Кіріспе

Коннектикут штатындағы мемлекеттік танылған американдық үнді тайпасы. Этностық топ туралы ақпараттық қойма. Тіркелген мүшелер саны: 100. Олар штат тарапынан танылған бес тайпаның бірі. 2004 жылы федералдық танудан бас тартты. Коннектикут штатының Трумбулл қаласының Николс ауданындағы резервация. Қазіргі уақытта бірнеше мүшесі Коннектикут штатының Кольчестер қаласында тұрады, онда тайпаның екінші резервациясы орналасқан. 2009 жылы штаттық сот тайпаның үнді тайпасы мәртебесіне қатысты шағымды қарастырмады және Алтын төбедегі Паугуссетт тайпасының мүшелерін Трумбулл және Кольчестердегі резервациялардан шығарудан бас тартты.

Тарих

Пагусет халқының тарихы еуропалықтар келгенге дейін көп бұрын басталған, бірақ жазбада қалған алғашқы мәліметтер еуропалықтардың жазбалары. Олардың тілі, сөздіктерде Кирипи деп аталатын, Атлантикалық жағалауындағы көптеген шығыс алгонкин тілдерінің бірі болған. Паугуссеттен басқа, Кирипи тілінде сөйлейтін тайпаларға Куиннипиак, Вампано, Ункечауг, Наугатук, Маттабесик және Шагтикок кірді. Кирипи тілі кем дегенде 1800 жылдардың басынан бері жойылған. Тарихи тұрғысынан алғанда, Паугуссеттер қазіргі Норвоктан Вест-Хейвенге дейінгі аймақты, сондай-ақ Лонг-Айленд бұғазынан Хаусатоник және Наугатук өзендерімен каноэмен жүзе алатын жерлерге дейінгі аумақты мекендеген. Тайпа төрт негізгі топтан тұрды: қазіргі Милфорд, Дерби және Шелтон қалаларындағы Паугуссеттер; жағалау бойындағы Пекуоннок; Ньютаун, Вудбери және Саутберидегі Потатук; және Нью-Милфордтағы Вейтиннок. Олардың өсімдік шаруашылығы және балық аулау мәдениеті болған. Әйелдер негізгі егістердің – жүгерінің, бұршақтың, қабақтың және ритуалдық мақсаттар үшін қолданылатын темекінің түрлерін өсірген. Ер адамдар тұщы және тұзды суда балық аулаған. Жағалаудағы қабық үйінділерінің мөлшері мен тазартылған жерлердің ауданы халықтың ұзақ жылдар бойы осы жерде қоныстанғанын және жоғары деңгейде әлеуметтік ұйымдасқандығын көрсетеді.

Көшіп келушілер

Пагусеттер еуропалықтармен тікелей байланысқа түспегенімен, еуропалықтармен байланыс жасаған басқа американдықтармен қарым-қатынас жасады және 1633–35 жылдардағы шешек эпидемиясына ұшырады, ол көптеген өлімге әкелді. Олар 1637 жылы Пеквоттарға қарсы ағылшындар мен олардың одақтастарының соғысы туралы білді, соның нәтижесінде Пеквоттар жеңілді. Ағылшын отарлаушылары алғаш рет 1638–39 жылдары Пагусет жеріне келді және Нью-Хейвен, Гилфорд, Милфорд, Стратфорд және Фэрфилд қалаларын құрды.

Алтын төбе және Түркия төбе

Бірнеше жылдың ішінде колонистер Паугуссеттердің жерлерінің көп бөлігінен айырды. 1639 жылы қазіргі Бриджпорт қаласының аумағында, Алтын төбеде, тайпаға қасиетті бұлақ орналасқан жерде резервация белгіленді. Тағы бір резервация қазіргі Дерби қаласындағы Түркия төбесінде құрылды. 1802 жылы штат тағайындаған тайпалық бақылаушы Алтын төбені сатты. 1841 жылы Трумбуллдағы Түркия шалғырында жаңа резервация құрылды, бірақ ол 1854 жылы сатылып кетті. Түркия төбесінің соңғы бөлігі де 1826 жылы штат тарапынан халықтың "өзінің игілігі үшін" сатылды.

Эфиопия немесе Либерия

Бриджпорт қаласының тарихшысы Чарльз Брилвичтің Алтын төбе тайпасы тарихы бойынша, 1820 жылдардан бастап Дербиден келген Түркия төбесінің үндісі Джоэл Фрименнің басшылығымен бірнеше Паугуссеттер Бриджпортқа көшіп келді. Олар қаланың оңтүстік бөлігінде қоныстанды. Бұл аймақ Эфиопия немесе Либерия деп аталды. Бұл қауымдастық көбінесе Паугуссеттер ретінде танылған тұрғындардан тұрғанмен, оған Махикан, Шиннекок, Нехантик және Мунси Делавэр тайпаларының өкілдері де кірді. Фрименнен кейін оның екі қарындасы, Мэри мен Элиза, 1848 жылы қазірге дейін сақталған үйлер салды. Олар Ұлттық тарихи ескерткіштер тізіміне енгізілген. Түпкілікті американдықтар ретінде мәдени идентификацияның шатасуы мәдени сабақтастықты көрсетуге тырысқан басқа да қауымдастықтарға әсер етті. Түпкілікті американдық тайпалар басқа ұлт өкілдерін қабылдап, көршілерімен некелесіп, араласып өмір сүрді. Топтар арасында "мулат" терминінің мағынасы туралы пікір келіспеушіліктер болды, бұл термин негізінен африка-еуропалық аралас нәсілге қатысты болғанымен, көбінесе басқа да түрлі терілі адамдарға қолданылып келді. Соның нәтижесінде мемлекеттік сотта қаралып, 1996 жылдың 3 мамырындағы Штатқа қарсы Пипер ісінде (№ CR21 57349) тайпа федералдық деңгейде танылмағандықтан, темекі сатудан салық жинау жөніндегі мемлекеттік талаптан босатылмады деген шешім шығарылды. Кейбір ғалымдар көптеген Алтын төбе Паугуссеттерінің аралас нәсілдік тегіне байланысты, бұл қарсылықты түпкілікті халыққа және афроамерикандықтарға қарсы расизммен байланыстырады. 1996 жылы Үндістер істері жөніндегі бюро Алтын төбе Паугуссеттерін танудан бас тартты. Тайпа Бюро ережелеріне сәйкес шағымданып, қосымша тарихи және генеалогиялық құжаттар ұсынды. 2004 жылы олардың федералдық тануға қатысты өтініші қайтадан қабылданбады. 2015 жылы Үндістер істері жөніндегі бюро тану критерийлерін қайта қарап, өтініш берушілерден жалғастықты тек 1900 жылға дейін (бірінші байланыс уақытына емес) дәлелдеуді талап етті, сондай-ақ штаттық тануды және тайпалық резерваттардың болуын үкіметтер арасындағы қарым-қатынастың жалғасуын көрсететін дәлел ретінде қабылдады. Бұл Паугуссеттер мен басқа да штаттық тайпаларды тануға кепілдік беретінін сезінген Коннектикут штатының конгресс делегациясы бұрын федералдық танудан бас тартылған тайпалар қайтадан өтініш бере алмайтынын белгілейтін ереже енгізуді талап етті. 2017 жылы Алтын төбе Паугуссеттері "екінші мүмкіндік жоқ" ережесінің конституцияға қайшы екенін мәлімдеп, федералдық тану үшін жаңа өтініш дайындап жатқанын хабарлады.

Федералды тануға қарсылық білдірген штаттар

Мемлекет екі ірі, белгілі казино курорттарынан түскен табыстан үлкен кіріс алғанмен, Коннектикут штатының шенеуніктері басқа тайпаларды мойындауға және штат ішіндегі құмар ойындары орындарын көбейтуге қарсылық танытты. Штаттың өкілдері Алтын төбе Пагуссет тайпасын мойындамау үшін BIA-да (үндістер істері жөніндегі бюро) лоббилік жұмыс жүргізді.

Жерге құқық талаптары

Құжаттарды ұсынумен қатар, тайпалық мәртебені қайта алу жұмыстарын жүргізе отырып, Паугусет мемлекетке қарсы жер құқығы талаптарын қойды, мемлекеттің олардың атынан жерді басқаруға немесе сатуға құқығы жоқ екенін, сондай-ақ отарлық дәуірден бері маңызды жерлерді жоғалтуға себеп болғанын мәлімдеді. Федералдық танудың болмауы оларға мұндай істерде автоматты түрде сотқа жүгізу құқығынан айырды. Бас Биг Игл бастаған Паугусеттер бастапқыда Нью-Хейвен округының Оранж/Вудбридж қалаларынан Фэрфилд округы арқылы Гринвичке дейін, содан соң солтүстікке қарай шығыс Личфилд округына, Массачусетс шекарасына дейін созылған жерлерге заңдық құқықтарын талап еткен. Паугусеттер кейіннен бұл кең ауқымды талаптардан бас тартты. 1992 жылы бас Тыншы Соқа Бриджпорттағы 80 акр жерді, мемлекет 1802 жылы сатқан Алтын төбе орналасқан жерді, сондай-ақ Трамбулл және Оранж қалаларындағы жерді талап етіп сотқа жүгінді. 1993 жылы федералдық округ сотының судьясы Питер Дорси Коннектикут штатының 1790 жылғы «Ешқандай қарым-қатынас емес» заңын бұзғанын, федералдық үкіметтің келісімінсіз үндістердің жерін сатқанын анықтады. Бірақ ол БИА-ның Паугусеттің федералдық тану туралы өтінішін қарау аяқталысқанша істі қарауды кейінге қалдырды. 1999 жылы екінші апелляциялық сот бұл шешімді жоққа шығарды. Басқа да істерге сілтеме жасап, үнді тайпасының жер талаптарын қарау критерийлері федералдық тану критерийлерімен міндетті түрде сәйкес келе бермейтінін атап өтті. Алтын төбедегі Паугусеттер өздерінің туған халық екендіктерін алға тартып, мемлекеттің жер сату немесе олардың жерлерін иеліктен шығару мәселесімен айналысуға құқығы жоқ екенін мәлімдеді. АҚШ құрылғаннан бері федералдық үкімет туған халықтармен келісімдер жасау құқығын өзіне сақтап, үндістердің жерін сатудың кез келгеніне Сенаттың келісімін талап етті.

Белгілі Алтын төбе паугусеттер

Аурелиус Х. Пайпер, аға (1916–2008), Бас Үлкен Бүркіт – әулеттік бас, 92 жасында Трумбулл қаласында қайтыс болды. ХХ ғасырдың соңында ол пагуссет тілін жаңғыртуға ынталандырды. "Бұл қасиетті міндет", – дейді Алтын төбедегі паугуссет тайпасының басшысы Үлкен Бүркіт. "Индия халқы өз тілдерін сақтап қалуға тиіс. Егер тіл сөйленбесе, оны қайта тірілту керек". Аурелиус Х. Пайпер, кіші (1945–2021), Бас Тыныш Қыран – әкесі Үлкен Бүркіттен кейін Бас басшылыққа тағайындалды.