Кіріспе

Шығыс Орталық Үндістандағы өзен.

| атауы =
| атау этимологиясы =

| суреті = Mahanadi from Banki.jpg
| сурет мөлшері =
| сурет сипаттамасы = Одишадағы Маханади
| карта =
| карта мөлшері =
| карта сипаттамасы =
| картадағы белгі = Үндістан
| картадағы белгі мөлшері =
| картадағы белгі сипаттамасы = Маханади – шығыс жағалауда дельтасы бар ірі өзен.

| бөлімше түрі1 = Ел
| бөлімше атауы1 = Үндістан
| бөлімше түрі2 = Аймақтар
| бөлімше атауы2 = Чхаттисгарх, Одиша
| бөлімше түрі3 = Аймақ
| бөлімше атауы3 = Дандакаранья, Дакшина Косала Королдығы, Жағалау жазықтары
| бөлімше түрі4 = Әкімшілік аймақтар
| бөлімше атауы4 = Райпур, Джанджир, Райгарх (Чхаттисгарх), Самбалпур, Баргарх, Субарнапур, Будх, Анугул, Катак, Банки, Джагатсингхпур, Найагарх, Джхарсугуда (Одиша)
| бөлімше түрі5 = Қалалар
| бөлімше атауы5 = Ражим, Самбалпур, Катак, Сонапур, Кантило, Будх, Банки, Парадип

| ұзындығы = Үндістанның тәуелсіздігінен кейін 1947 жылы салынған алғашқы көп мақсатты өзен аңғары жобасы. Өзен Чхаттисгарх және Одиша штаттары арқылы ағып, ақырында Бенгал шығанағына құяды.

Бастапқы және жоғарғы ағысы

Үндістанның көптеген маусымдық өзендері сияқты, Маханади да көптеген тау арналарының қосылуынан пайда болған, сондықтан оның нақты бастауын анықтау мүмкін емес. Дегенмен, оның ең алыс бастауы Чхаттисгарх штатының Дхамтари ауданындағы Сихава қаласының оңтүстігінде, тығыз орман ішінде, теңіз деңгейінен шамамен 11 шақырым биіктікте, Нагри Сихавадағы Фарсия ауылынан басталады. Бұл төбелер Шығыс Гаттардың жалғасы болып табылады және көптеген басқа да арналардың бастауы болып табылады, олар кейін Маханадиға құяды. Өзеннің басында Маханади солтүстікке қарай ағып, Райпур ауданын суландырады және Райпур қаласының шығыс бөліктеріне жетеді. Бұл кезеңде өзен өте тар, ал оның аңғарының ені 500–600 метрден аспайды.

Ортаңғы тағам

Шивнат өзеніне қосылғаннан кейін, өзен қалған жолы бойында шығысқа қарай ағады. Одишаға кірмес бұрын, оның жалпы ұзындығының шамамен жартысын басып өткен соң, Жонк және Хасдео өзендері қосылады. Самбалпур қаласының жанында әлемдегі ең ұзын топырақтан жасалған бөгет – Хиракуд бөгеті орналасқан. Жер, бетон және тас аралас құрылыс болып табылатын бөгеттің ұзындығы, қоршауларды қоса алғанда, шамамен … құрайды. Ол екі төбеге сүйеніп тұр: сол жақта Ламдунгри, оң жақта Чандили Дундури. Бұл бөгет Азиядағы ең ірі жасанды көлді құрады, оның су қоймасы толық сыйымдылығымен … суды сақтайды және жағалауының ұзындығы … астам. Чхаттисгарх штаты құрылғаннан кейін, Маханади бассейнінің басым бөлігі Чхаттисгархта орналасқан. Қазіргі уақытта, тек Ануппур ауданындағы Хасдео өзенінің … ауданы Мадхья-Прадеш штатында жатыр. 1953 жылы бөгет салынар алдында, Маханади Самбалпурда шамамен бір мильге жуық енді және әсіресе муссон маусымында көп мөлшерде шөгінді тасыды. Бүгінде бөгет салынғаннан кейін, өзеннің ағысы баяулап, оған Иб, Онг, Тел және басқа да кішігірім арналар қосылды. Содан кейін ол Баудх ауданының шекарасын айналып өтіп, Одиша штатының Дхолпур қаласына дейін тік жарлар мен тізбектелген төбелер арасынан қиын жолмен өтеді. Бұл жердегі тасқындар аяқталып, өзен Шығыс Гаттарға қарай ағып, … ұзындығындағы Саткосия шатқалы арқылы өтеді. Саткосия шатқалы Наягархтың Бадамул ауылында аяқталады. Өзеннің екі жағындағы төбелерді тығыз орман жауып жатыр. Өзен Одиша жазығына Нараджада кіреді, ол Каттактан шамамен … қашықтықта орналасқан екі төбе арасынан құлайды. Мұнда өзеннің Каттакқа құйылатын ағынын реттеу үшін бөгет салынған.

Төменгі бағыт

Өзен батыстан шығысқа қарай Коттак ауданы арқылы ағып өтеді. Коттакқа кірмес бұрын, ол Кэтхори деп аталатын үлкен сала арнасын бөліп шығарады. Коттак қаласы осы екі арнаны бөліп тұрған құмтөбеде орналасқан. Содан кейін Кэтхориден Куакхай, Деви және Суруа сияқты көптеген салалар бөлінеді, олар Пури ауданына енгеннен кейін Бенгал шығанағына құяды. Кэтхори өзі де Жотдар арнасы арқылы теңізге құяды. Маханадидің басқа салаларына Пайка, Бирупа, Читроптала, Генгути және Лун өзендері жатады. Бирупа Крушнанагарда Брахмани өзенімен қосылып, Дхамрада Бенгал шығанағына құяды. Маханади өзенінің өзі Жагатсингхпурдың Фолс-Пойнт жанындағы Парадеп маңындағы бірнеше арналар арқылы теңізге құяды. Маханади мен Брахмани өзендерінің көптеген салалары құраған дельтасы – Үндістандағы ең ірі дельталардың бірі.

Навигация

Хиракуд бөгеті салынар алдында Маханади өзені сағасынан Арангқа дейін, бастауынан шамамен бір шақырымға дейін кеме жүруге қолайлы болған. Бірақ Хиракудтан өзге көптеген бөгеттер осы мүмкіндікке шек қойды. Бүгінде қайықтар тек дельта аймағында және Хиракуд суқоймасында ғана жүзе алады. Маханадиде тұщы су крокодилдері, Ганг және бұқа акулалары жиі кездеседі.

Сауда және ауыл шаруашылығы

Маханади – Одиша штатының маңызды өзені. Бұл өзен шамамен және Үндістан субконтинентіндегі басқа өзендерге қарағанда көбірек шөгінді жинайды. Күтак және Самбалпур қалалары ежелгі әлемде маңызды сауда орындары болған, ал өзеннің өзі Птолемейдің еңбектерінде Манада деп аталған. Дегенмен, қазіргі күні Маханади аймағы құнарлы топырағымен және дамыған ауыл шаруашылығымен әйгілі.

Су тасқыны

Маханади өзені тарих бойындағы құрылыстарды қиратушы, қасіретті су тасқындарымен әйгілі болды. Сондықтан оны "Ориссаның қайғысы" деп атаған. Бірақ Хиракуд бөгетінің салынуы жағдайды түбегейлі өзгертіп, жақсартты. Бүгінде арналар, тоғандар және бөгеттер желісі өзенді тиянақты бақылауда ұстап тұр. Дегенмен, күшті жаңбырлар іріктелі су тасқынына әкелуі мүмкін, мысалы, 2008 жылдың қыркүйек айында өзен жағасынан асып, 16 адам қаза тапты. 2011 жылдың қыркүйек айындағы шектен тыс жаңбырлар кенеттен су тасқынына себеп болды. Чхаттисгарх және Одиша штаттарындағы Хиракуд бөгетінің жоғары жатқан 25-тен астам ауылындағы көптеген саз үйлер, бұрын ешқашан зардап көрмеген, өзен арқылы өтпей қалған судың кері ағынынан бұрынғы қалпынан айырылды.