Кіріспе

Гюстав Йейгер (1832 жылғы 23 маусым – 1917 жылғы 13 мамыр) – неміс табиғаттанушысы және гигиенист.

Өмірбаян

Ол Вюртембергтің Нойенштадт-ам-Кохердегі Бюрг ауылында тарихи Пфаррхаус үйінде дүниеге келген. Тюбингенде медицинаны оқығаннан кейін, Венада зоология пәнінің оқытушысы болды. 1868 жылы Хогенхайм академиясының зоология профессоры болып тағайындалды, сосын Штутгарт политехникалық институтында зоология және антропология пәнін оқытып, Ветеринария мектебінде физиология профессоры болды. 1884 жылы оқыту қызметін тастап, Штутгартта дәрігерлік практикасын бастады. Ол биологиялық тақырыптарда көптеген еңбектер жазды, оның ішінде «Дарвин теориясы және оның мораль мен дінге қатысты орны» (1869) және «Жалпы зоология оқулығы» (1871–1878). Ягер Дарвинизмнің ерте жақтастарының бірі болды. 1876 жылы ол тұқым қуалауды түсіндіретін гипотеза ұсынды, ол кейіннен Август Вейсманмен дамытылған ұрықтық плазма теориясына ұқсас болды. Гипотезаға сәйкес, ұрықтық протоплазма өзінің ерекше қасиеттерін ұрпақтан ұрпаққа сақтап, әр көбею кезінде жеке дамуға қатысты бөлікке (онтогенетикалық) және көбею материалдарын құруға арналған бөлікке (филогенетикалық) бөлінеді. «Жанның ашылуы» (Die Entdeckung der Seele, 1878) еңбегінде Ягер феромон тұжырымдамасының алғашқы, қарапайым нұсқасын ұсынды. Оның «антропопиндер» деп аталатын терісінің гипотезасы шындыққа өте жақын болды, бірақ химия мен биология ғылымдарының сол кездегі мүмкіндіктері оны тәжірибе жүзінде растауға жеткіліксіз болды. Оның атымен байланысты киім жүйесі «Денсаулықты сақтау үшін стандартталған киім» (Die Normalkleidung als Gesundheitsschutz, 1880) кітабынан бастау алады, онда ол жүн сияқты қатаң маталарды «теріге жақын» киюді жақтады және өсімдік талшықтарының кез келген түрін қолдануға қарсы болды. Ягердің ұстанымдары «Ягер» киім брендінің құрылуына түрткіс болды. 1860 жылдардан бастап Ягер ғылымды насихаттау үшін баспа, қауымдастықтарды пайдаланды және Венада қоғамдық аквариум мен шағын зообақты құрды. 1881 жылы ол денсаулықты жақсарту туралы идеяларын таратуға арналған жеке журналын шығарды («Профессор-дәрігер Г. Ягерс Монатсблатт»). Ол сондай-ақ, әсіресе Buprestidae және Scarabaeidae тұқымдастарына жататын қоңыздарға маманданған белсенді энтомолог болды. Карл Густав Калвермен бірлесіп «Еуропа қоңыздарының табиғи тарихы» (Käferbuch Naturgeschichte der Käfer Europas) атты кітап жазды. Бұл өте танымал еңбек 1916 жылға дейін бірнеше рет қайта басылды. Оның қоңыздар коллекциясы Штутгарт табиғат тарихы мұражайында сақталады.