Кіріспе

Құс түрлері

Кішкентай шағала (Ixobrychus exilis) – Америка құрлығында кездесетін Ardeidae тұқымдасының ең кішкентай өкілі, шағын тұғырлы құс.

Коридің ең аз қайғысы

Неоксенус, яғни "Коридің ащысы" немесе "Коридің ең кішкентай ащысы" деп аталатын қара қоңыр түсті морфа, алғаш рет 1885 жылы Чарльз Кори Флориданың оңтүстік-батысындағы Окихоби көліне жақын Калуосахатчи өзенінен немесе оның жанынан алынған мысалдан жеке түр ретінде сипаттаған. Кори бұл мысалдың "күмәнді емес, кез келген басқа белгілі түрден толыққанды ерекшеленетінін" айтқан. Құстардың дене салмағына арналған соңғы анықтамалықта осы туыстағы тағы бір түр, жолақты арқалы ащының орташа дене салмағы ең кішкентай ащыдан сәл төмен екендігі айтылады, ал оның орташа салмағы белгіленген. Құстың төменгі жағы мен тамағы ақ түсті, ашық қоңыр жолақтары бар. Оның беті мен мойнының бүйірлері ашық қоңыр; сары көздері және сары мүсігі бар. Ересектеген еркегінің арқасы мен басы жылтыр жасыл қоңыр, ал ересектеген аналығының осы бөліктері жылтыр қоңыр. Ұшу кезінде қанаттарында ашық қоңыр бөліктері көрінеді. Бұл құстар көбінесе таңертең немесе кешкі уақытта құлықтаған және қысқа дауыстар шығарады.

Мінез-құлық

Ең кішкентай шағала – көзге көрінбейтін құс. Олар көбінесе қамыстың арасында тепесінен тұрып уақыт өткізеді. Қорқыныш сезгенде, ол қозғалмай қалып, мұнығын жоғары көтеріп, екі көзімен қорқыныш көзіне бұрылады, кейде желмен шайқалатын қамыс сияқты қимылдайды. Бұл, әдетте, жыртқыштардан сақтану үшін жасалған мінез-құлық, себебі оның кішкентай денесі оны көптеген жыртқыштарға осал етеді. Қамыс арасына қонбау арқасында, ең кішкентай шағала басқа шағалалардың суда жүріп тамақтана алмайтын тереңдіктегі су бетінен де азықтана алады. Ең кішкентай шағала және одан әлдеқайда ірі әрі басқаша көрінетін американдық шағала бір-бірімен бірдей батпақты жерлерде тіршілік етеді, бірақ азық іздеу әдеттерінің, таңдаған жемірілімінің және көбейіп өру циклінің уақытындағы айырмашылықтарға байланысты өзара аз байланысқа түседі. Ең кішкентай шағала көбейетін жеріне американдық шағаладан шамамен бір ай кейін келіп, бір-екі ай бұрын кетеді. Джон Джеймс Одубон бір жас шағаланың тұтқындық жағдайда екі кітаптың арасында оңай жүре алатынын айтқан. Құс өлген кезде денесінің ені өлшенген, ол оның енін ерекше дәрежеде тарылта алатынын көрсеткен.

Өсіру

Бұл құстар Канаданың оңтүстігінен Аргентинаның солтүстігіне дейінгі қалың өсімдіктерге толы кең батпақтарда ұялайды. Ұясы – су құрақтарының жолақтарынан тоқылған, ағын судың жағасында өсетін қамысқа бекітілген платформа. Ұя жақсы жасырылған, қамыс пен басқа да батпақ өсімдіктерінен салынған платформа болып табылады. Аналығы төрт немесе бес жұмыртқа салады, ең шекті жағдайларда екіден жетіге дейін. Жұмыртқалар ақшыл көк немесе жасыл түсті. Екі ата-ана да балаларын жеммен қоректендіреді. Маусым ішінде көбінесе екінші ұрық пайда болады. Бұл құстар қыс айларында мекендейтін аймақтарының солтүстік бөлігінен АҚШ-тың оңтүстік жағалауларына және одан да оңтүстікке қарай түнде ұшып кетеді.

Тамақ және азықтандыру

Олар негізінен балық, бақалар, шаябақтар және жәндіктермен қоректенеді, оларды сорпалау арқылы, батпақты өсімдіктер арасымен өрмелеп жүргенде аулайды.

Мәртебе

Кейбір аймақтарда осы құстардың саны мекендеу ортасының жойылуы салдарынан азайды. Олар әлі де кең таралған, бірақ көруге сирек кездесетін, естілуге жиі кездеседі. Түрдің кең ареалы мен үлкен жалпы саны болғандықтан, Халықаралық табиғатты қорғау одағы оның сақтау статусын "Төменгі деңгейдегі қауіпсіздік" деп бағалады. Кішкентай шағала 1918 жылғы Көшпенді құстар туралы шарт бойынша қорғалады.