Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гавай аристократы және қайырымдылық шаруағатымен аты белгілі Бернис Пауахи Паки епископ КГКОК РоК (19 желтоқсан 1831 – 16 қазан 1884) – Гавай корольдігінің патшалық отбасының ақсұйығы және белгілі меценат. Ол қайтыс болған кезде оның мүлігі Гавай аралдарындағы ең ірі жеке меншік жер иелігі болды, ол Гавай аралдарының жалпы аумағының шамамен 9 пайызын құрады. Осы жерлерден түскен кірістер 1887 жылы Пауахидің өсиеті бойынша құрылған Камехамеха мектептерін ұстауға жұмсалады. Пауахи кәсіпкер және меценат Чарльз Рид Бишопқа үйленген.
Hawaiian aristocrat and philanthropist
Bernice Pauahi Pākī Bishop KGCOK RoK (December 19, 1831 – October 16, 1884) was an alii (noble) of the royal family of the Kingdom of Hawaii and a well known philanthropist. At her death, her estate was the largest private landownership in the Hawaiian Islands, comprising approximately 9% of Hawaii's total area. The revenues from these lands are used to operate the Kamehameha Schools, which were established in 1887 according to Pauahi's will. Pauahi was married to businessman and philanthropist Charles Reed Bishop.
Түп ата-бабалары, тууы және ерте өмір сүруі
Пауахи 1831 жылғы 19 желтоқсанда Гонолулуде, әкесі Абнер Кухуехипаху Пакидің (шамамен 1808–1855) ʻAikupika-дағы шөптен тоқылған үйлер тобында дүниеге келді. Паки Молокай аралынан шыққан алий (асыл) және Мауи аралының алий нюи (билеуші монархтар) ұрпағы Калани хеле майлунаның ұлы болды. Оның анасы Лаура Кония (шамамен 1808–1857), Паули Каʻōleiokūдың (1767–1818) екінші әйелі Кахаилиопуа Луахинеден туған кіші қызы еді. Каʻōleiokū Каланиопуʻу мен Камехамеха I-нің әйелі Канекаполейдің ұлы болды, ал Луахине 1778 жылы капитан Кукты қарсы алған Калаиманокахоʻоваханың ұрпағы еді. Пауахи әпкесі, королева Пауахидың (шамамен 1804–1826), король Камехамеха II-нің жесірінің құрметіне аталды және христиандық есім ретінде Бернис есімі берілді. Пауахиге арналған сақталған mele hānau (туған кезде айтылатын ән) ішінде Каланинуиʻиамао және Кеавеикекахиалиʻиокамоку есімдері айтылады және олар Камехамехалармен байланыстың негізгі буыны саналады, себебі Каланинуиʻиамао Каланиопуʻудың әкесі және Камехамеха I-нің әкесі Кеоуаның «әкесі», ал Кеавеикекахиалиʻиокамоку екеуінің де ортақ атасы болды. Пауахи туған кездегі әнге Камехамеха I-нің өзі есімдері енбеген. Ол туғаннан кейін ханшайым Кинаʻу (Кухина Нуи (регент) лауазымын атқарған, Каʻахуману II деп аталған) қабылдады, бірақ 1838 жылы Кинаʻу Виктория Камамалуды дүниеге келтірген соң, оны ата-анасына қайтарды. 1839 жылы Кинаʻу қызылшадан қайтыс болды. Пауахи сол жылы Басшылар балалар мектебіне (кейіннен Корольдік мектеп деп аталды) оқуға түсті және 1846 жылға дейін сонда оқыды. Оның тілегі бойынша, оның үйлену тойына өте аз адам қатысты. Куәгерлердің бірі оның туысы, ханшайым Елизавета Кеканиау болды. Олардың өз балалары болған жоқ. 1862 жылы олар Пауахидің туысы, ханшайым Рут Кеʻelikōlani-ден Кеолаокалани Дэвис есімді ұлды асырап алды, бірақ Руттың күйеуінің қарсылығына қарамастан, нәресте алты айлық шағында қайтыс болды. 1883 жылы олар Пауахидің алыс туысы Лидия Кеомайлани Краунингбург пен Рэй Тейлордың нәресте ұлы Уильям Кайхекей Тейлорды (1882–1956) асырап алуға ұсынды; олар Сент-Эндрюс шіркеуінде крещение рәсімінде баланың құдалары болған. Тейлорлар тұңғыш ұлын беруден бас тартты, бірақ оның орнына епископтарға егіз қыздарының біреуін беруді ұсынды, бірақ олар екінші ұсынысты қабылдамауға шешім қабылдады.
Pauahi was born in Honolulu on December 19, 1831, in ʻAikupika the grass hut compound of her father, Abner Kuhooheiheipahu Pākī (c. 1808–1855). Pākī was an aliʻi (noble) from the island of Molokaʻi, and son of Kalani hele maiiluna, who descended from the aliʻi nui (ruling monarchs) of the island of Maui. Her mother was Laura Kōnia (c. 1808–1857), the younger daughter of Pauli Kaʻōleiokū (1767–1818), by his second wife, Kahailiopua Luahine. Kaʻōleiokū was the son of Kānekapōlei, wife of Kalaniʻōpuʻu and Kamehameha I, and Luahine was descended from Kalaimanokahoʻowaha who had greeted Captain Cook in 1778. Pauahi was named for her aunt, Queen Pauahi (c. 1804–1826), a widow of King Kamehameha II, and given the Christian name of Bernice. In a surviving mele hānau (birth chant) for Pauahi, the names Kalaninuiʻīamamao and Keaweikekahialiʻiokamoku are referenced and considered the main links to the Kamehamehas as Kalaninuiʻīamamao was the father of Kalaniʻōpuʻu and "stepfather" of Keōua, Kamehameha I's father while Keaweikekahialiʻiokamoku was the common ancestor of both men. Pauahi's birth chant does not mention Kamehameha I himself. She was adopted at birth by Princess Kīnaʻu (who took office in the position of Kuhina Nui (regent), styled as Kaʻahumanu II), but was returned to her parents in 1838 when Kīnaʻu gave birth to her daughter, Victoria Kamāmalu. Kīnaʻu died of mumps in 1839. Pauahi began attending the Chiefs' Children's School (later called the Royal School) that same year and remained there until 1846. Per her request, very few people attended her wedding. One of the few witnesses was Princess Elizabeth Kekaaniau, her cousin. The couple had no children of their own. They adopted a son named Keolaokalani Davis from Pauahi's cousin Princess Ruth Keʻelikōlani in 1862, against the wish of Ruth's husband, but the infant died at the age of six months. In 1883, they offered to adopt William Kaiheekai Taylor (1882–1956), the infant son of Pauahi's distant cousin Lydia Keōmailani Crowningburg and Wray Taylor; they had been the boy's godparents during his christening at St. Andrews. The Taylors refused to give up their first born son but instead offered to give one of their twin daughters to the Bishops, but they decided not to accept the second offer.
Төрелік етуге жарамды
Пауахи Корольдік мектепте білім алған және тақтың мұрагері болуға құқылы болған. Лот Капуайва ханзадасы Камехамеха V ретінде билік құрды және 1872 жылы өлім төсегінде Пауахиге тақты ұсынды. Бірақ ол ойыннан қалғандай: "Жоқ, жоқ, мен емес; мені ойламаңыз. Маған ол қажет емес", - деді. Патша әрі қарай талпынды. Бірақ ол қайта-қайта тақты қабылдаудан бас тартты: "Жоқ, мені ойламаңыз. Тағы басқалар бар". Патша бір сағаттан соң қайтыс болды. Пауахинің тәжді қабылдамауы Луналилоға Гавай корольдігінің тұңғыш сайланған монархі болуға жол ашты.
Pauahi was educated at the Royal School and was eligible to be a named heir. Prince Lot Kapuāiwa ruled as Kamehameha V and offered Pauahi the throne on his deathbed in 1872. But, taken aback, she replied, "No, no, not me; don't think of me. I don't need it." The king pressed on. But she again spurned the throne: "Oh, no, do not think of me. There are others." The king died an hour later. Pauahi's refusal to accept the crown allowed Lunalilo to become the first elected monarch of the Hawaiian Kingdom.
Өлім және жерлеу
1884 жылы 16 қазанда 52 жасында Пауахи Гонолулудағы Кеоуа Халеде сүт безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Ол Оаху аралындағы Мауна ʻАла корольдік зиратындағы Камехамеха криптасына қойылған.
On October 16, 1884, at the age of 52, Pauahi died of breast cancer at Keōua Hale, Honolulu. She is interred in the Kamehameha Crypt at Royal Mausoleum of Hawaii at Mauna ʻAla on Oʻahu.
Мұра
1884 жылы қайтыс болған кезде оның иелігінде 485,563 акр жер болған (бұл көрсеткіш 1886 жылғы 22 қаңтарда Бернис Пауахи Бишоп мүлігінің қорғандарының отырысында 375,569 акрға дейін азайтылды). Ол жерлерді оның ата-анасы Паки мен Кониядан, әйелі ʻАкахиден, туысы Кеʻеликоланыдан және басқа туыстарынан сатып алған немесе мұраға алған болатын. Пауахи қайтыс болғаннан кейін бұл жерлер Бернис Пауахи Бишоп мүлігіне қосылды, ол бүгінгі күнге дейін Камехамеха мектептерін қаржыландырып келеді. Бишоп өсиетінің бір бөлігін "Гавай аралдарында екі мектеп салуға және оларды ұстауға – біреу ұлдарға, біреу қыздарға арналған, олар Камехамеха мектептері деп аталады" деп тіледі. Ол өзінің бес қорғанына мүлкін өздерінің қалауынша инвестициялауға және жылдық кірісті мектептерді басқаруға жұмсауға нұсқау берді. Ол өсиет жазғанда, 44 мың гавайлік тірі болған. 1884 жылы Бишоп қайтыс болғаннан кейін оның күйеуі Чарльз Рид Бишоп өсиетін орындау жұмысын бастады. Алғашқы Камехамеха ұлдар мектебі 1887 жылы ашылды. Қыздар мектебі 1894 жылы жақын жердегі кампуста құрылды. 1955 жылға қарай мектептер Капаламаның үстіндегі биік жердегі 600 акр (2.4 км²) жерге көшірілді. Кейіннен Камехамеха мектептері сыртқы аралдарда тағы екі кампус ашты: Пукалани, Мауи және Гавай аралындағы Кеауда орналасқан Камехамеха мектептерінің Гавай кампусы. Чарльз Рид Бишоп 1889 жылы Пауахиге арнап, ер балалар мектебінің аумағында Бернис П. Бишоп мұражайын құрды. 1912 жылы Уолтер Ф. Дилингхэм (Дилингхэм Құрылысы) бұрынғы Бернис П. Бишоп мүлігінен сатып алып, оны Уайкики ауданын және оның алғашқы ғимараттары мен құрылыстарын (Ала Вай каналын қоса алғанда) салу үшін пайдаланды. 1912 жылы Бернис П. Бишоп мүлігі Уолтер Ф. Дилингхэмге (Дилингхэм Құрылысы) сатылды, ол жерді Уайкики ауданын және оның алғашқы ғимараттары мен құрылыстарын салу үшін мүліктік дамытуға пайдаланды. Ол "Менің Батырым" жобасы бойынша әйел батыр деп танылды.
By the time of her death in 1884, her estate consisted of 485,563 acres (which was reduced to 375,569 acres by the January 22, 1886 meeting of the Trustees of the Bernice Pauahi Bishop Estate) of land across the Hawaiian Islands which she had either purchased or inherited from her parents Pākī and Kōnia, from her aunt ʻAkahi, from her cousin Keʻelikōlani and other relatives. These lands were incorporated after Pauahi's death into the Bernice Pauahi Bishop Estates, which funds the Kamehameha Schools to the present day. Bishop wished that a portion of her estate be used "to erect and maintain in the Hawaiian Islands two schools one for boys and one girls, to be known as, and called the Kamehameha Schools." She directed her five trustees to invest her estate at their discretion and use the annual income to operate the schools. When she wrote her will, only 44,000 Hawaiians were alive. After Bishop's death in 1884, her husband Charles Reed Bishop started work in carrying out her will. The original Kamehameha School for Boys was established in 1887. The girls' school was established in 1894 on a nearby campus. By 1955, the schools moved to a 600 acre (2.4 km2) location in the heights above Kapālama. Some time later, Kamehameha Schools established two more campuses on outer islands: Pukalani, Maui and the Kamehameha Schools Hawaii Campus in Keaau on the island of Hawaii. Charles Reed Bishop founded the Bernice P. Bishop Museum in 1889 as another memorial to Pauahi, on the grounds of the original boys school. In 1912, Walter F. Dillingham (of Dillingham Construction) purchased from the former Bernice P. Bishop Estate, which used the land for property development to create the neighborhood of Waikiki and many of its early related buildings and structures (including the Ala Wai Canal). In 1912, from the Bernice P. Bishop Estate was sold to Walter F. Dillingham (of Dillingham Construction), which used the land for property development to create the neighborhood of Waikiki and many of its early related buildings and structures. She was named a woman hero by The My Hero Project.
Уилл
Оның өсиеті үш маңызды дауға себеп болды. 1992 жылы Камехамеха мектептерінің барлық мұғалімдерінің протестант болуы тиіс деген талап, Тең жұмыс мүмкіндігі комиссиясы тарапынан жұмысқа орналасудағы діни дискриминация ретінде қарастырылды. АҚШ-тың 9-шы апелляциялық округінің соты аудандық соттың шешімін күштен шығарды және мектептің "негізінен діни мекеме" екенін дәлелдемегенін анықтады, осылайша бұл талап 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңға қайшы келді. 1997 жылы бірнеше мүдделердің қақтығысы туралы айыптаулар тағылды. Сенімгерлер жылына 900 000 долларға дейін табыс тауып, өз қаражатын мұраның инвестицияларына салған. Гавайи Жоғарғы соты өсиет бойынша сенімгерлерді алмастыруға бағытталды, сонымен қатар мұраға қатысты көптеген істерді де қарады. Сот судьясы Сэмюэл Пейлторп Кинг және Гавайи университетінің Уильям С. Ричардсон құқық мектебінің профессоры Рэндалл В. Рот және басқалардың мақалалары газет беттерінде сериямен жарияланды, кейіннен кітап ретінде шықты. Бірқатар сот дауларынан кейін сенімгерлер қызметтен кетіп, басқару жүйесі жаңадан құрылды. Сенімгерлерге "әр жылғы табыстың бір бөлігін жетімдерді және мұқтаж жағдайдағыларды қолдауға және білім беруге жұмсау, ал таза немесе аралас аборигендік қаны бар гавайиліктерге басымдық беру" тапсырылды.
Her will caused three major controversies. In 1992, a clause that all Kamehameha Schools teachers must be Protestant was challenged as illegal religious discrimination in employment by the Equal Employment Opportunity Commission. The United States Court of Appeals for the Ninth Circuit reversed a decision of the district court, and found that the school had not proved that it was "primarily religious", and thus this clause violated the Civil Rights Act of 1964. In 1997, several conflicts of interest were charged. Trustees received up to $900,000 per year and put their own money into the investments of the estate. The Supreme Court of Hawaii was directed in the will to replacement trustees, but also ruled on many cases involving the estate. An essay by Judge Samuel Pailthorpe King and University of Hawaii William S. Richardson School of Law Professor Randall W. Roth and others was published as a series of newspaper articles, and later a book. After a number of legal battles, the trustees resigned and management was re organized. Trustees were instructed "to devote a portion of each year's income to the support and education of orphans, and others in indigent circumstances, giving the preference to Hawaiians of pure or part aboriginal blood."