Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшаның 5-ші премьер-министрі
5th Prime Minister of Poland
Ханна Станислава Сухочка (; 1946 жылдың 3 сәуірінде туған) – поляк саяси қайраткері, заңгер, Познаньдегі Адам Мицкевич университетінің профессоры және Конституциялық құқық кафедрасының меңгерушісі, бұрынғы бірінші вице-президент және Венеция комиссиясының құрметті президенті. Ол Лех Валенса президенттігі кезінде 1992 жылдың 8 шілдесінен 1993 жылдың 26 қазанына дейін Польшаның премьер-министрі қызметін атқарды. Польшада бұл қызметке тағайындалған алғашқы әйел (Ева Копач пен Беата Шидлодан бұрын, олар екеуі де 2010 жылдары осы лауазымды иеленді) және әлемде премьер-министр болып тағайындалған және қызмет еткен 14-ші әйел.
Hanna Stanisława Suchocka (; born 3 April 1946) is a Polish political figure, lawyer, professor at Adam Mickiewicz University in Poznań and Chair of the Constitutional Law Department, former First Vice President and Honorary President of the Venice Commission. She served as the Prime Minister of Poland between 8 July 1992 and 26 October 1993 under the presidency of Lech Wałęsa. She is the first woman to hold this post in Poland (preceding Ewa Kopacz and Beata Szydło who both held the post in the 2010s) and was the 14th woman to be appointed and serve as Prime Minister in the world.
Ерте өмір
Сухочка Польшаның Плешев қаласында католик дініндегі химияшылар отбасында дүниеге келді. Оның әкесі университетте оқытушы болған, ал әжесі Анна 1918 жылы Польша тәуелсіздік алғаннан кейін, әйелдерге дауыс беру құқығы берілгенде, Познань қаласынан сайланған алғашқы поляк парламентінің депутаты болды. Сухочка заң факультетіне оқуға түсіп, Познань университетінде зерттеуші болып жұмыс істеді, бірақ коммунистік партияға қосылудан бас тартқандықтан жұмыстан босатылды. Ол адам құқықтары мәселесімен шұғылданып, 1975 жылы Батыс Германияда Конституциялық құқықтан докторлық диссертациясын қорғады.
Suchocka was born in Pleszew, Poland, in a Catholic family of chemists. Her grandfather was a University teacher and her grandmother Anna became a member of the first Polish parliament for Poznań after independence in 1918 when women got the right to vote. Suchocka went to law school and became a researcher at the University of Poznan but she was fired when she refused to join the Communist party. She was preoccupied with human rights and undertook a PhD in Constitutional Law in West Germany in 1975.
Саяси мансап
1969 жылы ол марксистік емес, "серік партиясы" деп аталатын Демократиялық партияға (СД) қосылды және 1980-1985 жылдары Польша Халық Республикасының Сейміне депутат болып сайланды. Ол сонымен бірге "Солидарность" ұйымының мүшесі және құқықтық кеңесшісі болды. 1981 жылы әскери жағдайды және 1984 жылы "Солидарность" ұйымын қылмыстық деп жариялауға қарсы дауыс бермеген депутаттардың санаулы бірі болды. Партия оны қызметтен шеттетуге тырысты (немесе ол өзі отставкаға шықты), бірақ "Солидарность" ұйымының қолдауымен 1989 жылы парламентке қайта сайланды. "Солидарность" жақтастары бірнеше саяси партияға бөлінген кезде Сучоцка орталық либералдық бағытталған Демократиялық одаққа (ДУ) қосылды және 1991 жылы парламентке қайта сайланды.
In 1969, she joined a small non Marxist 'satellite party', the Democratic Party (SD), and was a member of parliament the Sejm of People's Republic of Poland in 1980–1985. At the same time, she was a member and a legal advisor to Solidarity. She was one of only a few MPs who did not to vote in favour of martial law in 1981 and the criminalisation of Solidarity in 1984. The party suspended her (or she resigned), but with the support of Solidarity, she was re elected to parliament in 1989. When Solidarity supporters split up into several political parties, Suchocka joined the centre liberal Democratic Union (DU) and was re elected to parliament in 1991.
Польшаның премьер-министрі (1992-1993)
1992 жылы премьер-министр болды. Сол кездегі үкіметтер әртүрлі коалициялар негізінде құрылып, үнемі ауысып тұрды. Сухоцкая көптеген ер саясаткерлерді таң қалдырды, бірақ ол жайлы мінезімен, келісімге келуге және татуласуға дайындығымен белгілі болды. Ол ДУ-ның белгілі басшыларына қарсы көзқарас білдірген адамдардың да көңілінен шықты. Сонымен қатар, либерал болғанымен, католик ретінде абортқа қарсы болды, сондықтан ол саяси спектрдің екі жағынан да қолдау тапты және жеті партиядан тұратын парламентте, оның ішінде христиандық және либералдық партиялардың көпшілігінің мүдделерін қанағаттандыра алды. Ханна Сухоцкая үкіметінің мақсаты әлеуметтік татуласу екенін және елді коммунизмден капитализмге өту кезеңінде алға жетелеуге ниеттенгенін мәлімдеді. Ол 233 дауысқа қарсы 61 дауыспен және 113 қалысқан дауыспен бекітілді. Ол кабинетті тез құрды, бірақ оның құрамына басқа әйел министрлер енбеді, әйтсе де ол оларды тағайындауды қалаған. Коалициялық серіктестердің ешқайсысы тағы бір әйелді қабылдауға келіспеді, сондықтан ол екі ер адамды вице-премьер етіп тағайындады. Ол премьер-министр лауазымында алдыңғы төрт премьерден ұзақ болды, бірақ ұзақ қызмет етпеді. Ереуілдер толқыны өтті, Сухоцкая нарық реформаларын ынтамен қолдады және ереуілшілерге қатысты қатал позиция сақтады. Ол мұғалімдер мен денсаулық сақтау қызметкерлерінің жалақысын көтеруден бас тартқанда, парламент бір дауыс айырмасымен үкіметке сенімсіздік білдірді. Валенса парламентті таратып, жаңа сайлау жариялады. 1993 жылғы парламент сайлауынан бұрын Сухоцкая үкіметі Ватиканмен конкордатқа қол қойды, бұл сәтті Демократиялық солшыл Альянсы сынап, конкордатқа парламенттік мандатсыз кабинет қол қойғанын айыптады. Сухоцкая жаңа парламент құрылғаннан кейін қызметінен кетті.
She became Prime Minister in 1992. Governments at the time were based on various coalitions and changed constantly. Suchocka was chosen to the amazement of many male politicians but she was known for her low profile and willingness to make compromises and promote reconciliation. She could be accepted by people who had an antipathy towards more prominent leaders of DU. In addition, as a liberal, while being opposed to abortion as a Catholic, she could be accepted by both sides of the political spectrum and satisfy the interests of a majority in a parliament consisting of seven parties, including a Christian and a liberal party. Hanna Suchocka declared that her government was for social reconciliation and would lead the country forward in the transformation from communism to capitalism. She was approved by 233 against 61 votes and 113 abstentions She quickly formed a cabinet, but it didn't include any other female ministers, although she wanted them. None of the coalition partners was willing to accept another woman and she got two male deputy prime ministers. She stayed longer as prime minister than any of her four predecessors, but she did not stay long. There was a wave of strikes and Suchocka was a warm supporter of market reforms and followed a hard line against the strikers. When she wouldn't give salary increases to teachers and health workers, parliament passed a vote of no confidence by a majority of one vote. Wałęsa dissolved parliament and held new elections. Before the early 1993 parliamentary elections, Suchocka's government signed a concordat with the Holy See, which was the object of charges of the successful Democratic Left Alliance, which criticized the fact that the concordat had signed a cabinet without a parliamentary mandate. Suchocka resigned as soon as the new parliament was in place.
Кейінгі мансап
1994 жылы Ханна Сучоцка либералды және социал-демократиялық "Еркіндік одағы" партиясының негізін қалаушылардың бірі болды, ол елдің үшінші ірі саяси күшіне айналды. 1997 жылдан 2000 жылға дейін ол коалициялық үкіметте әділет министрі болды. Сучоцканың кандидатурасы "Солидарлық сайлау әрекеті" (СЭА) және "Орталық келісім" (ОК) бірлестігін құрған белсенділердің арасында пікір қақтығысын тудырды. 1997 жылдың тамызында бұрынғы ішкі істер министрі Збигнев Симиятковский Сучоцка үкіметін оппозициялық саяси партияларды бақылауға рұқсат бергені үшін айыптады. 2000 жылдың 8 маусымында "Бостандық одағы" (UW) бірнеше апталық келіссөздерден кейін Джерзи Бузектің (экономикалық реформаларды іске асыра алмады деп айыптаған) орнын басатын лайықты кандидатты таба алмағандықтан коалициядан шықты. Ол сондай-ақ Мадрид клубының мүшесі. Ханна Сучоцка – әйелдерге қатысты маңызды мәселелер мен теңдестірілген даму үшін әлемдегі жоғары деңгейдегі әйелдер басшыларын біріктіру мақсатын көздейтін, қазіргі және бұрынғы әйел президенттер мен премьер-министрлердің халықаралық желісі – Дүниежүзілік әйелдер көшбасшылары кеңесінің мүшесі. Ол 2002 жылдан 2013 жылға дейін Польшаның Ватикан елшісі қызметін атқарды. Сондай-ақ ол Ватиканның Әлеуметтік ғылымдар академиясының мүшесі болды (поп Иоанн Павел II 1994 жылдың 19 қаңтарында тағайындады). 2014 жылдың сәуірінде Сучоцка Рим папасы Франциск тағайындаған кәмелетке толмағандарды қорғау жөніндегі понтификалық комиссияның алғашқы 8 мүшесінің бірі болды.
In 1994, Hanna Suchocka was one of the founders of a liberal and social democratic Liberty Union party, which became the country's third largest political force. From 1997 to 2000 she was the minister of justice in a coalition government. Suchocka's candidacy stirred controversy amongst some of the activists who co founded the Solidarity Electoral Action (AWS) and Centre Agreement (PC). In August 1997, former Interior Minister Zbigniew Siemiątkowski accused Suchocka's government of allowing alleged surveillance of opposition political parties. On 8 June 2000, the entire Freedom Union (UW) left the coalition after weeks of negotiations failed to find an acceptable replacement for Jerzy Buzek (whom the Freedom Union accused of failing to push through economic reforms). She is also a member of the Club of Madrid. Hanna Suchocka is a member of the Council of Women World Leaders, an international network of current and former women presidents and prime ministers whose mission is to mobilize the highest level women leaders globally for collective action on issues of critical importance to women and equitable development. She served as Poland's Ambassador to the Holy See from 2002 to 2013. She was also a member of the Pontifical Academy of Social Sciences in the Vatican (appointed by Pope John Paul II on 19 January 1994). In April 2014 Suchocka was among the 8 initial appointees of Pope Francis to the Pontifical Commission for the Protection of Minors.