Кіріспе

Шеф Лески (1808 ж. шамамен – 19 ақпан 1858) – Оңтүстік Пьюджет Саундыдағы Нисквали тайпасының басшысы, негізінен Нисквали өзені аймағында. 1855–1858 жылдардағы зорлық-зомбылық пен Якима соғыстарынан кейін, Лески екі Вашингтон аймақтық ерікті жауынгерін өлтірді деген айып тағылды. Ол 1858 жылдың 19 ақпанында кісі өлтіргені үшін дарға асылды, бірақ оның қолдаушылары танылған соғыста жауынгердің қазасына қатысты кісі өлтіру айыбын қоюға болмайды деп мәлімдеді. 2004 жылы Лески, Вашингтон штатының тарихи сауал соты штат заң шығарушы органының екі палатасының штат Жоғарғы Сотынан оның үкімін жоюды сұрағаннан кейін, заңдық күші жоқ шешіммен ресми түрде ақталды.

Өмір

Лесчи шамамен 1808 жылы Мишальпам ("Машель өзенінің халқы") немесе Жоғарғы (Тау) Нискуллидің Мика'л тобында Нискулли басшысы мен Якама (Мамахатпам) әйелінің Кликитат (X̣wáɬx̣waypam "Дала халқы") отбасында дүниеге келген. Олардың негізгі ауылы Башалабш болды, ол қазіргі Ла Гранде, Вашингтон қаласының жанында Машел өзенінің бойында орналасқан, бүгінгі күні Оңтүстік Пирс округі, Вашингтон. Оның ағасы Куимут және қарындасы болған. Нискулли халқы (Squalli Absch "шөпті адамдар") дәстүрлі түрде балық пен аңға бай аймақ болған Пьюгет шығанағының етегінде Нискулли өзені мен оның дельтасының бойындағы кең аумақты мекендеген. Лесхи өз халқының құрметіне ие болған. Лесхи есімінің шығу тегі белгісіз. Ол оны қабылдаған болуы мүмкін, мүмкін алыс туысының ықпалымен, немесе оған дыбысы ұнаған болуы мүмкін. Вашингтон территориясының бірінші губернаторы Исаак Стивенс 1854 жылы 26 желтоқсанда Medicine Creek келісім кеңесінде Нискулли және Пуялуп тайпаларын өкілдік ету үшін Лесхині басшы етіп тағайындады. Қысымға ұшыраған тайпалар қазіргі Кинг, Пирс, Льюис, Грейс-Харбор, Мейсон және Тёрстон округтерінің барлығын немесе бір бөлігін АҚШ-қа берді, осы аумақта тұратын үндістер резервацияларға көшуге келісті. Кейбір тарихшылар Лесхи қол қоюдан бас тартқан (оның "Х" белгісін басқа біреу жасаған) немесе наразылық білдіріп қол қойған деседі. Бұл мәселе бойынша тарихи жазбаларда нақтылық жоқ. Ол Нискулли тайпасы үшін резервация ретінде белгіленген аумақты тасты, биік жер екенін, азық-түлік өсіруге жарамсыз және Нискулли өзеніне қол жеткізуден қиын екенін айтты, бұл олардың тамақ пен мәдениетінің негізгі көзі болған лососьты қамтамасыз еткен. 1855 жылдың 11 маусымында губернатор Исаак И. Стивенс Якима, Нез Персе, Уолла-Валла, Уматилла және Кайузе тайпаларының өкілдерін келісімге қол қоюға мәжбүр етті, оған сәйкес тайпалар кең аумақты жерді ақша, резервациялар және басқа да шаралардың орнына берді. Келісімде ақшаны қазып алушылар резервация жерлеріне кірмейтіні айтылса да, олар жиі осы жерлерден өтіп, тайпалардан жылқы ұрлап, үнді әйелдерін зорлаған. Лесхиге осы кісі өлтірулерге қатысқандығы үшін айып тағылды, әсіресе 1855-1858 жылдардағы Якима соғысына қатысқандығы үшін. Сондай-ақ, 1856 жылдың қаңтарында болған "Сиэтл шайқасындағы" рөлі үшін айыпталды. Бірақ бас Лесхинің жергілікті әскерлерге қолбасшылық еткені көрінді, және шабуылдың барлығы оған есептелді. Оның беделі ақ қоныстандырушылар арасында төмендеді. Осыған қарамастан, Стивенс ақ қоныстандырушылар Лесхимен тығыз байланыста екеніне сенді. Стивенс 1856 жылдың 2 сәуірінде Пирс округінде әскери жағдай жариялады. (Стивенс кейіннен осы жариялауға байланысты сотты қорлауда айыпталды; губернатор ретінде; алайда, ол өзін кешірді.) 1855 жылдың 30 қазанында Вашингтонның жеті ерікті жауынгері Коннеллдің даласында немесе Теналкат даласында, Бакли мен Лейк Тэппстің арасында, Уайт өзенінің бойында (қазіргі Пирс округі) шабуылға ұшырады. Екеуі қаза тапты, полковник А. Бентон Мозес және Джозеф Майлз. Бір жылдан кейін, жағдай біраз тынышталғанда, Вашингтон территориясының губернаторы Исаак И. Стивенс бес үндіні сотқа беру үшін федералды әскерлерді сұрады. Олардың бірі - Мұсаны өлтіргені үшін айыпталған бас Лесхи. Бірақ федералды әскерлер Лесхимен бейбіт келісімге келді, ол соғысы сәтсіз аяқталып, Каскад тауларының шығысына қашып кетті. Стивенс одан әрі талап қойды, және федералды әскерлер Лесхині табуға келісті. Олар Лесхині тұтқындауға көмектесетін ақпарат үшін 50 жамылғы ұсынды. Лесхидің немере інісі Слюггия және Нискуллидің Эли ку кахи Лесхині ақтарға тапсырды. Слюггия бас әміршінің кіші әйелі Мэримен қарым-қатынас құрған, бұл оның Лесхині тұтқындап, Стивенске беруге ынтасын арттырған болуы мүмкін. Слюггияны кейіннен Лесхиге адал Вахелут өлтірді, ол немере інісінің сатқындығына ашуланды. Вахелнуттың Слюггияны атып өлтіруін жергілікті тайпалар мақұлдады. Раббесонның куәлігі түсініксіз болды, бірақ қорғаушылар оны жоққа шығара алмады. Лесхи мен оның адвокаттар тобы Раббесонның оқиға туралы мәліметтерін физикалық тұрғыдан мүмкін емес деп жоққа шығаратын картаны көрсетуге тырысты, бірақ қазылар алқасы оны түсіну қиынға соқты. Екінші соттан кейін Лесхи "салип белгісін" жасап, христиан дұғасын айтқан көрінді. Лесхи екінші сот алдында католиктік шомылдыру рәсімінен өткен деп есептеледі. Оны Лескинің ана тілі салиш тілінде еркін сөйлейтін Чируз ата шомылдыру рәсімінен өткізді. Кируз ата Лесхи мен оның кіші әйелі Мэридің некелерін қиды. Лесхи кінәлі деп танылып, өлім жазасына кесілді, оны 1857 жылдың 10 маусымында асып өлтірді. Микер бірінші алқада болды және айыпталуды қолдаған екі адамның бірі. Әскери офицерлер Лесхині өлтіруден бас тартты, өйткені ол заңды соғысқа қатысушы екенін және сотталуға жарамайтынын айтты. Пирс округінің билігі өлім жазасын орындады. Оны Территориялық Жоғарғы Сотына шағымдануға мүмкіндік беру үшін 1858 жылдың 22 қаңтарына дейін кейінге шегерді. Дарға асушы Чарльз Грейнджер кейін "Мен сол кезде кінәсіз адамды дарға асып тұрғанымды сезіндім, және осы күнгейін сенемін" деді. Лесхинің соңғы сөздерінің бірі:
"Мен сіздердің заңдарыңызды білмеймін. Соғыс уақытында қарулы адамдарды өлтіру кісі өлтіру емес деп есептедім; егер кісі өлтіру болса, үндістерді өлтірген әскерлер де кісі өлтіруге кінәлі. Мен үндістердің ақ адамдардан зардап шеккенін сенгендіктен соғысқа бардым, және Бостон әскерлерін жеңу үшін бар күшімді салдым, бірақ жеткіліксіз санымыз, жабдықталуымыз және оқ-дәріміз болмағандықтан сәтсіз аяқтадым." Кешірім заңды күшіне енбеді.