Кіріспе

1940 жылы Джон Фордтың түсірген фильмі. "Ұзақ сапар" фильмі Фордтың ең танымал туындыларының бірі болмаса да, бүгінгі күнге дейін жақсы қабылдануда. Фильм сыншылары мен ғалымдар Грегг Толандтың ерекше түсірілім жұмысын атап өтіп, оның фильм-нуар эстетикасының алғы күші болғанын және Орсон Уэллстің "Азамат Кейн" (1941) фильміне жасаған жұмысына ықпал еткенін айтады.

Сюжет

Британдық SS Glencairn атты бу кемесі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Батыс Индиядан Балтиморға, содан кейін Англияға ұзақ сапарға шығады. Ықпалшылары әртүрлі, көңілді, көп ішетін адамдардан құралған экипаж. Олардың арасында беделді орта жастағы ирланд Дрисколл, жас швед шаруасы Оле Олсен, «Коки» лақап атымен белгілі өршіл борт серігі, Лорд Джим сияқты ойлы ағылшын Смитти және мықты, сенімді Дэвис бар. Батыс Индиядағы бір портта түнгі уақытта капитан бұйрығымен экипаж кемеде қалып қояды, бірақ Дрисколл жергілікті әйелдерді әкелуді ұйымдастырады. Экипаж той-думан жасап, мас күйде төбелес шығады, нәтижесінде әйелдер кемеден қуылады және оларға уәделенген сыйлықтан бас тартылады. Келесі күні кеме Англияға қайту үшін жүгін тиеуге кетеді. Экипаж жүк жарылғыш заттар екенін білгенде, бүлік көтереді, бірақ капитан оларды оңай бағындырып, кеме жолға шығады. Смиттидің неміс шпионы болуы мүмкін деген де уайым бар, өйткені ол тым жабық және құпиялы. Олар Смиттиге шабуыл жасап, оны байлап, аузын жауып, төсегінен табылған кішкентай металл қораптың кілтін беруге мәжбүрлейді. Смитти қарсылық көрсеткенімен, қорапты ашқанда, оның әйелінен келген хаттар табылады, онда Смиттидің алкоголизмге шалдыққандығы және Британдық теңіз күштерінен арсыздықпен босатылғаны жазылған. Соғыс аймағында портқа жақындағанда, неміс ұшағы кемеге шабуыл жасап, Смиттиді пулеметтен атып өлтіреді. Англияға басқа да оқиғаларсыз жеткен экипаж мүшелері Glencairnмен тағы бір сапарға шығудан бас тартады және жағаға шығып, Оледің Швециядағы отбасына қайтуына көмектесуге бекінеді, оны он жылдан бері көрмеген. Олеге көмектесуге ниет білдіргенімен, экипаж кемеге жұмыс іздеушілерді тартатын агенттің шақыруымен лас барда ішіп-жеп, билеу мүмкіндігінен бас тарта алмайды. Агенттің назарында Оле болады, өйткені ол ең үлкен және ең мықтысы. Ол Оледің ішімдігіне есірткіш қосып, оның серіктері оны "Аминдра" атты тағы бір кемеге отырғызады. Дрисколл мен мас экипаж Оледі құтқарады, бірақ Дрисколл соққыға ұшырап, экипаж қашқанда кемеде қалады. Келесі күні таңертең экипаж тағы бір сапарға қол қою үшін Glencairnге оралады. Газет бетінде "Аминдра" кемесі Германия торпедосымен Ла-Манш бұғазында батып, барлығы қаза тапқандығы жарияланады.

Өндіріс

Тәуелсіз кино продюсері Уолтер Уэнгер осы фильмді түсіру кезінде кино тарихындағы жаңа бет ашты. Ол фильм түсіріліміндегі драматикалық сахналарды бейнелеу үшін тоғыз белгілі американдық суретшіні шақырды. Мырза Уэнгер суретшілерді қатысуға ынталандыру үшін 50 000 доллардан астам төлем ұсынды, бұл қаражат Америка суретшілерінің қауымдастығының директоры Ривс Ловенталдың көмегімен жиналды. Голливуд киноөндірісінде бұрын мұндай ауқымды және мақсатты жоба іске асырылмаған. Суретшілер сапалы жұмыс жасау үшін үш талап қойды: суреттер тақырыбын еркін таңдау құқығы, түсірілім алаңында студиялар және түсірілген материалды қарау үшін проекция залы. Бұл жобаға Томас Харт Бентон, Грант Вуд, Джордж Биддл, Джеймс Чапин, Эрнест Файн, Роберт Филипп, Луис Квинтаньилла, Рафаэль Сойер және Жорж Шрайбер қатысты. Осы алғашқы тәжірибеден 11 түпнұсқа сурет пайда болды. Бұл суреттер Нью-Йорктегі Fifth Avenue-дегі Америка суретшілерінің қауымдастығы галереясында көрмеден бастап, сол заманғы елдің мұражайларын аралап шықты. Орсон Уэллс "Азамат Кейн" фильмінде жасағандай, режиссер Джон Форд "Ұзақ сапар" фильмінің титрлерінде оператор Грег Толандпен бірге есімін көрсетті.

Шығару

Фильм прокатта нашар көрсетіліп, 224 336 доллар зиянға ұшырады. 2006 жылы Warner Bros. Home Video компаниясы оны DVD форматында шығарды, бірақ қазір ол басылымнан түсірілді. Criterion Collection компаниясының оны үй бейнежазбасы ретінде шығару құқығы бар. Criterion Collection компаниясы оны әлі DVD немесе Blu-ray форматында шығармаған, бірақ 2020 жылдың маусымынан бастап Criterion Channel арнасында көруге болады. Ол Джон Фордтың 2-ші аймақтық жинағының бір бөлігі ретінде қолжетімді.

Қабылдау

The New York Times газетінің кино сыншысы Босли Кроутер фильмнің сценарийі, мазмұны және Джон Фордтың режиссерлік жұмысына риза болды. Ол: «Джон Форд шын мәнінде заманауи Одиссея жасады – қатал және мықты фильм, ол адам баласының жан тыныштығы іздеп әлем суларындағы саяхатының аяқталмайтын тарихын айтады. Фильм адамның өкінішті кемшіліктерін ашып көрсетеді, бірақ ол экранға шыққан ең адал фильмдердің бірі, ол кішкентай адамдардың жүрегіне терең үңіліп, адамның әлсіздігінен де абырой туатынын көрсетеді, сондықтан ол ең танымал кейіпкерге табынудан гөрі көбірек қуаныш сыйлайды» деп жазды. Variety журналының қызметкерлері: «Джон Форд төрт Юджин О’Ниллдің бір актілік пьесаларының драмалық мазмұнын біріктіріп, Батыс Үндістаннан американдық портына, содан кейін Атлантика арқылы жоғары жарылғыш заттармен жүк таситын кеменің оқиғасын суреттейді. Фильмнің стилі Фордқа тән, режиссерлік шеберлігі саяхаттың кейіпкерлерін және оқиғаларын көрсетеді» деп жазды. Harrison's Reports оны «шеберлікпен режиссерланған және өнермен ойналған күшті фильм» деп сипаттады. Film Daily оны «бастапқы титрден соңғы кадрға дейін күшті, шынайы, адамгершілік және драмалық туынды» деп атады. The New Yorker журналынан Джон Мошер фильм туралы мақтаумен толған рецензия жазып, оны «кино тарихындағы ұлы фильмдердің бірі» деп атады. «Теңіз бен оның шексіз көркемдік мүмкіндіктері бұрын ешқашан экранда осылай бейнеленбеген, оның сұлулығы мен қаупі де осылай көрнекті болған емес» деді ол. О’Нилл Фордқа фильмнің «ұлы, терең сезімдік және әдемі туынды, керемет фильм» екенін айтты. Rotten Tomatoes тоғыз рецензияға негізделген сыншылардың 100% бекітілгенін хабарлады. Фолк музыканты Фил Окстың Pleasures of the Harbour альбомының тайтл трегі фильмді көруден тікелей шабыттанды.

Марапаттар мен ұсыныстар

Наградалар санаты Номинант(тар) Нәтижесі Академия сыйлығы Көрнекті өндіріс Джон Форд Үздік сценарий Дадли Николс Үздік түсірушілік – Ақ-қара Грег Толанд Үздік фильм монтаждау Шерман Тодд Үздік түпнұсқа музыкасы Ричард Хейгман Үздік арнайы эффекттер Р. Т. Лейтон, Рэй Бингер және Томас Т. Мольтон Ұлттық киносын комитетінің сыйлықтары Он үздік фильм 6-орын Үздік актерлік Томас Митчелл Нью-Йорк киносыншылары шеңберінің сыйлықтары Үздік актер Үздік режиссер Джон Форд