Кіріспе

1928 жылғы фильм
1945 жылғы Eastside Kids фильмі

"Нью-Йорк доктері" – 1928 жылы Йозеф фон Штернберг режиссерлік еткен, Джордж Банкрофт, Бетти Компсон және Ольга Бакланова бас рөлдерде ойнаған американдық үнсіз драмалық фильм. Сценарийі Джон Монк Сондерстің "Док Валлопер" әңгімесі негізінде Джулс Фуртманмен жазылған.

Сюжет

Американың босқындар кемесінің пароходы Нью-Йорк портына 20-ғасырдың алғашқы жылдары тыйым салудан бұрын келіп тоқтады. Кеме ішінде көмірді қыздырушылар түнгі демалыс уақытын күтіп, пештерді сөндіріп жатыр. Үшінші инженер Энди (Митчелл Льюис) шаршаған экипажға келесі күні таңертең кеме жүзіп кеткенде мас болып қайтып келсе, жазаланатынын ескертеді. Отын жағып жүргендер машина бөлмесінің қабырғасына жазылған порнографиялық граффитилерді қарап, жергілікті джин-фабрикаларда шарап ішуге барады. Жағалауда Энди "Сандбарға" кіреді, би салон, сыра және әйел серіктестігін қалайды. Ол өзінің бұрынғы әйелі Лу (Ольга Бакланова)мен күтпеген кездеседі. Ол үш жыл бойы жоқ болған кезде, ол салонның тұрақты қонағы болды, онда ол еркек серіктестігін еркін пайдаланады. "Жұбайлар" бір-біріне қосылып, бір сусын ішеді; олардың арасында сүйіспеншілік жоғалмайды. Отын жағып, отқа жағып жүрген Билл Робертс (Джордж Банкрофт) - демалыста болған кездегі ұрысқақ жігіт - суға батып бара жатқан Мей (Бетти Компсон) есімді жезөкшені құтқарады. Билл өзінің "Шәкәр" серігі Стивтің (Клайд Кук) ескертуіне мән бермей, жартылай саналы әйелді Sandbar-тың үстіндегі бөлмеге алып барады, ол иесінің әйелі, миссис Кримптің (Мэй Фостер) наразылығына немқұрайды. Лу алғашқы көмек көрсету үшін араласқан және өзі сияқты құлаған періште Мейді қайта тірілткен. Биллдің Мейдің сұлулығына деген құштарлығы оның өзіне тән қасиеттерді білдіреді. Ол оған бардан сусын алып келіп, көршілес үйдің иық дүкенінен ұрлаған әдемі киім сыйлайды. Билл оны кешке бірге болуға шақырады, ал Мэй, күйзеліске ұшырап, оның шақыруын қабылдайды. Олар төменгі қабаттағы ыстық мейрамханада кездеседі. Энди атақты ұстап, жұпқа кіруге тырысады, бірақ күшті отын оны соққылармен қуып шығады. Лу күйеуінің әдепсіздігін көріп, оған қарайды. Мей мен Билл бір-біріне жыныстық тарихын мойындайды, ол өкінішпен, ол еркектік мақтанышпен. Бұл түнге Мейдің ықыласына ие болу үшін Билл онымен бірден үйленуге келіседі, ал Мей онымен келіседі. Жергілікті миссионер Гарри (Густав фон Сейфертиц) шақырылады және құрметті тағамды қатаң түрде береді. Лу Мейге өзінің шағатын береді: өзінің шағатын, қазір артық. Ерлі-зайыптылар өздерінің анттарын ұятсыз түрде береді, ал бұрын шулы болған меценаттар оны қастерлі түрде бақылайды, содан кейін жас жұбайлар сүйген кезде құттықтаумен жарылады. Келесі күні ертеңгісін Билл Мееге ештеңе айтпастан, үйдегі баллы айға арналған пәтерден шықты. Энди, от жағушының "аялынан" бас тартқанын байқап, Мейдің бөлмесіне барады, онда ол Биллдің қашып кеткенін біледі. Энди оған күшпен шабуыл жасағысы келеді, бірақ Лу келіп, оны атып өлтіреді. Полиция Мейді кісі өлтірген деп күдіктенді, бірақ Лу мойындады және тұтқындалды. "Шағымды" Стивтің мазасыздауымен Билл Мэйден кетеді. Оның опасыздығынан алаңдаған әйел ашуланып, оны бөлмеден қуып шығады. Бу кемесінде Биллге аян болады. Ол жер асты пешінен күн сәулесінің жауған палубасына қарай жүгіріп, теңізге секіріп, жағаға жүзіп келеді. Ол Мейдің қайда екенін сұрайды және ол түнгі соттың күзетінде екенін біледі, оған өзі берген киімдерді ұрлаған деп айыпталады. Сот оны түрмеге жібергеннен кейін Билл өзін таныстырып, қылмысын мойындап, Мейді ақтады. Ол Меемен 60 күндік жазасын өтеп, қайта қосылуға уәде береді, ал Мее оны күтуге келіседі.

Өндіріс

1928 жылдың 5 мамырында Paramount Pictures келесі фильмінің «Нью-Йорк доктері» болатынын жариялады; режиссерлікке Йозеф фон Стернберг шақырылып, Жорж Банкрофт Жюль Фуртман ұсынған Монк Сондерстің «Док валлоперы» романының бейімделген сценарийі бойынша түсетін болды. Тура түсіруге кіріспес бұрын фон Стернберг пен Фуртман фильмге қатысты зерттеулер жүргізу үшін Нью-Йоркке барды. «Нью-Йорк доктері» – өте тығыз бірлескен жұмыс, оның нәтижесінде Жюль Фуртманның сценарийі пайдаланылды, сондықтан «режиссердің көзқарасын Фуртманның сценарийлерінен ажырату қиын». Фуртман Стернбергтің ең танымал фильмдерінің сценарийлерін жазды, соның ішінде «Марокко» (1930), «Шанхай экспресі» (1932) және «Блондинка Венера» (1932). Стернберг Гарольд Россонның операторлық жұмысынан да пайдаланды, ол режиссердің «жаңа, инновациялық идеяларынан» шабыттанды. Бұрын Германияның UFA компаниясында арт-директор болған Ханс Драйер Стернбергтің Нью-Йорк жағалауының субъективті, жат әлемі атмосферасын көрсететін Sandbar салонының есімдік декорациясын жасады. Кейіннен Драйер Paramount көркемдік бөлімінің басшысы ретінде ондаған жылдар бойы студияның өндіріс дизайнын қадағалады. Фильмнің түсірілімі 25 маусымда басталды, ал негізгі түсірілім 1928 жылдың 10 шілдесінде өтті. Түсірілім толығымен Paramount Studios-та жүзеге асырылды, онда олар Нью-Йорк қаласының жағажайларын сомдаған декорациялар жасады. 1922 жылы киноиндустрия құрған Американың кино өндірушілер мен таратушылары фильмдердің мазмұнын қадағалап, болмауы тиіс тақырыптардың тізімін жасады. Бетти Компсон «Нью-Йорк доктерінде» проститутка рөлін сомдағанымен, бұл рөлге рұқсат етілді, себебі проституцияға тікелей тыйым салынбаған, егер ол мәжбүрлеу (яғни, ақ сауда) болмаса және оның жұмысының ешқандай аспектісі фильмде тікелей көрсетілмеген. Барда өткен той фильмдегі оқиғаларды беймазды етеді.

Шығару

Фильм 1928 жылдың 16 қыркүйегінде Нью-Йорк қаласындағы Paramount театрында тұңғыш рет көрсетілді және 29 қыркүйекте елдің басқа аймақтарында кеңінен көрсетілімге шықты. Фильм Paramount театрындағы алғашқы көрсетілім аптасында 88 000 доллар табыс әкеліп, бұрын фон Штернбергтің 1927 жылғы "Underworld" фильмімен орнатылған рекордты жаңартты, осы фильмде де Джордж Банкрофт түскен болатын.

Қабылдау

Variety журналы фильмді "тамаша бағдарламалық фильм" деп атады және фильмтің "шаш қалыңдығындай" ғана ұлылыққа жетпегенін айтады. Олар сондай-ақ Банкрофттің ойынын, фон Стернбергтің режиссерлігін, Гарольд Россонның операторлық жұмысын және Джулиан Джонсонның титрлерін жоғары бағалады. Фильм сыншысы Джон Бакстер "Нью-Йорк доктері" Стернбергтің үнсіз фильмдерінің ең танымал болғанын, бірақ шыққан кезде кассада жақсы нәтиже көрсетпегенін атап өтті. "Нью-Йорк доктері" үнсіз кино дәуірінің соңғы фильмдерінің бірі болды. Нью-Йорк қаласының баспасөзімен бірге Ал Жолсонның "Әнші Ақымақ" фильмінің әйгілі премьерасымен бір аптада көрсетілген Стернбергтің фильмі "жаңа үнтас фильмдердің пайда болуымен болған дау-дамалда ішінде толығымен назарсызда қалды". Фильм сыншысы Эндрю Саррис Стернбергтің фильмінің "негізсіз ұмытылып кеткеніне" қапаланып, Чаплиннің үнсіз фильмдер өз өнерін меңгерген кезде бизнестен шығып қалғанын растады.

Заманауи өнер мұражайының кино кураторы Чарльз Сильвер "Нью-Йорк доктерін" "Голливудта түсірілген соңғы шынайы ұлы үнсіз фильм деп санайды, ол 1930 жылдардағы Чаплиннің шедеврлерімен шайқаса алады". Стернбергтің туындыларына қатысты, "Нью-Йорк доктері" – "оның керемет көркемдік талантының толыққанды көрініс тапқан алғашқы фильмі" болды.

Марапаттар

1999 жылы «The Docks of New York» фильмі Конгресс кітапханасының Ұлттық фильмдер тізіміне жыл сайын қосылатын 25 фильмнің ішінен таңдалып алынды. Ол «мәдени, тарихи немесе эстетикалық тұрғыдан маңызды» деп танылды және сақтауға ұсынылды.