Кіріспе

Англиялық абат және әулие Ботольф Торни /'//b//ɒ//t//ʊ//l//f/ (сондай-ақ Ботольф, Ботульф немесе Ботульф деп те аталады; кейіннен Әулие Ботольф ретінде танылды; шамамен 680 жылы қайтыс болды) – ағылшын абаты және әулие. Ол шекаралардың қадірлі қамқоршысы, сондай-ақ сауда мен саяхат, әрі егіншіліктің түрлі салаларының қамқоршысы саналады. Оның мерекесі Англияда 17 маусымда, ал Шотландияда 25 маусымда тойланады.

Өмір жолы және шығармашылығы

Ботольфтің өмірі туралы мәліметтер аз, негізінен 11 ғасырлық монах Фолкардтың, оның қайтысынан төрт жүз жыл өткен соң жазған еңбегіндегі күмәнді деректер ғана белгілі. Ботольф 7 ғасырдың басында христиан дініндегі абыройлы саксон ата-аналарының отбасында дүниеге келген. Ол және оның інісі Адульф Кнобересбург монастырында Әулие Ферзиден тәрбие алды. Содан кейін оларды континентке оқуға жіберді, онда олар бенедиктин болып қызмет етті. Адульф шетелде қалды, ол епископ болған деген аңыз бар. Англияға оралған Ботольф Германиядағы әпкелерімен таныс болған «Оңтүстік аңғарлар патшасының» қамқорлығына ие болды және ол оған монастырь салу үшін шөл далалы жерді таңдауға рұқсат берді. «Англо-саксон жылнамасы» 654 жылға қатысты мынадай жазбаны сақтайды: «Орталық аңғарлар, граф Пеада басшылығымен, нағыз дінді қабылдады. Патша Анна қаза тауып, Ботольф Иканхода шіркеу құрылысын бастады». Ботольф Иканьо монастырына негіз салды. «Тораң төбе» деген мағына беретін Иканхо, Суффолк графтығындағы Альде өзенінің құйылысынан табылған Икенмен теңестірілді; қазірге дейін шіркеудің қалдықтары оқшауланған төбеде сақталған. Сол кезде бұл аймақ сумен жартылай қоршалған болатын, бірақ Ботольф басқа монахтар мен шөлгеушілерді тартты, олар бірлесіп батпақты және бұталы жерлерді өнімді жайылым мен егістікке айналдырды. Монахтар бірнеше құрылыстар салып, монастырь кеңейді. Ботольф Шығыс Англия, Кент және Сассекс аймақтарында миссионерлік жұмыс істеді. Ботольфтің Иканьодағы негізін салған жеріне жерленгені айтылады, бірақ 970 жылы Англияның Эдгар I оның сүйегін Вудбриджге жақын Бургқа көшіруге рұқсат берді, осылайша даниялықтардың шапқыншылығынан сақтау мақсатында. Олар Кнуттың бұйрығымен Бьюри Сент-Эдмундс аббаттығындағы өз қабірлеріне көшірілгенше, шамамен елу жылдай сонда қалды. Әулиенің реликвиялары кейіннен оның інісі Адульфтің реликвияларымен бірге Торни аббаттығына көшірілді, бірақ оның басы Эли аббаттығына, ал денесінің бөліктері Вестминстер аббаттығы сияқты басқа да орындарға жеткізілді. Алғашқы англосаксон шіркеуі Ботольфқа арналған жерге салынған. Батыс Сассекс графтығындағы Хардхамдағы Сент-Ботольф шіркеуінде Ұлыбританиядағы ең көне қабырға суреттері сақталған, оның ішінде Англиядағы Әулие Георгийдің ең ерте бейнесі бар. Ботольф саяхатшылардың қасиетті покровительі ретінде, Лондон қаласындағы төрт шіркеу оған арналды, олардың барлығы қала қабырғаларындағы қақпаларға жақын орналасқан: Ұлы өртте қираған және қайта жаратылмаған Сент-Ботольф Биллингсгейт; Сент-Ботольф, Альдерскейт, ақын Джон Китстің крещение рәсімі өткен Бішопскейтсіз Сент-Ботольф және Сент-Ботольф Олдгейт. Бұл шіркеулерге арналғандықтарының себебі, келген саяхатшыларға аман-есен келгендері үшін алғыс айтуға және кетіп бара жатқандарға қауіпсіз сапар тілеуге арналған орындар болған деп есептеледі. Басқа да болжам бар, шіркеулер әулиеге арналған, өйткені Эдгар оларды Икеннен Вестминстер аббаттығына көшіргенде оның реликвиялары осы төрт қақпадан өткен. Солтүстік теңіздің ар жағында, Даниядағы Аалборг қаласындағы Будолфи шіркеуі (Sankt Budolfi kirke) бастапқыда шағын ғимарат болған, бірақ орта ғасырдың соңына қарай қаланың басты шіркеуіне айналды және қазір Аалборг епархиясының кафедральді шіркеуі болып табылады.

Дүниежүзілік байланыстар

Ботольф Ұлыбританиядағы Линкольншир графтығының Бостон және АҚШ-тағы Массачусетс штатының Бостон қалаларының аттарымен еске алынады. Бостон бастапқыда Ботольфстон ("Ботольф тасы" немесе "Ботольф қаласы") деп аталған. Массачусетс штатының Бостон қаласында Ботольф жеке клубқа, Бостонның Бэк-Бэй ауданындағы көшеге және Бостон колледжіндегі Президент үйіне есімін берген. 1950 жылдары Кембридж университетінің поэзия журналы "Сент-Ботольфс-Ревю" деп аталды. Ол Кембридждегі Сент-Ботольф шіркеуінің құрметіне аталған, өйткені оның негізін қалаушылардың бірі Лукас Майерс Кембридждегі Сент-Ботольф шіркеуінің пасторлығында тұрған. Журналдың екінші басылымы 2006 жылы жарық көрді. "Сент-Ботольфс колледжі" Кембридж университетінің хабарламаларында және Tripos емтихандарында гипотетикалық колледж ретінде қолданылған. Эссекс графтығындағы Батсбери ауылы бастапқыда Ботольфвеспири деп аталған, яғни Ботольфтің алмұрт ағашы деген мағынаны білдіреді. Кейде бұл атау киелі Ботольф уағыз оқыған ағашқа сілтеме жасайды деп болжанады. Колчестер мен Батыс Бергольт ауылының шекарасында Сент-Ботольф бұлағы бар. Колчестерде Сент-Ботольф шіркеуі болғанына қарамастан, Виктория дәуірінің тарихшысы Дж. Хорас Раунд бұрынғы теориямен келісіп, осы жағдайда Ботольфтің аңглосаксондық Годульф есімінің бұрмалануы екенін айтты.