Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түркия президенті 1966-1973 жылдар аралығында.
President of Turkey from 1966 to 1973
Ахмет Севдет Сунэй (10 ақпан 1899 – 22 мамыр 1982) – түрік саяхатшысы және әскери шенеунігі, 1966-1973 жылдар аралығында Түркияның бесінші президенті болған.
Ahmet Cevdet Sunay (; 10 February 1899 – 22 May 1982) was a Turkish politician and army officer, who served as the fifth President of Turkey from 1966 to 1973.
Ерте өмір және мансап
Сунэй 1899 жылы Осман империясының Трабзон вилайетіндағы Чайкара маңындағы Атакой ауылында дүниеге келген. Ерзұрым мен Эдирнеде бастауыш және орта мектепті бітіргеннен кейін, Стамбулдағы Кулели әскери орта мектебін бітірді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1917 жылы Палестина майданында соғысып, 1918 жылы Мысырда британдықтардың тұтқыны болды. Бостандыққа шыққаннан кейін ол Түркияның тәуелсіздік соғысында алдымен оңтүстік, содан кейін батыс майданда шайқасты. Сунэй әскери білімін 1927 жылы аяқтап, 1930 жылы штабтық колледжді бітірді. 1949 жылы генерал, 1959 жылы төрт жұлдызды генерал атағын алған ол маңызды әскери лауазымдарды атқарды. 1960 жылы армияның бастығы, кейін жалпы штаб бастығы болып тағайындалды. 1966 жылы 14 наурызда оны Сенатқа Семал Гюрсель президенттік өкілеттігімен тағайындады. Гюрселдің денсаулығына байланысты президенттік қызметі конституцияға сәйкес тоқтатылған кезде, 1966 жылы 28 наурызда Түркияның Ұлы Ұлттық жиналысы Цевдет Сюнейді 5-ші президент етіп сайлады. Ол террористік әрекеттердің, студенттік тәртіпсіздіктердің және төңкеріс қаупінің күшеюіне қарамастан, лауазымын сақтап қалды. 1973 жылдың 28 наурызына дейін конституциялық жеті жылдық мерзімде қызмет етті, содан кейін тұрақты сенатор атанды. 1929 жылы Атифетке үйленді. Оның президенттік қызметі 1973 жылдың 28 наурызына дейін қиын жағдайлармен толы болды. 1961-1965 жылдар аралығында Сүлеймен Демирел, Нихат Эрим және Ферит Мелен президент Сюнайдың басқармасындағы ең белгілі мүшелері болды. Цевдет Сюней денсаулығының нашарлауына байланысты президенттік лауазымынан кетті.
Sunay was born in 1899 in the village of Ataköy near Çaykara in Trabzon Vilayet, Ottoman Empire. After attending elementary school and middle school in Erzurum and Edirne, he graduated from Kuleli Military High School in Istanbul. During World War I, he fought in 1917 at the Palestine front and became a prisoner of war of the British in Egypt in 1918. After his release, he fought first on the southern front, then on the western front during the Turkish War of Independence. Sunay completed his military education in 1927, and graduated from the staff college in 1930 as a staff officer. Rising through the ranks to become a general in 1949 and then a four star general in 1959, he held important military posts. In 1960, he was appointed army chief and later joint chief of staff. On 14 March 1966, he was appointed to the senate by Cemal Gürsel under his presidential contingency. When Gürsel's presidency was terminated due to ill health in accordance with the constitution, Cevdet Sunay was elected 5th president by the Grand National Assembly of Turkey on 28 March 1966. He maintained his office despite increasing terrorist activity, student riots, and threatened coups. He served the constitutional term of seven years until 28 March 1973 and became then a permanent senator. He was married to Atıfet in 1929. His presidential service continued until 28 March 1973 where he had to go through troubled times. Between 1961 and 1965 Süleyman Demirel, Nihat Erim and Ferit Melen were the most prominent members in President Sunay’s administration. Cevdet Sunay resigned as president due to deteriorating health conditions.
Өлім
Севдет Сунэй 1982 жылдың 22 мамырында Стамбулда жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның денесі 1988 жылдың тамызында Анкарадағы жаңа салынған Түрік мемлекеттік зиратына көшіріліп, мәңгілік жерлеу орнына қойылды.
Cevdet Sunay died of a heart attack on 22 May 1982 in Istanbul. His body was moved in August 1988 to a permanent burial place in the newly built Turkish State Cemetery in Ankara.