Кіріспе

1922 жылы Элмер Клифтонның түсірген фильмі

"Көмекте теңізге дейін" – 19 ғасырдағы Массачусетс штатындағы кит аулаушылар отбасы туралы 1922 жылы түсірілген американдық үнсіз романтикалық драма. Фильмді Элмер Клифтон режиссерлік еткен, басты рөлдерде Уильям Уолкотт, Маргарита Корто және Клара Боу ойнайды. Фильмнің атауы 107-ші псаломның 23-24 аяттарынан алынған.

Сюжет

Капитан Чарльз В. Морган (Уильям Уолкотт) – квакер қаласы Нью-Бедфордта кит аулау кемелерінің флотына ие, өте беделді бизнесмен. Ол ұялшақ, мойынсұнғыш қызы Пэйшенске (Маргарита Корто) жақын және оған өзі сияқты кит аулаушы және квакерге үйлену керектігін айтады. Оның ұлы мен келіні он жыл бұрын кит аулау экспедициясында жоғалып кеткен; ақырында олардың сәбиі, оның немересі Дот (Клара Боу) «жағаға оралған салдың үстіндегі сандықта» табылды. Одан бері оны тәрбиелеп өсіріп келеді. Дот – тәуекелге баратын, көңілді бала, өскенде кит аулаушы болғысы келеді, бірақ оның халқы үшін бұл әйелге лайық емес амбиция. Бір күні Пэйшенстің балалық шағынан дос болған Аллан Декстер (Реймонд Макки) колледжден жаңа ғана оралған қалаға келеді. Олар танысып, ғашық болады. Ол капитан Морганнан Пэйшенске үйленуге рұқсат сұрауға барады, бірақ капитан Морган оны үйден қуады, өйткені ол квакер де, кит аулаушы да емес. Осы уақытта, ақ адам болып көрсеткен қытайлық Сэмюэл Сиггс (Дж. Торнтон Бастон) капитан Морганның кемелерін Африка алтынын тасымалдау үшін ұрлауды жоспарлайды. Ол квакер болып киінеді және тәжірибелі кит аулаушы болып көріне отырып, Морганның бизнесінде маңызды орынға ие болады. Морганның әдемі қызы Пэйшенске көңіл бөлгеннен кейін, ол оған да үйлену үшін амал жасауды жоспарлайды. Декстердің оған деген махаббатын білген ол, өзінің «қорқынышсыз, заңсыз және дінсіз» серігі Джейк Финнерге (Патрик Хартиган) жас жігіттің сусынына есірткі қоюын, оны ұрлап, байлап, келесі кит аулау кемесіне тастауын бұйырады, оны ешқашан көрмеуді үміттенеді. Сондай-ақ кемеде Дот та бар, ол жігіт киімін киіп, палуба астына жасырынып кірген. Олардың жоғалуынан кейін Декстер мен Дот Орегон фургонымен батысқа бірге кеткен деген қауесет таралады. Теңізден бірнеше шақырым қашықтықта Декстерді босатады және дереу жұмысқа кіріседі. Морганға өзін дәлелдегісі келген ол, кит аулауға мүмкіндік беру үшін бар күшін ұзақ және ауыр жұмыстарға жұмсайды. Осы уақытта, капитанды өлтіріп, кемені басып алған Джейк Финнер Дотты табады, ол қыз екенін біліп, оған шабуыл жасайды. Ол кемедегі адамдарды құл сияқты қарағандықтан, олар Финнерге қарсы бүлік көтеріп, Декстерді капитан етіп тағайындайды, ал Доттың досы Джимми, кабиналық жігіт, оны Финнердің қолынан құтқарады. Бір китті арпунмен ұстап, неліктен Шанхайға айдалғанын білгеннен кейін Декстер кемені портқа қайтаруды ұйымдастырады. Осы уақытта капитан Морган ауырып, өліп бара жатқанын сезінеді және өзінің соңғы тілегі ретінде Сиггске үйленуге Пэйшенске бұйрық береді. Ол да келіседі. Декстер Пэйшенсті құтқару үшін дәл уақытында келеді, және ғашықтар соңында қайта қосылады.

Өндіріс

Фильмде кит аулаушылардың жұмысындағы жартылай деректі кадрлар бар, және ол тарихи тұрғыдан маңызды Массачусетс штатында, Жаңа Англияда, ең әйгілісі Нью-Бедфордта, сондай-ақ Дартмуттағы Аппонегансет жиналыс үйінде және Элиху Акин үйінде түсірілген. Фильмнің титрлерінде Герман Мелвиллдің «Моби Дик» және Александр Старбактың «Америкалық кит аулау тарихы» кітаптарынан алынған цитаталар бар. Кит аулау сахналарының шынайылығы фильмнің басындағы титрлерде атап көрсетілген, онда операторлар А. Г. Пенрод пен Пол Х. Алленнің «өмірлерін қауіпке тігіп, күресіп жатқан киттерді суретке түсіру үшін кішкентай қайықтарда камераларының қасында тұрған» батылдығына мақтау айтылады. «Чарльз В. Морган» кит аулау кемесі фильмде пайдаланылған кемелердің бірі болды.

Қабылдау

Фильмнің премьерасы 1922 жылдың 25 қыркүйегінде Массачусетс штатындағы Нью-Бедфорд қаласындағы Олимпия театрында болды және 1923 жылдың 4 наурызынан бастап кеңінен көрсетілімге шықты. Ол көрермендердің арасында өте танымал болды, Нью-Йорк қаласында 22 апта бойы үзіліссіз көрсетілді. Тәбіршілер фильмге төмен баға берді, бірақ бірнешеуі Боудың актерлік шеберлігін жоғары бағалады.

Қайта жасау

Фильмнің атауы 1948 жылы Twentieth Century Fox компаниясы түсірген, ал 1949 жылы шыққан басқа бір фильмде де қолданылды, бірақ екі фильмнің арасында ешқандай байланыс жоқ. 1949 жылғы нұсқаны Генри Хатауэй режиссерлік етті, Ричард Видмарк, Лайонел Барримор және Дин Стоквелл бас рөлдерде ойнады.