Кіріспе

Шотландияда тіркелген қайырымдылық ұйымы

Шотландиялық босқындар кеңесі – баспана іздеушілер мен босқындарға кеңес және қызметтер ұсынатын тіркелген қайырымдылық ұйымы. Ұйымның мақсаты – «Шотландиядағы босқындармен жақсы болашақ құру». Бұл қайырымдылық ұйымы 1985 жылы Эдинбургте құрылған, бірақ 1999 жылы Глазгоға көшірілді, себебі қала босқындарды таратудың негізгі аймақтарының біріне айналды. Қызметтері уақыт өте келе кеңейіп, қазір Шотландиядағы босқындарға көмектесетін жетекші қайырымдылық ұйымы болып табылады. 2011 жылы ұйым Босқындар туралы конвенцияның 60 жылдығын тойлады. Шотландиялық босқындар кеңесінің жұмысының негізінде жатқан халықаралық конвенцияны құрметтеу мақсатында, ұйым «Батылдық: БҰҰ-ның босқындар туралы конвенциясының 60 жылдығы» атты қысқаметражды фильм жасады.

Тарих

Шотландиядағы босқындарға көмек көрсету қажеттілігінің артуына жауап ретінде 1985 жылы Шотландия босқындар кеңесі құрылды. Ол Британдық босқындар кеңесі (қазіргі Босқындар кеңесі) мен Лондонда орналасқан Босқындар әрекетінің көмегімен құрылды және оны қызметкерлер мен еріктілердің шағын тобы басқарды. Ұйымның бастапқы штаб-пәтері Эдинбургте, мұнда сұраныс ең жоғары болды. Алғашқы кезеңінде ол негізінен Чили мен Вьетнамнан келген босқындармен жұмыс істеді, оларға баспана табуға, әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін түсінуге және білім алуға көмектесті. 1990 жылдары Шотландия босқындар кеңесі халықаралық оқиғалар мен босқындарға арналған толыққанды қызметтердің қажеттілігіне байланысты кеңейді. Осы кезеңде 1993 жылы босниялықтарға арналған қабылдау орталығы құрылды. 1999 жылы Косово дағдарысының күшеюіне байланысты Шотландия босқындар кеңесі Босқындар жөніндегі іс-қимыл, БҰҰ-ның бас қожалығы және басқа да серіктестерімен бірлесіп, гуманитарлық эвакуация бағдарламасының бір бөлігі ретінде қабылдау орталықтарын құрды. Шотландия босқындар кеңесі осы босқындардың шотланд қоғамына бейімделуіне және интеграциялануына көмектесуде алдыңғы қатарда болды. 2000 жылы назар қайта қоныс аударудан адамдардың қауіпсіз елдеріне оралуына немесе баспана сұрауына көшуге бағытталды. Иммиграция және баспана туралы 1999 жылғы заң Глазгоны Ұлыбританиядағы ең ірі босқындарды тарату орталықтарының бірі ретінде бекітті. Бұл Шотландияда баспана іздегендердің санының едәуір өсуіне әкелді. Осы өзгерістерден кейін Шотландия босқындар кеңесінің клиенттерінің саны 20 есеге өсті. Бұл кезде ұйым Глазгоға көшуге мәжбүр болды. 1999 жылы Глазгодағы кеңес беру орталығы ашылған кезде аптасына 250 кеңес беру сеансы өткізілді. 2001 жылы бұл көрсеткіш күніне 150 сессияға дейін өсті. Орталық 14 жыл бойы Глазго қаласының орталығындағы Кадоган-сквер кешенінде орналасқан. 2017 жылдың желтоқсанында Шотландия босқындар кеңесі кеңселерін Портленд үйінің 6-қабатына, Ренфилд көшесі, 17 үй, G2 5AH мекенжайына көшірді. Босқындарды тарату жүйесімен бірге интеграцияға кедерес келтіретін мәселелер мен нәсілдік шиеленістер де пайда болды. Осының трагикалық салдарының бірі - жақында Глазгоға таратылған жас түрік күрдісі Фирсат Йылдыздың қаза болуы. Осыдан кейін Шотландия босқындар кеңесі босқындар мен баспана іздеушілердің өмірін жақсартуға бағытталған қоғамдық тәсілді дамыту үшін Босқындарды интеграциялау форумын құруға көмектесті. Сабир Зазай 2017 жылдың қыркүйегінде Шотландия босқындар кеңесінің бас атқарушы директоры болып тағайындалды. Сабир 1999 жылы Ауғанстаннан Ұлыбританияға баспана іздеуші ретінде келген. Сабирдің босқындарды интеграциялау туралы мол білімі бар, ол баспана беру жүйесінен өту тәжірибесімен, сондай-ақ осы саладағы зерттеулер мен науқандарымен байланысты. Оның босқындарды интеграциялау бойынша саясаты мен ғылыми-зерттеу жұмыстары қоғамдық келісімді басқаруға, интеграцияға және әлеуметтік қатынастарға бағытталған. Глазго университетіндегі тілдер мен өнер арқылы босқындарды интеграциялау жөніндегі ЮНЕСКО кафедрасының профессоры, доктор Элисон Фиппс – Шотландия босқындар кеңесінің елшісі.

Негізгі қағидалар

1995 жылы құрылғанына 10 жыл толғанда Нельсон Мандела Шотландия босқындар кеңесінің демеушісі болды. Ол былай деді:

"Шотландиядағы босқындарды қорғау және қайта орналастыру мақсатында жұмыс істейтін Шотландия босқындар кеңесімен байланысқа түскеніме қуаныштымын және осы мақсаттарға жетуде сіздерге сәттілік тілеймін." Шотландия босқындар кеңесі өзінің көзқарасын былай сипаттайды: "Босқындық қорғаныс іздеген әрбір адам Шотландияда құшақ жайып қарсы алынады. Бұл әйелдердің, балалардың және ерлердің қауіпсіздігі мен қолдауы қамтамасыз етілетін, адам құқықтары мен қадір-қасиеті құрметтелетін және олардың толыққанды әлеуетін іске асыруға мүмкіндік беретін орын." Оның миссиясы – босқындар туралы халықтың білімін арттыру және кемсітушілікке, нәсілшілдікке және предубиждениеге қарсы күрес жүргізу. Бұл босқындардың интеграциясын және қоғамға қатысуын қолдауды, олардың пікірлеріне құлақ беруді қамтиды. Сондай-ақ, кеңес босқындар мен пана іздеушілердің құқықтары үшін, сондай-ақ заңнама мен саясаттағы өзгерістерді қолдайды. Оның мақсаты – босқындар мен пана іздеушілердің сапалы кеңес, ақпарат және қолдау алуын қамтамасыз ету, сондай-ақ тиімді ұйым ретінде осы қызметтерді сапалы және үнемді ету.

Жұмыс

Шотландиядағы босқындар мен пана іздеушілерге көмектесу үшін Шотландиялық босқындар кеңесі үш басты бағытта қызмет етеді.

Қызмет көрсету

Шотландияның босқындар кеңесі босқындар мен пана іздеушілерге бірқатар тікелей қызметтер ұсынады. Ол босқындарға интеграция, тұрғын үй және қаржылық мәселелермен айналысуға, Босқындарды Интеграциялау қызметі арқылы көмектеседі. Сонымен қатар, ол 0-8 жас аралығындағы, пана іздеу жүйесіне жақында келген балалары бар отбасыларға Отбасылық Жеңілдету қызметі арқылы қолдау көрсетеді.

Үгіт-насихат және ықпал ету

Шотландияның босқындар кеңесі қоғамдық саясатты жақтау және оған әсер етумен де белсенді түрде айналысады. Босқындар кеңесі сияқты ұйымдармен бірлесіп, Шотландияның босқындар кеңесі Вестминстердегі және Шотландия Парламентінің саясатына ықпал етеді. Ұйым өз саясатын негіздеу үшін үнемі зерттеулер жүргізеді, ішкі жобаларды үйлестіреді және пана беру саласындағы жетекші зерттеушілермен ынтымақтаса жұмыс істейді. Бұл қайырымдылық ұйымы сонымен қатар босқындардың кездесетін мәселелер туралы халықтың білуін кеңейту үшін БАҚ-пен жұмыс істейді.

Қоғамдастық және серіктестік

Шотландиялық босқындар кеңесі үшін байланыс желісін құру және серіктестік орнату да маңызды. Ол Ұлыбританиядағы басқа босқындар агенттіктерімен, соның ішінде Босқындар кеңесімен, Босқындардың өмір сүру қорымен және Шотландиялық тұтқындарды аралаушылармен тығыз байланыс таныстырады. Сондай-ақ, ол БҰҰ-ның Босқындар басқармасымен (UNHCR) халықаралық байланыстарға ие және Босқындар мен Көші-қон мәселелері жөніндегі Еуропалық кеңестің (ECRE) құрамына кіреді. Шотландиялық босқындар кеңесі сонымен қатар қоғамдық дамуға да атсалысады, Шотландиядағы босқындар ұйымдарына қолдау көрсетеді, босқындарға өздерінің тарихтарын бұқаралық ақпарат құралдарына жеткізуге көмектеседі және оларды саясаткерлер мен қызмет ұсынатын ұйымдармен саяси талқылауларға қатыстырады. Ол Англия босқындар кеңесі, Уэльс босқындар кеңесі, Босқындар әрекеті, Солтүстік босқындар орталығы және Солтүстік Англия босқындар қызметімен бірге Баспана беруді қолдау серіктестігінің мүшесі болып табылады.

Шотландиядағы босқындар фестивалі

Ұйымның маңызды күнтізбелік шараларының бірі – Шотландиядағы босқындар фестивалі. Шотландиялық босқындар кеңесі ұйымдастырған бұл шара Дүниежүзілік босқындар күнімен бірге өтеді және Ұлыбритания бойынша босқындар апталығының жылдық бағдарламасының шотландиялық нұсқасы болып табылады, ол Ұлыбританияға босқындардың үлесін тойлайды. Шотландиядағы босқындар фестивалі барысында, босқындардың өмірін көрсететін жүздеген шаралар Шотландияның барлық өңірінде өтіп жатыр. Бұл шаралар шағын қоғамдық және мектептік іс-шаралардан бастап, өнер көрмелері, саяси пікірталастар, кинофестивальдер, музыкалық фестивальдер және спорттық жарыстарды қамтиды. 2017 жылы Шотландиядағы босқындар фестивалі 20 маусым (сейсенбі) – 2 шілде (жексенбі) күндері өтті.

Қаржыландыруды қысқарту

Шотландиялық босқындар кеңесінің жұмысы 2011 жылы Ұлыбританияның шекара агенттігі енгізген қаржыландыруды қысқартудан кейін әсер етті. Босқындар мен пана іздеушілерге кеңес беретін "Бір терезе" қызметіне қаржыландыру 62%-ға, ал ұйымның бағдарламалық және қолдау қызметтеріне берілетін грант 50%-ға қысқартылды. Жалпы, Шотландиялық босқындар кеңесі 2011/12 қаржы жылына 30%-ға аз қаржымен кірді. Бұл ұйымның болашағын қамтамасыз ету мақсатында ұйымның және оның қызметтерінің масштабты қайта құрылуына әкелді. Қаржыландырудың қысқартылуына жауап ретінде Шотландиялық босқындар кеңесінің бас атқарушы директоры Джон Уилкс мәлімдеме жасады: "Босқындарға көмек көрсететін қайырымдылық ұйымдарына жасалған қатаң қиындар өз елдерінде азаптау, қақтығыс және қуғын-сүргіннен қашқан адамдарды Ұлыбританияда қауіпсіздік іздеп жүргенде одан да ауыр жағдайға түсіруі мүмкін".