Кіріспе

Теософиядағы рухани ағартылған жандар Теософиялық дәстүрдегі бірқатар қозғалыстардағы көтерілген ұстаздар бұрынғы өмірлерінде қарапайым адамдар болған, бірақ бастапқыда бастау деп аталатын рухани өзгерістер сериясінен өткен рухани ағартылған жандар саналады. Махатма және көтерілген ұстаз – Көтерілген ұстаздар ілімінде қолданылатын терминдер. Көтерілген шеберлер туралы ұғым Махатма немесе Ежелгі Даналық Шеберлері деген теософиялық ұғымға негізделген. Дегенмен, кейбіреулер Махатма мен көтерілген шеберлердің арасында белгілі бір айырмашылықтар бар деп санайды. Көтерілген шеберлер іліміне сәйкес, "Нұр шебері", "Шипагер" немесе "Рухани шебер" – бесінші бастауды алған және осылайша бесінші өлшемде болуға қабілетті құдайлық адам. Оқуда "көтерілген шебер" – алтыншы бастауды алған, сондай-ақ Көтерілу деп те аталатын адам, ол 6-шы өлшемде болуға қабілетті деп есептеледі. "Көтерілген шебер" терминін алғаш рет 1924 жылы Бейрд Т. Спэлдинг өзінің "Жақын Шығыстың шеберлерінің өмірі мен ілімі" (DeVorss and Co.) кітаптар сериясында қолданды. Годфре Рэй Кинг (Гай Баллард) өзінің "Ашылған сырлар" кітабында бұрын жерде өмір сүрген рухани шеберлер туралы осы түсінікті одан әрі танымал етті.

Анықтама

Аспанға көтерілген шеберлер ілімін ұстанатындар, аспанға көтерілген шеберлерді қоршаған сенімдер 1875 жылдан бастап Теософиялық қоғам тарапынан, С.У. Лидбитер мен Элис А. Бейли арқылы жартылай жарияланды, ал 1930 жылдары Гай Баллард арқылы "Менмін" қозғалысында аспанға көтерілген шеберлер оларды егжей-тегжейлі түрде жариялай бастады. Дегенмен, теософистер көтерілген шебер тұжырымы – "Ежелгі ғибраттың шебері" деген теософиялық ұғымның шамадан тыс үлкейтілген және бұрмаланған түрі деп санайды. Гай Баллард өзінің "Ашылған сырлар" атты еңбегінің оған аспанға көтерілген шебер Сен-Жерменнен диктантталғанын айтты. Басқа да аспанға көтерілген шеберлердің ілімдері "Азаттыққа көпір" (1951), Марк Профет пен Элизабет Клэр Профеттің "Жоғарғы шыңдағы шамшырақ" (1958) (1975 жылы Универсалды және Жеңісті шіркеу ретінде қайта ұйымдастырылды), "Қасиетті орын" (1995), "Жүректер орталығы" (2005), "Менмін" университеті (2004) және "Ақ бұрқыт" ложасы (1936), "Аквариан" Кристин Универсалды шіркеуі (2006) сияқты басқа да түрлі ұйымдарда қамтылған. Питер Маунт-Шаста, өзінің аспанға көтерілген шебер Сен-Жерменмен байланыста екенін мәлімдеп, ежелгі ілімдерді заманауи және жеңілдетілген формада жариялап, шеберлердің ашық жүрекке және адамзатқа пайда келтіруге ниеттілермен жұмыс істей алатынын баса айтты.

Көтерілген шеберлер туралы нанымдар

"Көтерілген шебер" термині алғаш рет 1934 жылы Гай Баллардтың "Жасырын сырлар" кітабын жариялаған кезде пайда болды, ол кітапты оған Көтерілген шебер Сент-Жерменнің диктанттағанын айтқан. Басқа Көтерілген шеберлердің ілімдері "Азаттыққа көпір" (1951), "Жақын нұр" (1958) (сондай-ақ "Жақын нұрдың әмбебап және жеңіске жетуі шіркеуі" деп те аталады), "Аэтериус қоғамы" (1955), "Қасиетті қатысу ғибадатханасы" (1995) кітаптарында қамтылған.

Көтерілген шеберлердің ілімдерінде Серапис Бей туралы да айтылады, ол Атлантидадағы "Қасиетті от ғибадатханаларының" бірінде жоғары рухани қызметкер ретінде дүниеге келген және Атлантиданың құлауы кезінде Египетке көшіп барған. Сондай-ақ, ол Египет фараоны Аменхотеп III (Амон құдайына Луксор ғибадатханасын салған) және б.з.б. 480 жылы Персия империясының императоры Ксеркс I-нің ежелгі Грекияға басып кіруіне қарсы Термопиль өткелін қорғаған Спарта патшасы Леонид ретінде де дүниеге келгеніне сеніледі.

Көтерілген шеберлер туралы басқа да нанымдар

Бауырластыққа және ұстаздарға сенім – 1930 жылдары Сен-Жерменнің алғашқы нұсқауларында жарияланған идеяларды "Менмін" қызметі арқылы жалғастырып, дамытқан түрлі ұйымдардың нанымдарының маңызды бөлігі. Осы ілімдерді ұсынушылар жоғары көтерілген ұстаздар деп санайтын мысалдар: Иса Мастер, Конфуций, Гаутама Будда, Исаның анасы Мәриям, Тарс қалалық Пауыл (Иларион), Аштар Шеран, Санат Кумара, Мелхиседек, Архангел Михаил, Метатрон, Куан Ин, Сент-Жермен және Кутуми.

Иса

Иса – Теософиядағы Ежелгі Даналықтың Ұстаздарының бірі және Көтерілген Ұстаздар іліміндегі Көтерілген Ұстаздардың бірі саналады. Теософистер Исаны Алтыншы Сәуленің Ұстазы деп есептейді. Көтерілген Ұстаздар ілімі ұйымдары Иса Ұстаздың 1959 жылдың 31 желтоқсанына дейін "Алтыншы Сәуленің Чоханы" болғанын, ал Елизавета Клэр Пропеттің сөзіне сәйкес, Нада ханым оның орнына Рухани Иерархиядағы Лауазымды толыққанды қабылдады деп санайды. Пропеттің айтуынша, Иса Кутхумимен бірге 1956 жылдың 1 қаңтарында Әлемдік Ұстаз атанды, бұл ретте "Планеталық Будда" және "Космикалық Мәсіх" лауазымдарын алған Майтреяның орнын басты. Элизабет Клэр Пропеттің мәлімдемесіне қарағанда, Универсалды және Жеңімпаз Шіркеудің (Көтерілген Ұстаздар іліміндегі ең ірі дін) Пайғамбары Иса екі рет Атлантида Императоры болып дүниеге келген, біріншісі б.з.д. 33050 жылы, екіншісі б.з.д. 15000 жылы. Элис Бейлидің сөзіне сәйкес, Иса бұрын б.з.д. 13 ғасырда еврей әскери басшысы Ешуа және б.з.д. 6 ғасырда Ешуа Жоғары Қазы ретінде дүниеге келген. Көтерілген Ұстаздар ілімі бойынша, Иса сонымен қатар б.з.д. 17 ғасырда / 16 ғасырда (шамамен б.з.д. 1650-1550 жылдар аралығында) көп түсті көйлекті Жүсіп, б.з.д. 970 жылға дейін өмір сүрген Давид Патшасы және б.з.д. 9 ғасырда Елисей ретінде де дүниеге келген.

Санат Кумара

Теософияның 1900 жылдан кейінгі жариялымдарына сәйкес (әсіресе, Чарльз В. Лидбитер, Элис Бейли және Бенджамин Кремнің еңбектері, сондай-ақ Гай Баллард, Элизабет Клэр Профет, Джеральдин Инносент, Джошуа Дэвид Стоун және басқа да Көтерілген Шеберлердің ілімдері), Санат Кумара – Жер планетасында мүмкін болатын ең жоғары бастама – Тоғызыншы Бастаманың «жетілген жаратылысы». Ол Жер мен адамзаттың Иесі немесе регенті және Шамбалада мекендейтін Жердің Рухани Иерархиясының басшысы саналады. Осы авторлардың пікірінше, ол Ұлы Ақ Бауырластықтың негізін қалаушы, ол Ежелгі Даналықтың Шеберлерінен (Бесінші Бастама), Көтерілген Шеберлерден (Алтыншы Бастама), Чохандар мен Бодхисаттвалардан (Жетінші Бастама), Буддалардан (Сегізінші Бастама) және басқа әлемдерден келген, рухани эволюцияны ілгерілету үшін біріккен жоғары рухани дамыған еріктілерден тұрады. Санат Кумара теософ Хелена Блаватскаяның еңбектерінде қысқаша айтылған. Ол оның «Жалын Иелері» деп аталатын топқа жататынын, ал христиан дәстүрі оларды Люцифер мен құлаған періштелер деп қате түсіндіргенін мәлімдеді. Санат Кумара оның ізбасары Чарльз В. Лидбитер Санат Кумараны «Патша» немесе Әлемнің Иесі және теософия принциптерін ашқан Махатмалардың Ұлы Ақ Бауырластығының басшысы деп жазғанда, одан әрі танымал болды.

Іске қосу

С. В. Лидбитердің айтуынша, бастамашылық – "өзімізді үлкен және дана болу үшін емес, адамзатқа ең тиімді қызмет етуге қабілеттілік пен білімге ие болу үшін дамытуға тырысамыз" деген процесті білдіреді. Элис Бейлидің пікірінше, бастамашылық – "сананың кеңею процесі".

Адамның күнәдан құлдырауы

Дүниеге "адамның құлауынан" бастап, төртінші түбірлі нәсілдің денеге кіру кезінен бастап, кемшілік, шектеулер және үйлесімсіздік күшейе түсті деп есептеледі. Естеу денесі "жан" деп белгілі болды, ал осы уақытша тұлға Құдайдан бөлінген, байланысы жоқ өзіндік сезімге ие болды. 1954 жылдың 27 қыркүйегінде Майтрейяның "Диктанттауы" арқылы "Хабаршы" Джеральдин Иносентеге осы мәселе одан әрі түсіндірілді, онда төртінші түбірлі нәсіл кезінде болған оқиғалар сипатталды:

Қызығушылық, Илаһи Үлгіге адал болуға қарсы көтеріліс және кемшіліктерді жасауда ой мен сезімді пайдалану, сіздер "жан" деп атайтын нәрсені құруды бастады. Бұл – Құдайдың толық тазалығынан бөлек сана. Адамның бірінші кемшілік және таза емес ойы, құпия сезіммен күш алды, себеп болды және атмосфераға жіберілді, соның нәтижесінде әсер туды. Бумеранг сияқты, ол әсер санаға оралып, жазба қалдырды. Сол жазба – әсердің бастауы болды. Белгілі бір тәсілмен жіберілген энергия оны жіберген өмір ағынына әсер ету үшін қайта оралды, содан бастап "Мен Адаммын" қатыры мен адам санасының арасында көлеңке пайда бола бастады. Өз қатырымен байланысуға тырысқанда, адам осы байланыс арқылы ағып жатқан "кеңірдек" ойлар мен сезімдерді сезінетін болды, оларды саналы түрде пайдаланудың кемшіліктері көбейе бастады. Ақырында, бұл орталықтар эгоның бақылауынан толықтай шығып, тәуелсіз әрекет ете бастады.

Алтын ғасырдың таң шалуы

Аспанға көтерілген ұстаздардың ілімдерін оқыған студенттер бұл әлемнің тағы да Алтын ғасырға, "Жердегі жұмаққа" ие болатынына сенеді. Бұл Алтын ғасыр миллиондаған жылдар бұрынғылардан өзгеше, мәңгілік болады.

Ұлы ақ бауырлас

Ұлы ақ бауырластық, теософияға ұқсас сенімдер жүйесінде, таңдалған адамдар арқылы рухани білімді таратуға қабілетті, зор күш-қуат иеленген табиғаттан тыс жандар деп есептеледі. Бауырластық мүшелері Ежелгі Даналықтың Ұстаздары немесе Көтерілген Ұстаздар деп аталады. Дегенмен, ол оларды барлық мәдениеттер мен нәсілдерден шыққандар ретінде сипаттады, мысалы, Иларион деп белгілі "грек джентльмені". Бауырластық пен Ұстаздарға сену – теософиялық философиялық ұғымдарды қабылдап, оған өздерінің қосымшаларын енгізген түрлі ұйымдардың синкретистік ілімдерінің маңызды бөлігі болып табылады. Осы ұйымдардың көтерілген Ұстаздары деп санайтындардың мысалдары: Иса, Санат Кумара, Будда, Майтрея, Конфуций, Лорд Ланто (Конфуцийдің тарихи ұстазы), Исаның анасы Мария, Леди Мастер Нада, Енох, Куан Ин, Сент-Жермен және Кут Хуми (Кутуми) – бұл тек бірнешеуі ғана. Олардың барлығы дерлік Жердегі өміріндегі ерекшеліктерін ұмытып, адамзаттың рухани әл-ауқатын арттыру үшін бірігіп жұмыс істейді деп есептеледі.

Диктанттар

"Менмін" белсенділігі (1930-жылдардың басында Гай Баллард құрған) аясында көтерілген шеберлермен байланыс және ынтымақтастық әрбір мүшенің өмірінің орталық бөлігіне айналды. Баллардтар "хабаршылар" ретінде көтерілген шеберлердің "Менмін" белсенділігінің студенттерімен үнемі байланыста болғанына сендірілді. Бұл дегеніміз, олардың сөздері ( "Диктанттар" деп аталады) Америка Құрама Штаттарында өткен жиналыстарда мүшелер алдында оқылды, содан кейін ай сайынғы "Менмін дауысы" журналында жарияланды, ал кейбіреулері жиналып, "жасыл кітаптар" сериясы ретінде қайта басылды. Барлығы Гай мен Эдна Баллард арқылы 3834 диктант алынғаны туралы мәлімдеме жасалды. Басқа "Көтерілген шеберлер қызметі" көтерілген шеберлердің, ғарыштық жандардың, Элохимдердің және Архангелдердің әлемде жеке даму және рухани өзгеріс үшін бағдарламаны ұсынуды жалғастыра беретініне сенді. Олар көтерілген шеберлер мен рухани иерархияның қалған бөлігінің жаңа хабаршылар арқылы, мысалы, Бостандыққа көпір, Саммит маяғы және Қасымыздағы ғибадатхана сияқты жаңа Диспансеризациялар арқылы одан әрі нұсқаулар беруді жалғастырғанына сенеді.

Аквариан шіркеуі

Aquarian Christine Church Universal, Inc. (ACCU) – 2006 жылы Леви Х. Доулингтің Акаши жазбаларынан көшірілген деп айтылатын Иса Мәсіхтің Аквариандық Ізгі хабарына негізделген діни ұйым. Аквариан Кристин шіркеуі Көтерілген Ұстаздардың ілімдерін белсенді түрде насихаттайды және I AM қозғалысы, White Eagle Lodge, Жаңа Ой және Теософиялық топтармен көптеген ортақ сенімдерді бөліседі. АСКУ негізін қалаушы Джейкоб Л. Уотсонның «Аквариан шеберлерінің бастамалары: Аквариандық Ізгі хабарының теософиясы» кітабы шіркеудің ілімдерін түсіндіреді, ол А. Д. К. Лук (Алиса Беула Штуцтың псевдонимі) (1905–1994) еңбектерінен, Сент-Жермен баспасынан (Сент-Жермен қоры) жарияланған Сент-Жермен сериясынан және әсіресе Элизабет Клэр Профет жинақтаған және The Summit Lighthouse баспасынан шыққан «Исаның жоғалған жылдары» кітабынан көптеген деректерге сүйенеді.

Сын

Рене Генон «Теософия: жалған діннің тарихы» (1921) атты теософияға қатысты егжей-тегжейлі сынды жазды. Кітапта Генон Блаватская барлық білімін табиғаттан тыс шеберлерден емес, басқа кітаптардан алғанын болжады. Генон Блаватскаяның Нью-Йорктегі кітапханада көп уақыт өткізгенін, онда ол Якоб Бёме, Элифас Леви, Кабала және басқа да герметикалық трактаттарға оңай қол жеткізе алатынын айтады. Генон сондай-ақ Блаватскаяның 1836 жылы Калькуттаның Азия зерттеушілерінің жиырма томында жарияланған эксцентрикалық шығыстанушы Сандор Кёроси Цсома аударған Канжур мен Танжурдан үзінділерді алғанын болжады. К. Пол Джонсон «Мастерлер ашылды: Мадам Блаватская және Ұлы ақ бауырластықтың мифы» атты кітабында Мадам Блаватскаяның өзі жеке кездесті деп мәлімдеген Мастерлер оның өмірінде кездескен кейбір адамдардың идеализацияланған образы екенін айтады. Роберт Тодд Кэрролл «Скептиктердің сөздігі» (2003) атты кітабында Блаватскаяның басқаларды алдап, өзін паранормальды күштерге ие деп ойлату үшін түрлі хитролықтар қолданғанын болжайды. Кэрролл Блаватскаяның шай құмырасы мен табақтың пайда болуын жасағандығын, ал шеберлерінен келген хабарламаларды өзі жазғанын болжайды. Пол Цвайгтың «Өлілермен сөйлесу және басқа да көңіл көтерулер» атты мақаласы, New York Times, 5 қазан 1980 жыл, Мадам Блаватскаяның аян-аяндары алаяқтық екенін болжайды.