Кіріспе

Камехамеханың бірнеше ескерткіштері Гавайи Корольдығын құрған монархты құрметтейді.

Бастапқы шығарма

Суреттегі мүсін Гавайидің Гонолулу қаласында Aliiolani Hale ғимаратының алдында маңызды орында тұр. Мүсіннің тарихы 1878 жылға дейін жетеді, сол кездегі Гавай үкіметінің мүшесі Уолтер М. Гибсон капитан Куктың Гавай аралдарына келгеніне 100 жыл толуын еске алуды қалаған. Заң шығарушы орган жобаға 10 000 доллар қаражат бөлді және Гибсонды жоба директоры етіп тағайындады. Бастапқыда жобаға жергілікті гавайлықтар да қатысуы жоспарланған, бірақ олар көп ұзамай жобадан алынып, Гибсон жобаны өздігінен басқарды. Гибсон Италияның Флоренция қаласында тұратын бостондық мүсінші Томас Р. Гулдқа мүсінді жасау туралы тапсырыс берді.

Ерекшеліктері

Гулд негізінен қарт Камехамеханың бюст портретіне және "Тамеа меа" гравюрасына сүйенді. Гулдке модельдеуге көмектесу үшін, гавайлық регалиямен (қанатты жамылғы, қалпақ және белбеу/шапан) киінген Роберт Хоапили Бейкердің (және сақталған фотодағыдай Джон Таматоа Бейкердің) суреттері пайдаланылды. Осы уақыт аралығында Давид Калакауа патша болды және король Камехамеха I-ге құрмет ретінде ʻИолани сарайының құрылысын аяқтады, осы сарай мүсіннің орналасатын жері болуы тиіс еді. Мүсін 100 жылдық мерекеге үлкермей қалды, бірақ 1880 жылы ол неміс баркасы Г. Ф. Хендельге тиеліп, Гавайиге жол тартты. Фолкленд аралдарының жанында кеме апатқа ұшырады және мүсін жоғалып кеткен деп есептелді. Алайда, гавайлықтар мүсінді 12 000 долларға сақтандырған еді, соның салдарынан екінші көшірмесі тез жасалды. Екінші мүсінді жібермес бұрын, түпнұсқасын Фолкленд аралдарының тұрғындары тауып алды. Олар оны капитан Джервиске 500 долларға сатты, ол оны Гонолулуға жеткізіп, Гибсонға 875 долларға сатты. Түпнұсқа, шағын зақымдармен жөнделіп, 1883 жылдың 8 мамырында салтанатты түрде ашылу рәсімімен Гавайи аралындағы Кохаланың ʻĀinakea жеріндегі, аңыз патшаның туған орнына орнатылды. 1912 жылы мүсін Капаʻау сот үйінің жанындағы қазіргі орнына аз ғана қашықтыққа көшірілді.

Гонолулудағы екінші мүсін

Қайта тапсырыс берілген көшірме – қазір Гонолулудағы Алиʻиōлани Хейл соты ғимаратының алдында тұрған мүсін. Ол 1883 жылдың 31 шілдесінде британдық "Абераман" кемесімен Гонолулуға қауіпсіз жеткен.

Үшінші көшірме

1969 жылы Гавайи штаты мемлекеттік мәртебе алғанда үшінші көшірмесі тапсырылды және ол ашылды. Ол АҚШ Капитолийінде Әке Дэмиен мүсінімен бірге тұрды және Статуарлық залдың ең ауыр мүсіні болды, салмағы 15 000 фунтқа жетеді. 2008 жылы Гавайиде туған Барак Обама Демократиялық партияның президенттікке үміткері болып ұсынылғаннан кейін көп ұзамай, мүсін Статуарлық залының қараңғы, артқы қатарынан Капитолийдің жаңа келушілер орталығындағы Азат ету залының көрнекті орнына көшірілді.

Үлкен арал

Тағы бір Камахамеха мүсіні Гавай аралында (жергіліктілер оны Үлкен арал деп атайды) орналасқан. Ол Хилло қаласының орталығына жақын, Вайлоа өзенінің мемлекеттік демалыс аймағының солтүстік жағында тұр, және Хило шығанасына патшалық көрініс тамашалайды. 4 метрлік мүсінді Р. Сандрин 1963 жылы Италияның Виченца қаласындағы Фракаро құю зауытында жасаған, бірақ ол бұл жерде 1997 жылдың маусымына дейін орнатылмай, ашылған жоқ. Мүсін бастапқыда Принсвилл корпорациясы Кауаидегі курорттары үшін 125 000 долларға тапсырыс берген. Дегенмен, Кауаи халқы мүсіннің онда орнатылуын қаламады, себебі Кауаи ешқашан король Камехамеха I тарапынан бағындырылмаған. Ал Хило, король Камехамеха I-нің саяси орталықтарының бірі болған. Осылайша, Принсвилл корпорациясы мүсінді Камехамеха мектептерінің түлектері қауымдастығының Шығыс Гавай бөлімшесі арқылы Гавайидің Үлкен аралына сыйға берді.

Кейн жұмысы

Мауидегі Grand Wailea Resort Hotel & Spa-да бесінші Камехамеха ескерткіші орналасқан. Гавайи суретшісі, жазушысы және тарихшысы Герб Кавайнауи Кейн 9 жарым фут биіктіктегі осы ескерткішті жасаған, ол қонақ үйдің кіреберісінде, кіретін жерге қарай орналасқан. Бұл – ұлы жауынгер патшаның ең нақты бейнесі деп есептеледі.

Лас-Вегас мүсіні

Лас-Вегаста, Невада штатында, Стриптегі Гавай базарында алтыншы мүсін орналасқан еді. Ол 2014 жылдың қаңтар айында Chili's салу үшін демонтаждалды. Кейін Спрингс қорығына көшірілді, бірақ шөлдің қатал ауа райынан зақымданып, жөндеуге жарамсыз деп танылды және жойылды.

Камехамеха күні

Жыл сайын 11 маусым күні немесе оған жақын уақытта Камехамеха күні мерекесінде Камехамеханың мүсіндері Гавайиде жасалған жаңа гүл шоғындарымен салтанатты түрде әшекейленеді. Бұл шара АҚШ Капитолийінде дәстүрлі хула билерімен тойланады.

Танымал мәдениетте

Гулд мүсіні 1960 жылдардағы түпнұсқа "Гавайи Five O" полициялық драмасының титрлерінде және 2010 жылғы жаңадан түсірілген сериалда қысқаша көрінеді. Мүсін "Санфорд пен Ұлы" сериалының үш бөлімдік эпизодында да бірнеше рет пайда болады, онда басты кейіпкерлер Гавайиге демалысқа саяхат жасайды. Мүсін Хавай полиция департаментінің бас кеңсесінің сыртындағы тұғырға орнатылған.