Эдвард Кэррингтон Мак: Австралия саяхатшысы және тәуелсіз саясаткер

Кіріспе

Австралиялық саясаткер, "The Original Amateur Hour" американдық радио-телесериалдың жүргізушісі.

Эдвард Каррингтон Мак (20 желтоқсан 1933 – 6 қараша 2018) – австралиялық сәулетші және саясаткер. Ол Австралияда жергілікті, штаттық және федералдық деңгейде тәуелсіз кандидат ретінде сайланып, қайта сайланған жалғыз адам және оны көбінесе "тәуелсіздердің әкесі" деп атайды. Парламенттік зейнетақы алудан қашыну үшін ол Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Солтүстік Жағалау және федералдық Солтүстік Сидней округтерінде тек екі мерзім ғана қызмет етті.

Ерте өмір

Мак Сиднейдің Паддингтон қалашығында дүниеге келді және Сидней ер балалар орта мектебінде білім алды, оны 1950 жылы бітірді. 1951–1952 жылдары Алберидегі RAAF-те міндетті әскери қызметін өтеді. Жаңа Оңтүстік Уэльс университетінде сәулетші мамандығы бойынша оқып, 1958 жылы сәулет саласындағы бакалавр дәрежесін алды. Бітірген соң Вендиге үйленді, олардың екі қызы бар, олардың бірі – тұтынушылардың құқығын қорғайтын белсенді Дженни Мак, және екі ұлы бар. Әйелімен бірге Еуропаға сапар шегіп, 1958–1961 жылдары Лондонда жұмыс істеді. Австралияға оралғаннан кейін 1974 жылға дейін ауруханалар мен қоғамдық тұрғын үйлерді жобалаумен, ал 1980 жылға дейін жеке практикада сәулетші болып жұмыс істеді. Қағазда жүзінде бұл либералдық округ болды; Солтүстік жағалау либералдардың (және олардың ізашарларының) Сиднейдегі билік орталығы болып бір ғасырдан астам уақыттан бері саналады. Мак Солтүстік Сидней муниципалитетінің шекарасымен жаңа құрылған Солтүстік жағалаудың дерлік толық сәйкес екенін байқағаннан кейін Солтүстік жағалаудан сайлауға түсуге бел буды. Мак мэр және штат депутаты болып, екі лауазымның да тиімділігін арттыратынына сенді, өйткені округтердің шекаралары шамалы ерекшеленеді. Оның қарсыласы штаттық оппозиция жетекшісі Брюс Макдональд болды. Сайлау күнінің алғашқы дауыс санауында ол Лейбористік партияның үміткерін үшінші орынға ықпалдап, нәтижесінде Макдональдты Лейбористік партияның дауыстарымен жеңді – Австралиядағы кез келген деңгейдегі ірі партия жетекшісінің жеңіліске ұшыраған сирек жағдайларының бірі. Мак келесі жеті жыл бойы мэр жәрдемақысын қабылдамады. Ол 1984 және 1988 жылдары үлкен артықшылықпен қайта сайланды, соңғы сайлауда Коалиция үкіметке үлкен жеңіс сыйлады. 1988 жылғы жеңісінен кейін ол барлық лауазымдарынан кенеттен қанағаттануға кетті. Ол парламентте жеті жыл қызмет еткенінен екі күн бұрын зейнеткерлікке шықты, бұл оған 1,000,000 доллардан астам парламенттік зейнетақы алуға құқық берер еді. Мак әрқашан қоғамдық саяси лауазымдардың артық өсуі деп есептеген нәрсеге наразылық білдіріп, зейнеткерлікке шығуға шешім қабылдады. Оның жергілікті және штаттық биліктен кетуі Солтүстік Сиднейдегі кеңесші, Солтүстік Сидней мэрі және Солтүстік жағалаудың штат депутаты үшін үш қосымша сайлауға әкелді. Ол ұсынған үш кандидат та сайланды. Жақын жерде тұрғанына қарамастан, ол Сидней порты көпірі немесе Сидней порты туннелі арқылы сапар шегуден уақытша бас тартты, бұл Кумагай Трансфилдке 30 жылға барлық жол ақысын беру туралы жасалған құпия келісімге наразылық ретінде жасалды.

Mack was born in the Sydney suburb of Paddington and educated at Sydney Boys High School, finishing in 1950. He completed national service in the RAAF in 1951–1952 at Albury. At the University of New South Wales, he trained as an architect, graduating with a Bachelor of Architecture in 1958. Following graduation, he married Wendy, with whom he has two daughters, one of whom is consumer activist Jenni Mack, and two sons. He and his wife travelled to Europe and worked in London 1958–61. Returning to Australia he worked as an architect mainly on hospitals and public housing until 1974 and in private practice until 1980. On paper, it was a comfortably safe Liberal seat; the North Shore has been the power base for the Liberals (and their predecessors) in Sydney for over a century. Mack nominated for North Shore after noticing that on its boundaries, the newly created North Shore was virtually coextensive with the Municipality of North Sydney. Mack considered that being both mayor and state member for electorates that covered nearly identical boundaries would make both positions more effective. His opponent was state opposition leader Bruce McDonald. After the first count on election night he pushed the Labor candidate into third place, and ultimately defeated McDonald on Labor preferences—one of the few times a major party leader has been defeated at any level in Australia. Mack did not accept a mayoral allowance for the next seven years. He was returned by comfortable margins in 1984 and 1988, the latter election coming as the Coalition won government in a landslide. Shortly after his 1988 victory, he abruptly retired from all of his offices. He did so just two days short of serving seven years in parliament, which would have made him eligible for parliamentary pension entitlements in excess of $1,000,000. Mack had always taken a dim view of what he perceived as the excesses of public political office, and decided to retire in protest. His retirement from both local and state government resulted in three by elections for North Sydney ward alderman, North Sydney mayor and state member for North Shore. All three people he recommended for these positions were elected. Despite living nearby, for a time, he refused to travel across the Sydney Harbour Bridge or through the Sydney Harbour Tunnel in protest at the secret contract and awarding of all tolls to Kumagai Transfield for 30 years.

Федералды саясат

Саясаттан 18 ай үзіліс жасағаннан кейін, көбінесе елдің шет аймақтарында кемпингте өткізген, Мак 1990 жылы Солтүстік Сидней округінен федералды сайлауда жеңіске жетіп, одан да кең танылды. Округ ұзақ жылдар бойы либералдық беделді округ ретінде саналды; Федерация құрылғаннан бері либералдар немесе олардың ізбасарлары оны ұстап келген. Дегенмен, Мак үлкен дауыс айырмасымен үміткер либералдық депутат және Сыртқы істер министрі Джон Спендерді жеңді. Мак бірінші дауыс бойынша көш бастады, ал Спендер 1987 жылғы сайлаумен салыстырғанда бірінші дауысының 18 пайыздан астамын жоғалтты. Ол демократтар мен Лейбористер партиясының қолдауымен төртінші раундта сайланды. Мак 1993 жылы шамалы айырмамен қайта сайланды. Федералды парламенттегі қызметі барысында Мак бір жақты тарифтерді алып тастауға, жекешелендіруге қарсы болды және Австралияның Перс шығанағындағы соғысқа қатысуына қарсы дауыс берген жалғыз депутат болды. 1991 жылғы 22 қаңтардағы сөйлесінде Мак былай деді: «Бұл соғыс мұнай үшін, өйткені әлемдік мұнай қорының 40 пайызы осы аймақта орналасқан. Бұл соғыс – жылдар бойғы жергілікті диктаторлар мен дамыған елдердің ашкөздігінің, интригаларының және қастықтарының нәтижесі. Саддам Хусейн – Америка Құрама Штаттары, Советтік Одақ, Қытай, Ұлыбритания, Франция, Германия және басқа да Батыс Еуропа елдерінің соңғы он жылда жасаған «Франкенштейн» монументы. Олар Саддамға миллиардтаған долларлық қару-жарақ пен химиялық және ядролық қару жасау технологиясын ұсынды. Франция Саддамның ядролық реакторын салды. 1983-1989 жылдары АҚШ-тың Иракпен саудасы 571 миллион доллардан 3,6 миллиард долларға дейін өсті. Соғысқа бір ай қалғанда АҚШ Сауда министрлігі Иракқа ядролық бөлшектерді сату үшін 7,6 миллион долларлық келісім жасауға тырысты». Ол Шығыс Тимор мәселесіне қатысқан индонезиялық генералдың Австралиядағы елші болып тағайындалуына қарсы шықты. Сондай-ақ, Швейцарияда қолданылатын азаматтардың бастамасымен референдум өткізу туралы жеке мүшелік заң жобасын ұсынды. Ол алты жыл бойы көлік және коммуникация комитетінде жұмыс істеді. Мак 1996 жылғы сайлауда федералды парламенттен зейнетке шығуды шешті, себебі бұрынғыдай, мемлекеттік парламенттен зейнетке шығу себебі – парламенттік зейнетақы алудан қашу.

After 18 months out of politics, mainly spent camping in the outback, Mack achieved even broader fame by winning the federal seat of North Sydney in 1990. The seat had long been regarded as a blue ribbon Liberal seat; it had been held by the Liberals or their predecessors since Federation. However, Mack defeated incumbent Liberal MP and Shadow Foreign Minister John Spender on a large swing. Mack led on the primary vote, while Spender lost over 18 percent of his primary vote from 1987. He was elected on the fourth count after Democrat and Labor preferences flowed overwhelmingly to him. Mack was narrowly re elected in 1993. During his tenure in federal Parliament, Mack opposed unilateral tariff removal, privatisations and was the only vote against Australian involvement in the Gulf War. In his speech on 22 January 1991, Mack said: This war is about oil, because 40 per cent of the world's oil reserves are in this area. This war is about years of greed, of intrigue, of malevolence by local despots and the developed world. Saddam Hussein is a Frankenstein monster created over the last decade by the United States of America, the Union of Soviet Socialist Republics, China, the United Kingdom, France, Germany and other western European countries that supplied him with billions of dollars of armaments, and with the technology for chemical and nuclear warfare. France built Saddam's nuclear reactor. In the years 1983 to 1989, United States trade with Iraq increased from $571M to $3.6 billion. Only one month before the invasion, the United States Department of Commerce tried to push through a $7.6m deal to sell Iraq nuclear parts. He successfully opposed the appointment of an Indonesian general involved in East Timor as ambassador to Australia. He also introduced a private member's bill for citizen initiated referendums as practised in Switzerland. He served on the transport and communications committee for six years. Mack chose to retire from federal parliament at the 1996 election for the same reason he had previously chosen to retire from state parliament − to avoid receiving a parliamentary pension.

2015 жылғы Солтүстік Сиднейдің қосымша сайлауы

2015 жылғы 5 желтоқсанда өткен Солтүстік Сиднейдегі төлқұжат сайлауы алдында Мак федералды саяси аренаға қайта оралды. Ол кейбір наразы либералдық қолдаушылардың қолдауына ие болған тәуелсіз кандидат Стивен Раффтың сайлау кампаниясын басқаратынын жариялады. Корольдік Солтүстік Жағалау ауруханасының аға ортопед-хирургы Рафф 2015 жылғы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының сайлауында Солтүстік Жағалау округі үшін соңғы минутта қатысты. Аз қаржылық ресурстарға ие болғанымен және тәжірибелі либералдық үміткер Джиллиан Скиннерге қарсы тұрғанына қарамастан, Рафф 10 пайыздан астам дауыс жинады. Солтүстік Сиднейдегі төлқұжат сайлауына қатысты Мак: «Либералдық үміткерді осыншама көп либералдық мүшелер мен сайлаушылардың ұнатпаған сайлауын ешқашан көрген емеспін» деді. Құпия электрондық хаттарда потенциалды сайлаушыларға бейсенбі күні сағат 19:30-да тіркеу нысандары жіберіліп, олардың қолжетімділігін хабарлау сұранысы айтылды, келесі күні түске дейін жауап беру мерзімі белгіленді. Сонымен қатар, либералдық үміткер Трент Циммерманның қолдаушыларына электрондық хат пен мерзім туралы алдын ала хабарландырылды. Либералдық партияның 550-ге жуық мүшесі дауыс бере алмады, себебі Либералдық партияның штаттық атқару комитеті Циммерманды таңдау үшін қысқартылған іріктеу процесін өткізді. Циммерман сонымен қатар либералдық партияның іріктеу ережесін белгілейтін органның басшысы болды, бұл «мүдделердің қақтығысы» ретінде сипатталды. Мак сондай-ақ сайлаушылардың көп бөлігі «әркімнің құқығы» туралы сөз сөйлеген, кете жатқан Джо Хоккидің 2016 жылғы федералды сайлаудан бір жыл өткен соң 1 миллион долларлық төлқұжат сайлауын өткізуіне және АҚШ-тағы Австралияның келесі елшісі болуына ашуланғанын айтты. Ақырында Рафф жеңіліске ұшырады, Циммерманнан кейін 19 пайыз бірінші дауыс және 40 пайыз екінші дауыспен екінші орын алды. Бұл округ тарихында либералдық үміткердің бірінші кезеңде көпшілік дауысқа ие болмаған екінші жағдай болды, нәтижесінде күтпегендей үлкен қос таңдаулы дауыспен үміткерлердің дауыс беруіне тәуелді болды. Тед Мактың алғашқы естелік лекциясын Солтүстік Сидней кеңесі ұйымдастырды және 2017 жылдың наурыз айында Сидней Морнинг Геральд газетінің жазушысы және Жаңа Оңтүстік Уэльс университетінің архитектура профессоры Элизабет Фаррелли оқыды. Мак 2018 жылдың 6 қарашасында инсульттан кейін қайтыс болды. 2019 жылдың 6 қарашасында оның қайтыс болғандығының бірінші жылдығында Солтүстік Сидней қаласының мэрі Джилли Гибсон Солтүстік Сидней кеңесі ғимаратының жанындағы саябақты ресми түрде «Тед Мак азаматтық саябағы» деп атады.

Ahead of the 2015 North Sydney by election held on 5 December, Mack re entered the federal political arena by announcing he would steer the campaign of independent candidate Stephen Ruff, which had the support of some disgruntled Liberal supporters. A senior orthopaedic surgeon at Royal North Shore Hospital, Ruff was a late entrant into the 2015 New South Wales state election for the North Shore state seat, and despite little financial resources and facing veteran Liberal incumbent Jillian Skinner, Ruff still managed a vote in excess of 10 percent. Regarding the North Sydney by election, Mack stated "I've never seen an election where a Liberal candidate is so disliked by such a lot of Liberal members and Liberal voters". Leaked emails showed potential voters were sent registration forms at 7:30 pm on a Thursday and asked to signal their availability, with the cut off for replying by noon the next day, and additionally, advance notice of the email and cut off was provided to Liberal candidate Trent Zimmerman's backers. It was claimed up to 550 Liberal branch members were unable to vote after the Liberal state executive pushed through a shortened pre selection process to select Zimmerman, who was also head of the body that sets the rules for Liberal pre selections, which has been claimed as a "complete conflict of interest". Mack also claimed that much of the electorate was angered that the outgoing Joe Hockey, who penned the "age of entitlement" speech, had forced a $1 million by election within a year of the 2016 federal election, with the expectation of becoming the next Ambassador of Australia to the United States. Ruff was ultimately unsuccessful, coming second to Zimmerman with a 19 percent primary and 40 percent two candidate vote. It was only the second time in the seat's history that the successful Liberal candidate did not obtain a majority of the primary vote, having to rely on preferences after a larger than predicted double digit primary vote swing. The inaugural Ted Mack Oration was hosted by North Sydney Council and delivered in March 2017 by Elizabeth Farrelly, a Sydney Morning Herald columnist and architecture academic at the University of New South Wales. Mack died after a stroke on 6 November 2018. On the first anniversary of his death on 6 November 2019, the Mayor of North Sydney, Jilly Gibson, officially renamed the park next to North Sydney Council Chambers as "Ted Mack Civic Park".