Кіріспе

Француз жазушысы (1804–1857)
1974 жылғы өмірбаяндық фильм

Мари Жозеф "Евген" Сью (øʒɛn sy; 26 қаңтар 1804 – 3 тамыз 1857) – француз романисі. Ол Францияда сериалдық роман жанрын танымал еткен авторлардың бірі болды, оның аса танымал және көптеп ұсынылған "Париж сырлары" романы 1842-1843 жылдары газетте жарияланды.

Ерте өмір

Сью Францияның Париж қаласында дүниеге келді. Ол Наполеон армиясындағы көрнекті хирург Жан Жозеф Сьюдің ұлы еді, ал оның тәрбиешісі императрица Жозефина болды. Сью өзі 1823 жылы Испаниядағы француз жорығында да, 1827 жылы Наварино шайқасында да хирург ретінде қызмет етті. 1829 жылы әкесінің қайтысы оған үлкен мүлік алып келді, содан кейін ол Парижге қоныстанды.

Әдеби мансап

Сьюдың теңіздегі тәжірибесі оның алғашқы романдарына материалдың көп бөлігін ұсынды, – «Кернок ле пират» (1830), «Атар Гул» (1831), «Ла Саламандра» (2 том, 1832), «Ла Кукарача» (4 том, 1832–1834) және тағы да басқалары, 1830 жылғы Романтикалық қозғалыстың шарықталу кезеңінде жазылған. Ол квазитарихи стильде «Жан Кавальер, немесе Севенн фанатиктері» (4 том, 1840) және «Латреаумонт» (2 том, 1837) еңбектерін жазды. Оның «Матильда» (6 том, 1841) романында «Кешірімді жеген дәм суық болғанда ғана жақсы» деген халық мақалының алғашқы белгілі нұсқасы келтірілген, сонымен қатар бұл мақалды ағылшын тілінде «Revenge is a dish best served cold» түрінде қолданудың алғашқы мысалы болып табылады. Ол сол кездегі социалистік идеяларға күшті ықпал етті, осы себепті оның ең танымал шығармалары, католиктерге қарсы романдары жарық көрді: «Париж құпиялары» (Les Mystères de Paris) (1842 жылдың 19 маусымынан 1843 жылдың 15 қазанына дейін «Journal des débats» журналында жарияланды) және «Жолшыбай еврей» (Le Juif errant; 10 том, 1844–1845), олар сериалдық романның ең танымал үлгілерінің бірі болды. «Жолшыбай еврей» – готикалық роман, онда тайтл кейіпкері Роден есімді, кісі өлтіретін иезуитпен қақтығысады. Сьюдың кейбір кітаптары, оның ішінде «Жолшыбай еврей» және «Париж құпиялары», оның өзінің және басқалардың бірлескен еңбегімен драмалық қойылымдарға айналдырылды. Оның ең үлкен жетістіктері мен танымалдылығы Александр Дюманың дәуірімен бірге келді, олармен оны салыстырды. Умберто Эконың сөзіне сәйкес, Сьюдың «Les Mystères du peuple» кітабының бөліктері 1864 жылы Маурис Жолидің «Макиавелли мен Монтескье арасындағы тозақтағы әңгіме» еңбегінде, Наполеон III және оның саяси амбицияларына шабуыл жасайтын кітапта дереккөз ретінде пайдаланылды. Олар екеуі Уилл Эйснердің Экомен бірлесіп жазған «The Plot» комиксінде бейнеленген.

Саяси мансап

1848 жылғы француз революциясынан кейін Сью 1850 жылғы сәуірде Париж Сена сайлау округінен Заң шығарушы жиналысқа сайланды. 1851 жылғы француз мемлекеттік төңкерісіне қарсы наразылық білдіргендігі үшін Парижден қуылды. Бұл жер аударылу оның әдеби еңбектерін жазуына түрткіс болды. Сью 1857 жылғы 3 тамызда Анси-ле-Вье, Савойда қайтыс болды және католик емес "Диссиденттер" учаскесіндегі Ловерши (Анси) зиратына жерленді.

Мұра

Париждің 18-ші округінде, Париж метросының Маркадет Пуассонье станциясына жақын жердегі Эжен Сю көшесі, Монмартр мен Сакре-Кёрден алыс емес. Мексика қаласының Поланко ауданындағы Эухенио Сью көшесі. Сю – Умберто Эконың 2010 жылғы "Прага зираты" романының кейіпкері. АҚШ-тың социалисті Юджин Виктор Дебс Эжен Сю және Виктор Гюгоның құрметіне аталған. Томас Пиншонның 2006 жылғы "Күнге қарсы" романында Пугнакс есімді ақылды ит Сюдің кітаптарын оқуды ұнатады.