Кіріспе
1960 жылы Кен Аннакиннің түсірген американдық оқиғалар фильмі. "Швейцар отбасы Робинзон" – Джон Миллс, Дороти МакГайр, Джеймс Макартур, Джанет Мунро, Томми Кирк және Кевин Коркоран қатысқан, кемеден құлаған отбасының аралда үй салып жатқанын көрсететін 1960 жылғы американдық оқиғалар фильмі. Бұл Иоганн Давид Висстің 1812 жылғы "Швейцар отбасы Робинзон" романы негізінде түсірілген екінші көркем фильм болды, алғашқы бейімделуі 1940 жылы RKO Pictures компаниясымен шығарылған. Кен Аннакин режиссерлік етіп, түсірілімдер Тобаго аралында және Лондоннан тыс, Пиневуд студиясында өтті. Бұл Panavision линзаларымен түсірілген алғашқы кең экранды Уолт Дисней Pictures фильмі еді; кең экранды түсіргенде Дисней көбінесе маскаланған кең экранды немесе CinemaScope форматын қолданған. "Швейцар отбасы Робинзон" шыққаннан кейін сыншылар мен көрермендер тарапынан зор табысқа ие болды және Диснейдің ең сүйікті жанды фильмдерінің бірі болып қала береді.
Swiss Family Robinson is a 1960 American adventure film starring John Mills, Dorothy McGuire, James MacArthur, Janet Munro, Tommy Kirk, and Kevin Corcoran in a tale of a shipwrecked family building an island home. It was the second feature film based on the 1812 novel The Swiss Family Robinson by Johann David Wyss, a previous adaptation having been released by RKO Pictures in 1940. Directed by Ken Annakin and shot in Tobago and Pinewood Studios outside London, it was the first widescreen Walt Disney Pictures film shot with Panavision lenses; when shooting in widescreen, Disney had almost always used a matted wide screen or filmed in CinemaScope. Upon its release, Swiss Family Robinson was a major success with both critics and audiences and remains one of Disney's most beloved live action feature films.
Сюжет
Наполеон соғыстарынан қашу үшін Жаңа Гвинеядағы колонияға көшіп бара жатқан Берннен швейцариялық отбасын – әке, ана және олардың үш ұлын – қарақшылар шабуылдайды. Кеме экипажы оларды тастап кетеді, ал кеме адам тұрмайтын аралдың жағасына тіреледі. Отбасы капитанның екі Ұлы даниясымен бірге жағаға шығады. Әкесі, үлкен ұлы Фриц және ортаңғы ұлы Эрнст кеме апатынан керек-жарақтар мен малдарды құтқарады. Қарақшылар кемені табады, бірақ әке оларды карантиндік жалауды көтеріп, кеменің обаға шалдыққанын көрсетеді. Көп ұзамай олар аралда түрлі жануарлар, соның ішінде қауіпті жолбарыстың да бар екенін біледі. Әке, Фриц және Эрнст қауіпсіздік пен жайлылық үшін ағаштан жасалған, сулы дөңгелекті үй салады. Кіші ұлы Фрэнсис түрлі жануарларды, соның ішінде жас азиялық піл, маймыл және страус жинап алады. Эрнст бұл арал бір кезде Африка мен Азияны байланыстырған құрлық көпірінің бөлігі болған болуы мүмкін деген теория айтады. Отбасы табиғатқа оралу арқылы өмірде қажеттінің бәрін тапқан деп есептейді. Алайда, анасы ұлдары құтқарылмаса үйленбей, отбасы құрмай қалуы мүмкін деп уайымдайды және Фриц пен Эрнстке аралды үйде жасалған салмен айналып, басқа елді мекендерді іздеуге рұқсат береді. Экспедиция барысында ағайындылар басқа кемеге шабуылдайды, оның капитаны мен кабиналық жігітін тұтқынға алатын қарақшыларға тап болады. Олар кабиналық жігітті құтқарады, бірақ пираттар оларды капитанды босатудан бұрын байқайды, ол оны тастап кетуді талап етеді, өйткені пираттар оны құтқау үшін айып төлеуді көздейді. Ағалар мен жігіт жаңғақты орман арқылы қарақшылардан қашады, кейін ағалар "жігіттің" Роберта есімді қыз екенін біледі. Капитан (оның әкесі) оның шашын қысқа қырып, жынысын жасыру үшін жігіт киімінде көрсеткен. Олар жасыл анаконданың шабуылынан аман қалады, бірақ жоғалып кетеді және не істеу керектігі туралы дауласады. Фрицтің қатыгез мінезі жеңіп шығады, олар жолын жалғастыруды шешеді. Олар зебраны гиеналардан және құм тұзағынан құтқарып, оны міне отырып, Рождествоға дейін ағаш үйіне жетеді. Пираттар Робертаны іздеп келеді деп күтіп, отбасы олардың орнын жасыру үшін кемесін суға батырады. Олар жартасты үстіне қорғаныс пен тұзақтар орнатып, бекініс салады. Фриц пен Эрнст Робертаның махаббаты үшін бәсекелеседі. Робертаның әкесі құтқарылғаннан кейін оның үшін қайтып келеді деп сеніп, ол Лондонға оралуға ниетті; Эрнст сол жерде оқуды қалайды, ал Фриц Жаңа Гвинеяға барып, өз үйін салуды жөн көреді. Осыған қарамастан, Фриц пен Роберта арасында романтика пайда болады, ал ағалы-інілер онымен күреседі. Жағдайды жеңілдету үшін әке мереке жариялайды. Сол түні Фрэнсис жолбарысты олар қазған шұңқырдың біріне түсіріп алады. Мереке жарыспен басталады, балалар мен Роберта түрлі жануарлардың үстінде шабады. Жақын жерде жүзіп жүрген қарақшылар старт пистолетінің дыбысын естіп, жағаға келеді. Отбасы бекініске қашады, ал шабуылшылар олардың тұзақтары мен қорғанысының құрбаны болады. Пират капитаны Куала Робертаны ұстап беруді талап етеді, ал оның адамдары жартастан шығып, арт жағынан шабуыл жасайды. Отбасы толып кетуімен, Робертаның әкесінің кемесі пайда болады, ол пираттарды және олардың кемесін пушка оғымен жояды. Капитан Эрнстке Лондон университетіне түсуге көмектесуді және қалған отбасы мүшелерін Еуропаға немесе Жаңа Гвинеяға алып кетуді ұсынады. Алайда, әке мен ана Франсисті тағы бірнеше жыл аралда қалдыруды жөн көреді. Капитан арал жаңа колонияға айналады деп болжайды, ал әкесі оның губернаторы болады. Фриц пен Роберта да аралда қалуға шешім қабылдайды, ал отбасы Эрнстке қоштасып, капитан мен кеме экипажы Англияға жолға шығады. Фильмнің соңында піл теңізге қарай жүгіріп, Эрнстті ұстап алады, ал Фрэнсис оны қайтаруға тырысады.
Даму
Фильм Йоханн Давид Висс жазған «Швейцарлық Робинзон» (Швейцарлық отбасы Робинзон) кітабы негізінде түсірілген. RKO Pictures бұрын 1940 жылы Эдвард Людвиг режиссерлігімен осы кітапты бейімдеген болатын. Сол фильмін көргеннен кейін Уолт Дисней мен Билл Андерсон оқиғаның өздерінің нұсқасын жасауға шешім қабылдады. Аннакин сценарийді Билл Андерсон мен Лоуэлл Хоулимен бірге әзірледі. Ағалардың жігіт киіміндегі қызды кездестіру идеясы Джанет Мунродан туындады, ол «Таудағы үшінші адам» фильмінде ойнаған және сол кезде «Дарби О'Гилл және кішкентай халық» фильмін түсіріп жатқан еді. Ол әкесімен бірге сахнада жұмыс істеген кезде ұл рөлін ойнағаны туралы айтқанда, Дисней осы идеяны фильмге енгізді. Түсірілім орнын таңдау үшін бірнеше мәжіліс өтті. Фильмді Калифорния штатының Бербанк қаласындағы студияда түсіру немесе табиғи ортада түсіру мүмкіндігі қарастырылды. Аннакин Цейлонды, ал атқарушы продюсер Базил Киз Шығыс Африканы ұсынды. Билл Андерсон Кариб теңізін зерттеу қажеттігін ескертті. Олар Ямайка мен Тринидадқа сапар шекті, бірақ бұл олар іздеген орын емес еді. Тринидадтағы біреу оларға жақын орналасқан Тобаго аралы туралы айтты. Олар алғаш рет аралды көргенде, бірден ғашық болды.
Музыка
Фильмде Терри Гилксон жазған "My Heart Was an Island" атты бір түпнұсқа ән бар. Робинсон ана отбасының ағаш үйіне жаңа перделер іліп тұрғанда осы әнді орындайды. Бірақ, ән толығымен естілмейді, себебі сахна Ернстке ауысқанда үзіліп қалады.
Қабылдау
Фильмнің премьерасы Нью-Йорк қаласында 1960 жылдың 10 желтоқсанында өтті және 1960 жылдың 21 желтоқсанында АҚШ-тың жалпы көрермендеріне ұсынылды. Ол отандық прокаттан 8,1 миллион доллар тапты, бұл оны 1960 жылдың ең табысты төртінші фильміне айналдырды. Әлемдік прокаттан бастапқы түсім 12 миллион долларды құрады. Фильм сыншылар тарапынан жағымды пікірлер алды және Диснейдің ең танымал фильмдерінің бірі болып қала береді. 1969 жылы қайта экранға шыққанда, фильм Солтүстік Америкада прокаттан қосымша 6,4 миллион доллар тапты. Фильмнің жалпы отандық кассалық түсімі 40 миллион долларды құрайды. Фильмнің алғашқы көрсетілімінде «Нью-Йорк Таймс» газетінің киносыншысы Говард Томпсон оны мақтап, «ертедегі оқшаулану мен қауіп-қатерлер арасындағы отбасылық махаббат туралы қызықты, әзілді және мейірімді әңгіме ретінде одан жақсы фильмді елестету қиын» деп жазды. Генри Херкс өзінің «Видеофильмдерге отбасылық нұсқаулық» еңбегінде: «Кен Аннакыннің шеберлікпен түсірген фильмінде балалар отбасының құрылысына келген әдемі және тапқырлықтарынан және аралдың жануарларымен қарым-қатынастарынан көп қуаныш алады» деп жазды. Эрнст рөлін сомдаған Томми Кирк бұл фильмді өзі үшін ең мақтан тұтатын туынды деп айтты. Rotten Tomatoes сындық жиынтық сайтында фильмге 84% мақұлдау берілген, ал 2023 жылдың қараша айының соңында IMDB онлайн дерекқорында 7,1 рейтингіге ие, бұл фильмдер мен телебағдарламалар туралы ақпаратты қамтитын база.
Мәселелер
2019 жылы Disney өзінің классикалық кинокаталогындағы осы және басқа фильмдерге ескерту қосты, бұл кейбір сыншылардың ескертулер жеткілікті ме екені туралы пікір білдіруіне әкелді. Түпнұсқа ескертулер 2020 жылы нәсілдік стереотиптерге қатысты мәселелерді мойындау үшін жаңартылды, олар "сол кезде дұрыс емес еді және қазір де дұрыс емес". Атап айтқанда, сыншылар фильмдегі жаман пираттардың бейнеленуіне қарсы шықты, оларды түрлі-түсті актерлер немесе азиялыққа ұқсау үшін макияж жаққан актерлер сомдайды; біреу оны "өте стереотиптік, қорлаушы және қажетсіз" деп атады. Сыншылар фильмнің колонизацияны қолдайтынын да айтты, себебі Робинсондар аралда туған жергілікті тұрғындар бар-жоғын ойластырмаған сияқты (бірақ фильмде ешкім көрсетілмеген).
Қайта жасау
2004 жылдың 12 желтоқсанында Variety басылымы Walt Disney Pictures компаниясы Swiss Family Robinson фильмінің қайта түсірілімін дамытып жатқанын жариялады, ал Mandeville Films компаниясы фильмді бірлесіп өндіруге келісті. 2005 жылдың маусым айында Джонатан Мостоу ремейкке режиссер болады, ал Дэвид Хоберман мен Тодд Либерман продюсерлік етеді деп хабарланды. Келесі айда студияның тәжірибелі актрисасы Линдсей Лохан рөлге қарастырылып жатқаны туралы мәлімдеме жасалды: "Қазіргі уақытта Линдсей туралы әңгіме ғана жүріп жатыр, бірақ олар оны қалайды. Оның ансамбльдің бір бөлігі болуға, басты рөлге емес, дайындығына байланысты болуы мүмкін." Ремейк түсірілімі ешқашан басталған жоқ, және фильм 2009 жылдың басына дейін тоқтатылған деп есептелді, бірақ /Film компаниясы фильмнің әлі де жобаланып жатқанын, аты "The Robinsons" деп өзгертілгенін және құрамында Уилл Смит, Джада Пинкетт Смит және олардың балалары Трей, Джейден және Уиллоу болатынын хабарлады. Ақырында, Swiss Family Robinson фильмінің элементтеріне негізделген "After Earth" атты фильм түсірілді, ол 2013 жылы Вилл мен Джейден Смиттердің қатысуымен және М. Найт Шьямаланның режиссерлігімен шықты. 2011 жылы актер Билл Пэкстон түпнұсқа фильмнің қайта түсірілімін өндіруге және оған қатысуға қызығушылық танытты: "Мен өте белгілі продюсер/режиссермен осы жобаны бірлесіп істеу туралы сөйлестім. Менің ойымша, бұл оқиғаның PG-13 нұсқасын жасау керемет болар еді, және ол халықаралық көрермендерге ұнайтынына сенемін." 2014 жылы Стив Карелл "Brooklyn Family Robinson" атты фильмнің заманауи нұсқасында ойнауы мүмкін екені хабарланды.