Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Монументальді мүсін
Monumental sculpture
Лешандағы алып Будда (t=樂山大佛) – 713 және 803 жылдар аралығында (Тан әулеті кезінде) салынған биік тас мүсін. Ол Қытайдың Сычуань провинциясының оңтүстік бөлігінде, Лэшан қаласына жақын, Мин және Даду өзендерінің қосылған жеріндегі бор кезеңінің қызыл құмды тас жартасынан қашалған. Тас мүсін Емей тауына қарап тұр, ал өзендер оның аяқтарының астынан ағып өтеді. Бұл әлемдегі ең үлкен және ең биік тас Будда мүсіні, сондай-ақ әлемдегі ең биік модернге дейінгі мүсін. Ол Ую ғибадатханасынан шамамен бір километрдей қашықтықта орналасқан. Емей тауының көркіне жататын аймақ, оның ішінде Лешан алып Буддасының көркіне жататын аймағы 1996 жылдан бері ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілген.
The Leshan Giant Buddha (t=樂山大佛) is a tall stone statue, built between 713 and 803 (during the Tang dynasty). It is carved out of a cliff face of Cretaceous red bed sandstones that lies at the confluence of the Min River and Dadu River in the southern part of Sichuan Province in China, near the city of Leshan. The stone sculpture faces Mount Emei, with the rivers flowing below its feet. It is the largest and tallest stone Buddha statue in the world and it is by far the tallest pre modern statue in the world. It is over from the Wuyou Temple. The Mount Emei Scenic Area, including Leshan Giant Buddha Scenic Area, has been listed as a UNESCO World Heritage Site since 1996.
Орналасқан жері
Лешандағы Үлкен Будда Лингюн тауының Цифенг шыңында орналасқан. Цифенг шыңы Миньцзян, Циньи және Даду өзендерінің тоғысында жатыр. Лешандағы Үлкен Буддадан өзге, Данся жер бедері тасқа қашалған қабірлер мен жартастағы тұрғындар сияқты бай тарихы мен мәдени мағынасын сақтайды. Лешандағы Үлкен Будданың көркін ашатын Махао жартас қабірлері Хань дәуірінде салынған, бұл ежелгі тұрғындардың өмір салтын көрсетеді.
The Leshan Giant Buddha is located at Lingyun Mountain’s Qifeng Peak. Qifeng Peak is located at the junction of the Minjiang River, Qingyi River, and Dadu River. Other than the Leshan Giant Buddha, the Danxia Landform also contains abundant history and cultural connotations, such as cliff tombs and cliff dwellings. The Mahao Cliff Tombs at the Leshan Giant Buddha scenic area were built in the Han dynasty, indicating ancient residents' living habits.
Тарих
Құрылысы 723 жылы Хай Тонг есімді қытай буддасы бастады. Ол Майтрейя Будда өзен бойымен жүретін кемелерді үнемі мазалаған судың қозғалысын басаңдатады деп сенді. Жобаға қаржыландыру қауіп төнгенде, ол өзінің адалдығы мен ықыласын көрсету үшін өз көзін жойды дегенді айтады. Бірақ, оның қайтысынан кейін қаржы жетіспеуіне байланысты құрылыс тоқтап қалды. Сол кезде мүсін тек иықтарына дейін ғана аяқталған еді. Бірнеше жыл өткен соң, Хай Тонгтың шәкірттері жергілікті шенеунік, Zhangchou Jianxiong-ның қаржылық көмегімен мүсінді жасауды жалғастырды. Хай Тонгтың шәкірттері құрылысты тізелеріне дейін аяқтады, бірақ Zhangchou Jianxiang Чанъаньдағы патша сарайына қайтарылып алынғандықтан жұмыс тоқтатылды. Шамамен 70 жылдан кейін, Jiedushi Wei Gao жобаны қолдауын және қаржыландыруын жалғастырды, ал құрылысты Хай Тонгтың шәкірттері 803 жылы аяқтады. Солтүстік Сун әулетінің басында Лешандағы алып Будда зардап шекті – денесі ескі мүктермен жабылып, ағаш павильон құлап кетті. Сун Ренцзонг патшалығында алып Будда бір рет кең ауқымда жөнделді және ағаш павильон қайта салынды. Содан бері Будданың бұзылуы мен қайта жаралуы туралы жазбалар жоғалып кетті, ал бастапқы ғибадатхана, Линъюнь ғибадатханасы, соғыстарда көп рет қирады. Көрінетіндей, құрылыс кезінде тас қаптамадан көп мөлшерде тас алынып, төмендегі өзенге құйылғандықтан, мүсін су ағысын өзгертіп, кемелердің қауіпсіз жүзуіне мүмкіндік берді. Лешандағы алып Будданың құрылысына жетілдірілген су ағызу жүйесі енгізілген. Ол әлі де жұмыс істеуде. Оған жаңбырдан кейін суды кетіру үшін дененің әртүрлі жерлеріне қашалған дренаждық құбырлар кіреді, бұл ауа райының әсерін азайтуға көмектеседі. Алып Будда жасалған кезде, оны жаңбыр мен күннен қорғайтын үлкен он үш қабатты ағаш құрылыс (Ронгсяндағы алып Буддадағы сияқты) салынған. Бұл құрылысты Юань әулетінің соңындағы соғыстар кезінде моңғолдар қиратқан және тонаған. Содан бері тас мүсін ауа райының ықпалына толыққанды ұшырады.
Construction started in 723 AD, led by a Chinese Buddhist monk named Hai Tong. He believed that Maitreya Buddha would calm the turbulent waters that constantly plagued the shipping vessels traveling down the river. When funding for the project was threatened, he is said to have gouged out his own eyes to show his piety and sincerity. After his death, however, the construction was delayed due to insufficient funding. The statue was only completed from the shoulders up at the time. Several years later, Hai Tong’s disciples continued work on the statue with financial support from a local official named Zhangchou Jianxiong. Hai Tong’s disciples continued the construction until the Knees, when construction was halted because Zhangchou JianXiang was called back to serve at the royal court in Chang’an. About 70 years later, Jiedushi Wei Gao continued to support and funded the project and the construction was finally completed by Hai Tong's disciples in 803. By the beginning of the Northern Song dynasty, the Leshan Giant Buddha had been damaged—the body was covered in moss, and the wooden pavilion had collapsed. During the reign of Song Renzong, the Giant Buddha was repaired once on a large scale and the wooden pavilion was rebuilt. Since then, the records of the destruction and reconstruction of the Buddha have been missing, and the original temple, Lingyun Temple, had been destroyed by war many times. Apparently, the massive construction resulted in so much stone being removed from the cliff face and deposited into the river below that the currents were indeed altered by the statue, making the water safe for passing ships. A sophisticated drainage system was incorporated into the Leshan Giant Buddha when it was built. It is still in working order. It includes drainage pipes carved into various places on the body, to carry away the water after the rains so as to reduce weathering. When the Giant Buddha was carved, a huge thirteen story wood structure (similar to the one at the Rongxian Giant Buddha) was built to shelter it from rain and sunshine. This structure was destroyed and sacked by the Mongols during the wars at the end of the Yuan dynasty. From then on, the stone statue was exposed to the elements.
Деградация
Лешан Буддасы аймақтағы шексіз дамудан туындаған ластанудың әсеріне ұшырады. Синьхуа агенттігінің хабарлауынша, Лешандағы алып Будда және аймақтағы көптеген Қытайдың табиғи және мәдени мұралары ауа райының өзгеруінен, ауаның ластануынан және туризмнен нашарлауда. Бұл мәселені шешу үшін үкімет қайта жаңарту жұмыстарын жүргізуге уәде берді. Сонымен қатар, ғалымдар айналасындағы топырақтағы микробтар қауымдастығы мен жер үстіндегі өсімдіктер арасындағы өзара әрекеттестікті және оның мүсінге тигізетін әсерін зерттеп жатыр. Лешанның алып Буддасының денесі қазір түрлі организмдермен – лишайниктермен, папоротниктермен және басқа да бриофиттермен, сондай-ақ әртүрлі бұталар мен шөптесін өсімдіктермен жабылып жатыр. Ағымдағы зерттеулер өсімдіктер мен микробтардың тудырған әсерінен болатын ауа райының өзгеруін жақсы түсіну Лешанның алып Буддасын сақтауға көмектеседі деген үмітте.
The Leshan Buddha has been affected by the pollution emanating from the unbridled development in the region. According to Xinhua news agency, the Leshan Giant Buddha and many Chinese natural and cultural heritage sites in the region have seen degradation from weathering, air pollution, and tourism. To address this issue, the government has promised restoration work. Furthermore, scientists have been investigating the interactions between the microbial community in the surrounding soil and above ground plants, and its effects on the sculpture. The body of The Giant Buddha of Leshan is covered today by different organisms lichen, ferns and other bryophytes, and various shrubs and gramineous plants. Current research hopes that greater understanding of plant and microbe induced weathering effects may aid in the preservation of The Giant Buddha of Leshan.
Құрамы
Бүкіл өнер туындысы тасқа салынған, құлақтары ғана ағаштан жасалған. Олардың беті саз балшығымен жабылып, сазға айналдырылып, басына бекітілген.
The entire art piece is built in stone, except for the ears that were designed in wood, covered with mud on the surface to make clay, and attached to the head.
Өлшемі
Биік мүсін отырған Будданы бейнелейді, оның қолы тізесіне тиген. Оның иығының ені 28 метр, ал ең кішкентай саусақ тырнағы отыратын адамды оңай сыйдыра алады. Жергілікті мақал бар: "Тау – Будда, Будда – тау". Бұл ішінара Лешан ғигант Буддасы орналасқан тау тізбегі өзеннен қарағанда ұйықтаған Будда сияқты көрінеді деп есептелуіне байланысты, ал Лешан ғигант Буддасы оның жүрегі болып табылады. Лингюн тауында қашалған бұл мүсін әлемдегі ең үлкен және ең биік тас Будда мүсіні (тек қазіргі Таиландтың бетоннан жасалған Ұлы Буддасы одан биік). Лешан ғигант Буддасының шашы оның басына бекітілген 1021 спиральді бұйрадан тұрады, оның биіктігі және ені өлшенген.
At tall, the statue depicts a seated Buddha with his hands resting on his knees. His shoulders are 28 metres wide and his smallest toenail is large enough to easily accommodate a seated person. There is a local saying: "The mountain is a Buddha and the Buddha is a mountain". This is partially because the mountain range in which the Leshan Giant Buddha is located is thought to be shaped like a slumbering Buddha when seen from the river, with the Leshan Giant Buddha as its heart. This statue, carved in the Lingyun Mountain, is the biggest and tallest stone Buddha statue in the world (only the modern Great Buddha of Thailand, made of concrete, is taller). Leshan Giant Buddha’s hair is composed of 1,021 spiraled curls embedded in his head that measures in height and in width.
Дренаж жүйесі
Будданың басы мен екі құлағының арасында Лешанның алып Будасының мүсінін эрозиядан сақтау үшін ерекше және озық дренаж жүйесі орналасқан. Бұдданың шашында, мойнында, кеудесінде, сондай-ақ құлақтарының және кеудесінің артындағы тесіктерде жасырын арықтар мен арналар шашырап жатыр, олар жаңбыр суын сыртқа шығарып, ішкі кеңістіктерді құрғақ ұстап тұрады. Бұл күрделі архитектуралық жүйе соңғы 1200 жылдан бері мүсіннің тозуына кедері келтіріп келеді.
Behind the Buddha’s head and between his two ears, the Leshan Giant Buddha has a unique and advanced drainage system to preserve the statue from erosion. There are several hidden gutters and channels scattered in Buddha’s hair, collar, chest, and holes in the back of his ears and chest that have been carrying out the rainwater to keep the inner areas dry. This complex architectural system has been preventing the statue from eroding for the past 1,200 years.
Қорғау
Қытай Халық Республикасы құрылғаннан кейін Лешанның алып Буддасы мәдени ескерткіш ретінде танылып, 1956 жылы Сычуань провинциялық халық комитетінің қорғауына алынды. 1996 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра комитеті Лешанның алып Буддасын Дүниежүзілік мәдени және табиғи мұралар тізіміне қосты. 1998 жылы Лешан алып Буддасының көрікті аймағын басқару комитеті ресми түрде құрылды. 2008 жылы Емей тауы мен Лешанның алып Буддасының туристік ресурстарын дамытуды басты міндет еткен Емей тауы – Лешан алып Буддасы көрікті аймағын басқару комитеті ресми түрде құрылды. 2002 жылдың 24 наурызында Дүниежүзілік банктың Лешанның алып Буддасын жөндеу жобасының бірінші кезеңі басталды. Жобаға Будданың кеудесінен бастап басына дейін толыққанды қайта жаңарту және жартасты нығайту кірді. 2002 жылдың 23 маусымында Лешанның алып Буддасын күтіп ұстау жобасының екінші кезеңі басталды. Осы кезеңде Будданың аяғындағы тау жыныстары жөнделіп, су астындағы тау жыныстарының эрозияға ұшыраған бөлігі қалпына келтірілді. Лешанның алып Буддасы Қытай Жаңа жылында ең көп келушіні қабылдайды, онда әлемнің түкпір-түкпірінен келген туристер бақыт тілеп дұға етеді. Лешан қаласынан алып Буддаға жетудің ең ыңғайлы жолы – жергілікті 13-автобус. Келген соң, бір адамға 90 юаньнан (Ую храмы мен Махао шатқалындағы қабірлерді қоса) билет алу қажет. Ашылу уақыты: сәуірден қазанға дейін сағат 7:30-дан 18:30-ға дейін, ал қазаннан наурызға дейін сағат 8:00-ден 17:30-ға дейін. Жұмыс күндерімен салыстырғанда демалыс және мереке күндері көбірек келуші болады. Басты көрікті орыннан басқа, таудың бойында жаяу серуендеуге болатын ондаған жолдар бар. Әлемнің түкпір-түкпірінен адамдар Майтреяға құлшылық ету үшін келеді. Оған жақынрақ қарау үшін, келушілерге Будданың денесінің әртүрлі бұрыштардан көрінісін тамашалауға мүмкіндік беретін жаяу жол бар. Бұл жердегі тақтайша жолдар тік және тар екенін ескеру қажет. Оның панорамалық көрінісін көру үшін әр адамға 70 юаньнан көрікті саяхаттық қайықтар бар. Бұл қайықтар 35 жолаушыға арналғандықтан, кезек күтуі мүмкін.
After the founding of the People’s Republic of China, the Leshan Giant Buddha was designated as a cultural relic and put under protection by the Sichuan Provincial People’s Committee in 1956. In 1996, the UNESCO World Heritage Committee included the Leshan Giant Buddha in the World Cultural and Natural Heritage List. In 1998, the Leshan Giant Buddha Scenic Area Management Committee was formally established. The management committee’s scope of control reached In 2008, the Mount Emei Leshan Giant Buddha Scenic Area Management Committee was formally established, with the main task of developing tourism resources for Mount Emei and the Leshan Giant Buddha. On 24 March 2002, the first phase of the Leshan Giant Buddha repair project by the World Bank officially started. The project included completely renovating the Buddha from chest up to the head and then strengthening the rock wall. On 23 June 2002, the second phase of the Leshan Giant Buddha Maintenance Project started. During this phase, the rocks at the Buddha’s feet were repaired and the eroded part of the rock below water level was repaired. The Leshan Giant Buddha is most popular during Chinese New Year when tourists from all over the world come to pray for good luck. The most convenient way to get to the Giant Buddha from Leshan Town is through the local bus 13. Upon arrival, it is necessary to purchase a ticket at the price of CNY 90 per person (including Wuyou Temple & Mahao Cliff Tomb). The opening hours are 7:30am–6:30pm from April until October and 8:00am–5:30pm from October until March. The weekends and holidays are much busier compared to weekdays. Apart from the main attraction, there are dozens of pathways throughout the mountain that can be explored by foot. People come from all over the world to worship Maitreya. To get a close up view of him, there is a pedestrian pathway that allows visitors to appreciate the changing view of Buddha’s body through multiple perspectives. It is important to note that the plank pathways there are steep and narrow. To get a more panoramic view of him, there are sightseeing boats available at the price of CNY 70 per person. Since these boats have a capacity of 35 passengers, there may be a waiting line.