Кіріспе

Генри немесе Анри Бергер (4 тамыз 1844 – 14 қазан 1929) – пруссиялық капельмейстер, композитор және 1872 жылдан 1915 жылға дейін Гавай Корольдігінің корольдік әскери музыкалық тобының жетекшісі.

Өмірбаян

Бергер Берлинде Генрих Август Вильгельм Бергер болып дүниеге келді және Германияның императорлық әскер тобының мүшесі болды. Ол композитор және Германия корольдік оркестрінің жетекшісі Иоганн Штраус кішімен жұмыс істеді. Бастапқыда Германияның кайзері Вильгельм I Бергерді өзінің Потсдам станциясынан король Камехамеха V-ге корольдік оркестрді басқару үшін жіберді. Ол 1872 жылғы маусымда Франко-пруссия соғысынан кейін Гонолулуға келді. 1877 жылы король Калакауа Бергерді Гавайи корольдік оркестрінің толық басшылығына тағайындады. 1879 жылы ол Гавайи Корольдігінің азаматтығын алды. Бергер болашақ патшайым Лилиуокаланимен дос болып, оның өзі де композитор екенін білді. Бергер оның жазған әндерін оркестрмен орындады. 1881 жылғы 4 тамызда әлемді аралап жүргенде, король Калакауа Берлиндегі Лилиуокалани регентіне хат жазып, Бергердің анасы мен әпкесімен кездескенін және Бергер оралғанда Корольдік Гавайи оркестрімен ойнайтын бағдарламаны жібергенін хабарлады. Патшайым Бергерді "Гавайи музыкасының әкесі" деп атады. 1893 жылдан 1903 жылға дейін оркестр жетекшісі Камехамеха мектебімен бірге оның музыка бағдарламасын дамыту үшін жұмыс істеді. Ол сондай-ақ қазіргі Гонолулу симфониясын құрды. Ол мыңдаған қоғамдық шараларда мемлекеттік оркестрді басқарды. Олардың арасында кеме Гонолулу портынан шыққан кездегі "кеме күні" де болды. Оркестр кететіндерге "Auld Lang Syne" немесе "Менің артымда қалған қыз" әндерін орындап, құрмет көрсетті. Корольдік оркестрдің жетекшісі болғаннан кейін Бергер дәстүрлі гавайи әндерін, әндерін және басқа да гавайи музыкасын жазып, басып шығаруды өз міндеті деп санады, осылайша олардың сақталуын қамтамасыз етті – бұл бұрын ешқашан жасалмаған еді. Бергер сонымен бірге "Хула маршы", "Хило маршы", "Кохала маршы", "Хуки маршы", "Ка Мои маршы" және "Sweet Lei Lehua" сияқты классикалық шығармаларды жазды. Оның Калакауаның Камехамеха құрметіне арнаған мәтінімен "Hawaii Ponoī" әнін өңдеуі ұлттық әнұранға айналды. Бүгінде бұл ән мемлекеттік әнұран ретінде қолданылады. Бергер өзінің бірегей шығармаларында неміс, австриялық және гавайи дәстүрлерін біріктірді және Гавайи музыкасын көптеген елдерде танымал етіп, Royal Hawaiian Band-пен мыңдаған рет өнер көрсетті. Бергер порттарда RHB "Алоха" сәлемдесу және қоштасу рәсімдерін енгізді. Ол Гонолулуда қайтыс болды. Оның мәйіті Каваиахао шіркеуінің зиратына жерленді. Роберт Луис Стивенсон Бергерді өзінің "Шарапша" романында еске алды. Бергердің мұрасы бүгінде жалғасуда, әсіресе Гавайи және Германияда, АҚШ-тағы ең көне қалалық оркестр – Royal Hawaiian Band-тің әкесі ретінде әлемдік деңгейде тойланады.