Кіріспе

Фискалдық тартылыс мемлекеттік бюджеттің таза қаржылық жағдайы (шығыстар мен салықтардың айырмасы) жеке сектордың таза жинақтау қажеттіліктерін өтемегенде пайда болады, бұл жеке сектордың шығыс үстелмесі (табыс пен шығыстардың және жеке инвестициялардың айырмасы) деп те аталады. Осының салдарынан жиынтық сұраныстың жетіспеуі экономикаға дефляциялық қысымды немесе тартылысты тудырады, бұл негізінен мемлекеттік шығыстардың жеткіліксіздігіне немесе салықтардың жоғары болуына байланысты. Фискалдық тартылыстың бір себебі – инфляция салдарынан салық төлеушілердің табысы артып, жоғары салықтық белдеуге өтуімен прогрессивті салық салудың автоматты түрде өсуі. Бұл инфляцияны тежеп, экономиканы автоматты түрде тұрақтандыруға көмектеседі. Фискалдық тартылыс мемлекеттік қаржы саясатының қатаң болуының нәтижесі де болуы мүмкін.

Нақты фискалдық тартылыс

Нақты фискалдық тартылыс, салық шегі баға өсімдерімен синхронды түрде ұлғайтылғанда, номиналды фискалдық тартылыстың алдын алу мақсатында, бірақ экономиканың өсуі табыстың одан да жылдам өсуіне әкелсе, осылайша табыстың үлесі ретінде салықтың артуымен жүзеге асады.

Саяси өлшем

Ирландия – соңғы жылдары прогрессивті табыс салығы жүйесі салық ставкаларының жоғарылатуына немесе шегінің төмендетілуіне қарамастан, номиналды және нақты фискалдық тартылыс есебінен мемлекеттік кірістердің өсуіне мүмкіндік берген елдің мысалы. Бұл елдің экономикасының айтарлықтай өсуіне байланысты, кейбір сарапшылар мұны Еуропалық Орталық Банктің төмен пайыздық ақша саясатымен байланыстырып, нәтижесінде жалақы инфляциясының жоғарылауына себеп болды деп санайды. Ал басқалары Ирландия үкіметінің білім беруге субсидия беру және өнерге салық салуды жою арқылы жүргізген экономикалық және білім беру саясатын атап көрсетеді. Бұл екі тарихи түрде төмен кіріс топтарын қолдады, олар кірістің өсуіне күшті реакция білдіріп, баға инфляциясына және осылайша сатып алу қабілетін сақтау үшін жалақы инфляциясына әкелді.