Кіріспе

Түстерге негізделген болжау түрі
Ониромантия (грекше όνειροϛ және μαντεία сөздерінен) – түстерге негізделген болжау түрі, сонымен қатар болашақты болжау үшін де түстерді пайдаланады. Онерогенді өсімдіктер түс сияқты сана сезіміне қол жеткізу немесе күшейту үшін де қолданылуы мүмкін. Кейде түс көруші өзін басқа уақытқа немесе басқа жерге көшірілгендей сезінеді, және бұл олардың қайтып келген кезде құдайлық ақпарат бергендігінің дәлелі ретінде қарастырылады.

Месопотамия

Месопотамиядағы ежелгі шумерлер б.з.б. 3100 жылға дейінгі армандарды түсіндірудің дәлелдерін қалдырған. Месопотамия патшалары да оларға ерекше назар бөлген. Біріншіден, Гилгамештің өзі Энкидудің келуін болжайтын екі арман көрген. Дастанның VII тақташасында Энкиду Гилгамешке түсінде Ану, Энлил және Шамаш құдайларының оны өлімге кесетінін көргенін айтады. Кейбіреулер адамдар ұқсас армандарды көріп, түрлі нәтижелерге жеткен жағдайларға сүйене отырып, әртүрлі мүмкін нәтижелерді тізімдейді. Ежелгі египеттіктер армандар құдайлардан хабар жеткізетін болжамдарға ұқсайды деп сенген. Олар құдайлық аянды алудың ең жақсы жолы – армандар арқылы екенін ойлағандықтан, армандарды шақыруға тырысқан (немесе "инкубациялаған"). Египеттіктер құдайлардан кеңес, демеу немесе ем алу үмітімен қасиетті орындарға барып, арнайы "арман төсектерде" ұйықтаған. Қазірге дейін табылған ең көне түсжору қолжазбасы – қазір Британ мұражайында сақталған "Рамсейд арман кітабы". Эллинистік дәуірге дейінгі Египеттен шыққан арманды түсіндіру кітабының бірегей мысалы, сақталған фрагменттерін Кася Шпаковска ағылшын тіліне аударған. Сфинкстің екі жағында Футмос IV-тің Сфинксті қалпына келтіргенін баяндайтын стела бар, ол фараон болу шартымен арман көрген.

Грек тілінде

Түс жору грек және рим дінінде, сондай-ақ барлық жанрдағы әдебиетте кең таралған. Аристотель мен Платон түрлі еңбектерінде түстер туралы талқылайды. Грек-рим түс кітабының жалғыз сақталған нұсқасы – Артемидор жазған «Онейрокритика». Артемидор көптеген бұрынғы авторларды атап көрсетеді, олардың барлығы қазір жоғалып кеткен. Олардың ішінде Артемидор, Астрампсихос, Никефор, Герман және Мануэль Палеологтар бар. "Одиссеяның" XIX кітабында Пенелопа: "Жақсы өрнектелген есіктен шыққан түстер кез келген адам оларды көргенде шындыққа айналады" дейді. (Бұл жерде /KRainō/ 'орындау' және /KeRas/ 'мүйіз' сөздерінің ойнақылығы болуы мүмкін.) Сондай-ақ, Геродот /oneiros/ (немесе /enar/) түсін "Құдайдан келген, болжамдық түс" деп, ал /en upnion/ түсін "болжамсыз түс" деп ажыратқан. Артемидордың жүйесінде "oneiros екі үлкен санатқа бөлінеді: allēgorikos, ол Платонның лас жанның алдын ала болжау түсі туралы теориясына сәйкес келеді, ал theōrēmatikos, ол жанның таза күйінде көрінетін түс".

Астика

Қатысты материал бірнеше Пураналарда, мысалы, Линга Пуранасында қамтылған.

Араб тілі

Бұл жерде нақты сандар туралы немесе Құранның нақты тарауларын оқу туралы армандар болжаудың негізгі тақырыптарының бірі болып саналады. Араб тіліндегі түс жору мәтіндерінің ең белгілісі – 15 ғасырдағы бұрынғы зерттеулердің жинағы "Түстерді түсіндірудің үлкен кітабы".

Еуропалық

Ахмет – араб кітабының еуропалық оқырмандарға ұнату үшін бейімделген нұсқасы. Ескі әдебиеттерден бастау алған қазіргі арман кітаптары Еуропа мен Америка Құрама Штаттарында бүгінгі күнге дейін жиі қолданылады және әдетте бақыт әкелетін талисманмен бірге сатылады.

Жапон тілі

Сей Шонагон "Жоғал кітапта" түсін түсіндіру туралы айтады. "Тайхэики" 14 ғасырлық соғыс тарихында император Годайго болжамды түсінен соң Кусуноки Масасигені әскерлерінің басшысы етіп таңдайды.

Басқа бір-романтикалық дәстүрлер

Мексиканың Оахака штатындағы жергілікті Чонталь тайпасы Calea zacatechichi гүлді өсімдігін түс көруді болжау үшін, оны түс көретіннің жастығының астына қойып пайдаланады. Африканың түрлі мәдениеттерінде де Entada rheedii осы мақсатта қолданылады.