдамалы жүргізушілерді тартты.

With the A2 being too radical, Southgate penned the Arrows A3 for 1980. The car was competitive, and it was used during the following season as well. In F1 season of 1981, Patrese scored the team's only Formula One pole position in Long Beach, which he led until retiring with mechanical problems on lap 33 of 80. Arrows finished joint eighth in the Constructors' Championship that year. At the Long Beach Grand Prix in 1983, Alan Jones was tempted out of retirement on a one off basis. He qualified 12th but dropped out in the closing stages. In F1 season of 1984 with BMW M12 turbo engines and sponsorship from cigarette brand Barclay things got much better. That year they were ninth in the Constructors' Championship and eighth in F1 season of 1985. At the 1985 San Marino Grand Prix, Thierry Boutsen finished third behind Alain Prost and Elio de Angelis. However, after the race, Prost was disqualified because his car was 2 kg underweight, giving Boutsen the second place. Tony Southgate had fallen out with the other founder members and left to work for Tom Walkinshaw, who would have a major impact on the team in later years. The F1 season of 1986 season was a disaster. The A9 car was delivered late after British Aerospace had problems building the team's first carbon composite chassis. The car proved uncompetitive and its designer Dave Wass left to join Benetton, leaving just Oliver and Alan Rees in charge. Oliver wasted no time in replacing the two and hired Ross Brawn to design the effective A10 for F1 season of 1987. BMW pulled out of Formula One and the engines were badged Megatron through a deal with Arrows major sponsor USF&G, but the British team had their best seasons yet, finishing seventh in 1987 and fifth in F1 season of 1988 (the final year for turbocharged engines) thanks to frequent points finishes by drivers Eddie Cheever and Derek Warwick. While 1987 and 1988 were Arrows' best years in F1, they were also the cause of frustration for the team and its drivers Warwick and Cheever. At the start of 1987 the sports ruling body (FIA) mandated that all turbo powered cars were to use a pop off valve in order to restrict turbo boost. This was done not only to slow the cars down for safety reasons, but it was an effort to curb the rapidly rising costs of Formula One. The problem for Arrows was that the valve would regularly cut in lower than the set limit (4.0 bar in 1987, 2.5 bar in 1988). This meant that the Megatron engines were not producing their full power. It took the team's engine designer Heini Mader until just before the 1988 Italian Grand Prix at Monza (Round 12) to find the solution, which was simply moving the valve closer to the engine, something Honda and Ferrari engineers had long before discovered. Although Cheever and Warwick finished the race in third and fourth respectively, it was too little too late as the turbo era ended after the 1988 season. Warwick and Cheever stayed with the team for 1989 and drove the Brawn designed Arrows A11, which was powered by the Ford DFR V8 engine. The team's best finish came at the United States Grand Prix in Cheever's home town of Phoenix. There, the American scored his final podium finish by finishing third. Ultimately, however, Cheever struggled in the A11 (which had to be specially modified early in the season so the tall American could fit in the car) and he actually failed to qualify at the British and Italian Grands Prix. Warwick's perennial bad luck also continued: a long pit stop during the opening race in Brazil cost him what many believed would have been his first win, while at Round 6 in the wet Canadian Grand Prix, Warwick briefly led, and was in second place when his Ford V8 blew. He had been regularly faster than those behind him (including eventual winner Thierry Boutsen, who drove a Williams Renault), and could have won when race leader Ayrton Senna blew the Honda engine in his McLaren with only two laps remaining. After finishing fifth in 1988, Arrows dropped to seventh in 1989. The team was officially renamed Footwork in 1991, and secured a deal to race with Porsche V12 engines, but the car was woefully uncompetitive. The engine was overweight and underpowered and Porsche quickly pulled the plug. Footwork quickly switched to a Ford V8. In 1992 the team switched to Mugen engines while Jenkins continued to design simple but effective cars on a limited budget. The F1 season of 1994 season was the most competitive showing, with several points finishes gained, including a double points finish in Germany. Christian Fittipaldi was partnered with Gianni Morbidelli after impressive performances in testing, while the FA15 featured some innovative aerodynamics. Alan D. Harrison (longest serving member having been with JO & AR since early Shadow F1) took over as Team Manager, after John Wickham. Morbidelli was Footwork's most successful driver, and scored a podium in Australia in 1995, the final race in the Footwork era. Morbidelli enjoyed the experience, stating they were his favourite years in racing but conceded that money was tight. Oliver had retained control throughout the entire period, funding the team from his own pocket after Ohashi withdrew his support and taking on pay drivers due to lack of sponsorship.

TWR жебелері

Лижиерді сатып алуға сәтсіз тытысқаннан кейін Том Уолкиншоу команданың 51% үлесін сатып алды. Осылайша, ол 1996 жылдың наурыз айында Алан Ристің үлесін сатып алып, команда Footwork атауын жойды. Arrows командасын басқарған кезде ол дизайнер Фрэнк Дерниді және бірнеше басқа қызметкерлерді Лижиерден алып келді, ал Алан Дженкинс жаңа Stewart командасына қосылды. Уолкиншоу түрлі моторспорт санаттарында табысқа жеткен, үш рет Jaguar үшін Әлемдік спорттық автомобильдер чемпионатында жеңіске жеткен, бірнеше туристік автомобильдер чемпионатында жеңімпаз атанған және Майкл Шумахердің алғашқы әлемдік титулына қол жеткізуге көмектескен. Сол кезде TWR Австралиядағы Holden Racing Team командасын сәтті басқарып отырды. Отанда, Уолкиншоу Британдық туристік автомобильдер чемпионатында Volvo командасын басқарды, Volvo және Arrows бағдарламалары бір уақытта жүргізілді. Уолкиншоу Arrows командасын әлемдік чемпионатта жеңіске жеткізуді жоспарлаған. Осы мақсатта қыркүйек айында ол әлем чемпионы Деймон Хиллмен келісім жасады және Хиллдің жалақысын төлеуге көмектесу үшін бай бразилиялық Педро Динизге шақыру жолдады. Оның TWR операциясы команданы Лифилдке көшіріп, жаңа техникалық команда құрды. Джон Джадд Yamaha қозғалтқышын дайындады, ал Дерниге Джон Барнардты алмастырды, ол дизайнер және техникалық жетекші болып тағайындалды. Эксклюзивті келісім бойынша Bridgestone шиналарын жеткізді. 1997 жылғы Венгрия Гран-присінде команда тұңғыш рет жеңіске жақын келді, онда Хилл үшінші орыннан старт алып, Майкл Шумахерді озу арқылы бірінші орынға шықты. Хилл екі айналым қалғанда гидравликалық жүйедегі резеңке тығын бұзылғанша жеңіл жетекшілік етті. Хилл соңғы айналымда озуға ұшырады, бірақ екінші орынды сақтап қалды. 1997 жылғы маусымнан кейін Хилл Arrows командасынан кетіп Jordan командасына қосылғаннан кейін, команда 1998 жылғы F1 маусымында Динизбен серіктес болу үшін фин жүргізушісі Мика Саломен келісім жасады. 1998 жылғы маусымда команда Брайан Харттың дайындау компаниясын сатып алғаннан кейін өз қозғалтқыштарын жасауды шешкендіктен, Arrows үшін жаңа дәуір басталды. Команданың машиналарын қуаттандыру үшін V10 Arrows T2 F1 жасалды. Бұл қиын маусым болды, бірақ екі машина да 1998 жылғы Монако Гран-присінде сәнді төртінші және алтыншы орындарға ие болды, ал Диниз жаңбырлы Бельгия жарысында бесінші орынды жеңіп алды. Arrows командасы конструкторлар чемпионатында жалпы алты ұпаймен жетінші орынды иеленді. Барнард командадан Уолкиншоумен туындаған даудан кейін кетіп, Майк Коуглан техникалық директор болып тағайындалды. Осы кезде Zakspeed Уолкиншоудың Arrows үлесін шамамен 40 миллион долларға сатып алуға тырысты, бірақ келісімге қол жеткізілмеді және келісім сәтсіз аяқталды. 1999 жылғы Формула 1 маусымының басында Малик Адо Ибрагим команданың 25% үлесін сатып алды, ал оның T Minus бренді жылдың көп бөлігінде машиналарда пайда болды. Алайда ол да жеткілікті қаржылай қолдау көрсете алмады. T Minus брендінің идеясы компаниялар мен корпорациялар атауды пайдалану құқығын сатып алып, өз өнімдерін насихаттау үшін брендті пайдалануға рұқсат етілді. Малик брендті Ламборгинимен бірлесіп пайдалану ниеті бар екенін мәлімдеді, бірақ келісім ешқашан жасалмады. Сол кезде Arrows қызметкері "T Minus бренді жыл бойы мүлдем ақша әкелген жоқ" және "Бұл тек Принстің арманы болды және ештеңе іске аспады" деді. Жыл қиын болды. Ақша тар болды және машина 1998 жылғы модельдің жай ғана жаңартылған нұсқасы болды. Маусым бойы бір ғана ұпай жиналды. 1999 жылы Джеки Оливер қалған үлесін сатты, Уолкиншоу толық бақылауға ие болды. "Arrows" компаниясына үлесін салған Morgan Grenfell компаниясымен жасалған келісім команданы аман сақтады, бірақ бұл TWR үшін ұзақ мерзімді салдарға әкелді. Жүргізушілер құрамы да өзгерді, өйткені команда жаңадан келген Педро де ла Роза мен 1998 жылғы Tyrrell жүргізушісі Тораносуке Такагиді шақырды, екеуі де қажетті қаражатты әкелді. 2000 жылғы маусымда Жос Верстаппен командадасы Педро де ла Розамен бірге Arrows командасына оралды, ол 1996 жылы және оның командадасы Рикардо Россет болды. Шасси Supertec (Renault брендімен қайта белгіленген) қозғалтқышы бар Arrows A21 болды, үй ішінде жасалған агрегаттар сәтсіз болды. Supertec қозғалтқышы ең қуатты емес еді, бірақ әлі де өте жақсы болды және маусымға қарай одан әрі дамытылды. Тамаша аэродинамикалық пакетке және жақсы артқы тұрақтылыққа байланысты, ол Arrows A21-ге трассалар бойында үздік тікелей жылдамдықты орнатуға мүмкіндік берді. Orange компаниясының демеушілігі команданы қаржыландыруға көмектесті. Жалпы, Верстаппен мен де ла Роза орталық топта бәсекеге қабілетті болды. 2000 жылғы маусымда Arrows командасы "Racing Arrows" атты он үш бөлімнен тұратын телесериалға қатысты, ол жыл бойы команда мен жүргізушілерді бақылады. Ол 2001 жылы түнгі эфирде британдық ITV телеарнасында көрсетілді. 2000 жылдың соңында Supertec Renault компаниясымен сатып алынды, бұл команда 2001 жылға арзан клиенттік қозғалтқыштарға көшуіне себеп болуы мүмкін. Нәтижесінде, 2001 жылғы Asiatech (Peugeot брендімен қайта белгіленген) V10 қозғалтқыштарына көшу және команда менеджері Стив Нильсен мен дизайнер Эгбал Хамиди сияқты көптеген қызметкерлердің кеткені команданы Том Уолкиншоу де ла Розаны F1 дебютанты Энрике Бернольдимен алмастырғанда әлсіретті. Команда маусым бойы күресті, Верстаппен Австрияда команданың жалғыз ұпайын алды. 2002 жылы Уолкиншоу Jaguar спецификациялы Cosworth V10 қозғалтқыштарын пайдалану туралы келісім жасады, Jaguar командасын бәсекеге қабілетті етуге көмектесу үшін және Red Bull қолдауымен Бернольдиді сақтап қалды, бірақ Prost Grand Prix жабылуынан кейін қол жетімді болған Хайнц Харальд Френтценді Верстаппеннің орнына қойды. Бұл Верстаппен шартты бұзу туралы сәтті сотқа жүгінуіне себеп болды. Осы жылы бразилиялық Педро Динизге де сәтті төлем жасалды, ол 1999 жылға Sauber командасына өз қаржысын алып кеткені үшін оны сәтті сотқа берген. Команда Френтценнен үшінші сотқа тап болды, ол жарыс негізінде келісімшарт жасаған және әлі төленбеген. Cosworth-қа қарыздылық, соның ішінде төленбеген ақша команданың соңына жеткізді. Демеушілік мәселелеріне байланысты Arrows маусым ортасында ақшасы таусылып, жыл соңындағы жарыстардың біріне де қатыспады, олардың жүргізушілері француз Гран-присіне қатысудан әдейі бас тартты. Маусым бойы команданы сатып алу немесе толығымен сатып алу үшін әлеуетті инвесторлармен келіссөздер жүргізілді, мысалы, жақында BAR командасынан қуылған Крейг Поллок, ол командаға екі рет ұсыныс жасады, және Дитрих Матешиц. Маусым соңында команда таратылды, бұл TWR-дың да жабылуына әкелді. Өз тарихында Arrows 382 жарысқа қатысып, бірде-бір жеңіске жетпеді, бірақ (Footwork астында біреуі) бес екінші орынды қоса алғанда, тоғыз пьедесталға көтерілді.

After a failed attempt to buy Ligier, Tom Walkinshaw bought 51% of the team. In so doing he bought out Alan Rees' share in March 1996, and the team dropped the Footwork name. In taking over Arrows, he brought designer Frank Dernie and several others with him from Ligier and dropped Alan Jenkins, who joined the new Stewart outfit. Walkinshaw had a history of success in various motor sport categories, having won the World Sportscar Championship for Jaguar three times, several touring car championships and had been behind Michael Schumacher's first world title. At the time, TWR was running the Holden Racing Team in Australia with great success. At home, Walkinshaw was operating the Volvo team in the British Touring Car Championship, and the Volvo and Arrows programmes were operated concurrently. Walkinshaw had plans to turn Arrows into a world championship winning team. To that end in September he signed up World Champion Damon Hill and hired wealthy Brazilian Pedro Diniz to help pay for Hill's salary. His TWR operation moved the outfit to Leafield and put a new technical team in place. John Judd prepared the Yamaha sourced engine, while Dernie made way for John Barnard who was hired as designer and technical chief. Under an exclusive deal, Bridgestone supplied tyres. The team nearly secured a maiden victory at the 1997 Hungarian Grand Prix, where Hill started in third position and passed Michael Schumacher to take first place. Hill led comfortably until with just two laps left, a rubber seal in the hydraulic system failed. Hill was overtaken on the last lap but he clung on to finish second. As Hill left Arrows after 1997 season to race for Jordan, the team contracted Finnish driver Mika Salo to partner Diniz for the 1998 F1 season. The 1998 season marked a new era for Arrows, as the team decided to build its own engines after buying out Brian Hart's preparation company. A V10 Arrows T2 F1 was made to power the cars for the team. It proved to be a difficult season, although both cars finished a respectable fourth and sixth at the eventful 1998 Monaco GP, and Diniz went on to score a single fifth place finish at the wet Belgian race. Arrows ended up finishing seventh in the Constructors' Championship, with a total of six points. Barnard left the team after a dispute with Walkinshaw, with Mike Coughlan taking over as technical director. At this point Zakspeed tried to buy Walkinshaw's shares in Arrows for around $40 million but terms could not be reached and the deal fell through. At the start of the 1999 Formula One season Malik Ado Ibrahim bought a 25% shareholding in the team, and his T Minus brand appeared on the cars for most of the year. However, he too could not provide sufficient funding. The idea behind the T Minus brand was that companies and corporations would purchase the rights to use the name and they would be permitted to use the brand to promote their products. Malik stated that he had intentions to use the brand in conjunction with Lamborghini but a deal never pulled through. An Arrows employee at the time stated 'The T Minus brand has brought in absolutely no money over the year' and that 'It was simply a dream in the Prince's head and nothing materialised.' The year was a tough one. Money was tight and the car was a mild update of the 1998 model. A solitary point was scored all season. During 1999, Jackie Oliver sold his remaining shares, leaving Walkinshaw in complete control. A deal with equity company Morgan Grenfell who bought into Arrows kept the team afloat, but would have long term implications for TWR. The driver lineup also changed when the team brought in rookie Pedro de la Rosa and 1998 Tyrrell driver Toranosuke Takagi, who both brought much needed funds. In the 2000 season, Jos Verstappen returned to Arrows with teammate Pedro de la Rosa, where he had driven in 1996 and his teammate then was Ricardo Rosset. The chassis was an Arrows A21 with a Supertec (rebadged Renault) engine, the in house built units proving unsuccessful. The Supertec engine was not the most powerful, but was still very good, and had been developed further for the season. Allied to an excellent aerodynamic package and good rear end stability, it allowed the Arrows A21 to set the best straight line speeds consistently around the circuits. An influx of sponsorship from Orange helped to fund the team. Generally, both Verstappen and de la Rosa were competitive within a close midfield. During the 2000 season, the Arrows team took part in a thirteen part TV series named Racing Arrows, which followed the team and drivers throughout the year. It was shown on British TV channel ITV in 2001 during late night slots. Supertec was bought out by Renault at the end of 2000, which could have caused the team to take on expensive customer engines for 2001. As a result, a switch to Asiatech (rebadged Peugeot) V10s in 2001 and the loss of a lot of staff including team manager Steve Nielsen and designer Eghbal Hamidy left the team significantly weaker in 2001 when Tom Walkinshaw decided to replace de la Rosa with F1 debutant Enrique Bernoldi. The team struggled through the season and Verstappen scored the team's only point in Austria. For 2002, Walkinshaw made a deal to use customer Jaguar spec Cosworth V10 engines in order to help Jaguar become a competitive team and retained Bernoldi (with support from Red Bull) but dropped Verstappen in favour of Heinz Harald Frentzen, who became available when Prost Grand Prix closed down. This caused Verstappen successfully to sue for breach of contract. That year also saw a costly payout to Pedro Diniz after unsuccessfully suing the Brazilian, who had taken his funding to Sauber for 1999. The team faced a third litigation from Frentzen, who was contracted on a race by race basis and who had not yet been paid. Mounting debts including money owed to Cosworth spelled the end. Allied to sponsorship problems, Arrows ran out of money in the mid season and did not appear at all the races at the end of the year, their drivers deliberately failing to qualify for the French Grand Prix. Negotiations were undertaken throughout the season with potential investors to buy into the team or buy it outright, such as Craig Pollock, who had just been ousted from BAR and twice made an offer for the team, and Dietrich Mateschitz. The team went into liquidation at the end of the season, also forcing TWR to close. In their chequered history, Arrows set the unenviable record of 382 races without a win, although they collected nine podium finishes (one under Footwork) including five second places.

" Arrows Grand Prix International " халықаралық жарысының соңғы тарауы

Барлық Arrows A23 шассиі және Arrows Grand Prix International интеллектуалдық меншік құқықтары Minardi командасымен сатып алынды, соның ішінде Arrows A24-тің бастапқы тұжырымдамасы мен суреттері. Arrows A23 Minardi PS04 деп қайта аталды және жүргізілген сынақтарда Minardi-дің PS03 машинасынан жоғары екені анықталды. Алайда, Minardi «таза Arrows» машинасымен жарыса алмайтынын және демек, 2004 жылғы маусымға Minardi PS04B-ні жасау үшін PS03, PS04 / Arrows A23 және Arrows A24 дизайн тұжырымдамаларының ең жақсыларын алу үшін Arrows интеллектуалдық меншігін пайдаланатынына шешім қабылдады. Келесі маусымда PS04B PS05 болып жетілдірілді. 2005 жылы Arrows Grand Prix International-дың тамыры Super Aguri командасында жалғасты, Пол Стоддарт біріктірілген Minardi және Arrows Grand Prix International интеллектуалдық меншік құқықтарын, сондай-ақ Minardi PS05 машиналарын Red Bull және Aguri Suzuki-ге сатқан кезде. 2005 жылдың соңында, жаңа құрылған Super Aguri F1 командасы Оксфордширдегі Лиафилдтегі бұрынғы Arrows базасын иеленді және Minardi-ден төрт өзгертілмеген Arrows A23, барлық қосалқы бөлшектерді, сондай-ақ Arrows Grand Prix International интеллектуалдық меншік құқықтарын сатып алды. Көптеген бұрынғы Arrows қызметкерлері команданы инженерлік қызметтермен қамтамасыз ету үшін жұмысқа алынды, соның ішінде техникалық директор Марк Престон. 2002 жылғы Arrows A23 машиналары 2006 жылғы маусымның алғашқы жарыстарында Super Aguri SA05 ретінде (шағын өзгерістермен) жарысты. 2002 жылғы Arrows шассиінің жаңартылған нұсқасы SA06 деп аталды және 2006 жылғы Германия Гран-приінде дебют жасады. 2008 жылдың соңында Super Aguri командасы таратылғаннан кейін, Formtech Composites Super Aguri-ге тиесілі интеллектуалдық меншік құқықтарын сатып алып, Лиафилдтегі бұрынғы Arrows базасын иеленді. Бүгінде Formtech Composites компаниясы автомобиль, автоспорт, әскери және аэроғарыш өнеркәсіптері үшін композиттік компоненттерді жасап шығарады.

Жарыс рекорды

Жыл Атауы Көлік Мотор Дөңгелектер No Жүргізушілер Ұпайлары WCC Arrows F1 1978 жылғы маусым Arrows Racing Team Warsteiner Arrows Racing Team FA1A1 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 35 Риккардо Патресе 11 9-шы 36 Рольф Стоммелен F1 1979 жылғы маусым Warsteiner Arrows Racing Team A1A2 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 29 Риккардо Патресе 5 9-шы 30 Йокен Масс F1 1980 жылғы маусым Warsteiner Arrows Racing Team Warsteiner Arrows Racing Penthouse Rizla+ командасымен A3 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 29 Риккардо Патресе 11 7-ші 30 Йокен Масс Майк Тэквелл Манфред Винкельхок F1 1981 жылғы маусым Ragno Arrows Beta Racing Team A3 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 29 Риккардо Патресе 10 8-ші 30 Зигфрид Штор Жак Вильнёв кіші F1 1982 жылғы маусым Ragno Arrows A4A5 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 29 Брайан Хентон Марк Зурер 5 10-шы 30 Мауро Бальди F1 1983 жылғы маусым Arrows Racing Team A6 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 29 Марк Зурер 4 10-шы 30 Чико Серра Алан Джонс Тьерри Бутсен F1 1984 жылғы маусым Barclay Nordica Arrows A6 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 17 Тьерри Бутсен 3 10-шы 18 Марк Зурер A7 BMW M12/13 1.5 L4t 17 Тьерри Бутсен 3 11-ші 18 Марк Зурер F1 1985 жылғы маусым Barclay Arrows BMW A8 BMW M12/13 1.5 L4t 17 18 Герхард Бергер Тьерри Бутсен 14 8-ші F1 1986 жылғы маусым Barclay Arrows BMW A8A9 BMW M12/13 1.5 L4t 17 18 Марк Зурер Кристиан Даннер Тьерри Бутсен 1 10-шы F1 1987 жылғы маусым USF&G Arrows Megatron A10 Megatron M12/13 1.5 L4t 17 18 Дерек Уорвик Эдди Чивер 11 7-ші F1 1988 жылғы маусым USF&G Arrows Megatron A10B Megatron M12/13 1.5 L4t 17 18 Дерек Уорвик Эдди Чивер 23 5-ші F1 1989 жылғы маусым USF&G Arrows Ford A11 Ford Cosworth DFR 3.5 V8 9 10 Дерек Уорвик Мартин Доннелли Эдди Чивер 13 7-ші F1 1990 жылғы маусым Footwork Arrows Racing A11A11B Ford Cosworth DFR 3.5 V8 9 10 Микеле Альборето Бернд Шнайдер Алекс Каффи 2 9-шы Footwork F1 1991 жылғы маусым Footwork Porsche Footwork Ford A11CFA12FA12C Porsche 3512 3.5 V12 Ford Cosworth DFR 3.5 V8 9 10 Микеле Альборето Алекс Каффи Стефан Йоханссон 0 0 NCNC F1 1992 жылғы маусым Footwork Mugen Honda FA13 Mugen Honda MF 351H 3.5 V10 9 10 Микеле Альборето Агури Сузуки 6 7-ші F1 1993 жылғы маусым Footwork Mugen Honda FA13BFA14 Mugen Honda MF 351HB 3.5 V10 9 10 Дерек Уорвик Агури Сузуки 4 9-шы F1 1994 жылғы маусым Footwork Ford FA15 Ford HBE7/8 3.5 V8 9 10 Кристиан Фиттипальди Джанни Морбиделли 9 9-шы F1 1995 жылғы маусым Footwork Hart FA16 Hart 830 3.0 V8 9 10 Джанни Морбиделли Макс Папис Таки Иноуэ 5 8-ші F1 1996 жылғы маусым Footwork Hart FA17 Hart 830 3.0 V8 16 17 Рикардо Россе Жос Верстаппен 1 9-шы TWR Arrows F1 1997 жылғы маусым Danka Arrows Yamaha A18 Yamaha OX11A 3.0 V10 12 Дамон Хилл Педро Диниз 9 8-ші F1 1998 жылғы маусым Danka Zepter Arrows A19 Arrows T2 F1 3.0 V10 16 17 Педро Диниз Мика Сало 6 7-ші F1 1999 жылғы маусым Repsol Arrows A20 Arrows A20E 3.0 V10 14 15 Педро де ла Роса Тораносуке Такаги 1 9-шы F1 2000 жылғы маусым Arrows F1 Team A21 Supertec FB02 3.0 V10 18 19 Педро де ла Роса Жос Верстаппен 7 7-ші F1 2001 жылғы маусым Orange Arrows Asiatech A22 Asiatech 001 3.0 V10 14 15 Жос Верстаппен Энрике Бернольди 1 10-шы F1 2002 жылғы маусым Orange Arrows A23 Cosworth CR 3 3.0 V10 20 21 Хайнц Харальд Френтцен Энрике Бернольди 2 11-ші

Year Name Car Engine Tyres No. Drivers Points WCC Arrows F1 season of 1978 Arrows Racing Team Warsteiner Arrows Racing Team FA1A1 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 35 Riccardo Patrese 11 9th36 Rolf StommelenF1 season of 1979 Warsteiner Arrows Racing TeamA1A2Ford Cosworth DFV 3.0 V829 Riccardo Patrese59th 30 Jochen MassF1 season of 1980 Warsteiner Arrows Racing Team Warsteiner Arrows Racing with Penthouse Rizla+. A3Ford Cosworth DFV 3.0 V829 Riccardo Patrese117th30 Jochen Mass Mike Thackwell Manfred WinkelhockF1 season of 1981 Ragno Arrows Beta Racing TeamA3Ford Cosworth DFV 3.0 V829 Riccardo Patrese108th 30 Siegfried Stohr Jacques Villeneuve Sr. F1 season of 1982 Ragno Arrows A4A5 Ford Cosworth DFV 3.0 V8 29 Brian Henton Marc Surer 5 10th30 Mauro BaldiF1 season of 1983 Arrows Racing TeamA6Ford Cosworth DFV 3.0 V829 Marc Surer410th 30 Chico Serra Alan Jones Thierry BoutsenF1 season of 1984 Barclay Nordica ArrowsA6Ford Cosworth DFV 3.0 V817 Thierry Boutsen310th 18 Marc SurerA7BMW M12/13 1.5 L4t17 Thierry Boutsen311th18 Marc Surer F1 season of 1985 Barclay Arrows BMW A8 BMW M12/13 1.5 L4t 1718 Gerhard Berger Thierry Boutsen 14 8th F1 season of 1986 Barclay Arrows BMW A8A9 BMW M12/13 1.5 L4t 1718 Marc Surer Christian Danner Thierry Boutsen 1 10th F1 season of 1987 USF&G Arrows Megatron A10 Megatron M12/13 1.5 L4t 1718 Derek Warwick Eddie Cheever 11 7th F1 season of 1988 USF&G Arrows Megatron A10B Megatron M12/13 1.5 L4t 17
18 Derek Warwick Eddie Cheever 23 5th F1 season of 1989 USF&G Arrows Ford A11 Ford Cosworth DFR 3.5 V8 910 Derek Warwick Martin Donnelly Eddie Cheever 13 7th F1 season of 1990 Footwork Arrows Racing A11A11B Ford Cosworth DFR 3.5 V8 910 Michele Alboreto Bernd Schneider Alex Caffi 2 9th Footwork F1 season of 1991 Footwork Porsche
Footwork Ford A11CFA12FA12C Porsche 3512 3.5 V12Ford Cosworth DFR 3.5 V8 910 Michele Alboreto Alex Caffi Stefan Johansson 00 NCNC F1 season of 1992 Footwork Mugen Honda FA13 Mugen Honda MF 351H 3.5 V10 910 Michele Alboreto Aguri Suzuki 6 7th F1 season of 1993 Footwork Mugen Honda FA13BFA14 Mugen Honda MF 351HB 3.5 V10 910 Derek Warwick Aguri Suzuki 4 9th F1 season of 1994 Footwork Ford FA15 Ford HBE7/8 3.5 V8 910 Christian Fittipaldi Gianni Morbidelli 9 9th F1 season of 1995 Footwork Hart FA16 Hart 830 3.0 V8 910 Gianni Morbidelli Max Papis Taki Inoue 5 8th F1 season of 1996 Footwork Hart FA17 Hart 830 3.0 V8 1617 Ricardo Rosset Jos Verstappen 1 9th TWR Arrows F1 season of 1997 Danka Arrows Yamaha A18 Yamaha OX11A 3.0 V10 12 Damon Hill Pedro Diniz 9 8th F1 season of 1998 Danka Zepter Arrows A19 Arrows T2 F1 3.0 V10 1617 Pedro Diniz Mika Salo 6 7th F1 season of 1999 Repsol Arrows A20 Arrows A20E 3.0 V10 1415 Pedro de la Rosa Toranosuke Takagi 1 9th F1 season of 2000 Arrows F1 Team A21 Supertec FB02 3.0 V10 1819 Pedro de la Rosa Jos Verstappen 7 7th F1 season of 2001 Orange Arrows Asiatech A22 Asiatech 001 3.0 V10 1415 Jos Verstappen Enrique Bernoldi 1 10th F1 season of 2002 Orange Arrows A23 Cosworth CR 3 3.0 V10 2021 Heinz Harald Frentzen Enrique Bernoldi 2 11th