Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Декларативтік немесе императивтік сөйлеммен, содан кейін сұрау элементі бар сөйлем. Тег-сұрақ – декларативтік немесе императивтік сөйлемге сұрау элементі қосылған тілдік құрылым. Осының нәтижесіндегі сөйлеу әрекеті мәлімдеме мен оны растау туралы сұраудан тұрады. Мысалы, ағылшын тіліндегі "You're John, aren't you?" тег-сұрағы "You're John" декларативтік сөйлемінен және "aren't you?" сұрау белгісінен құралған.
Sentence with a declarative or imperative clause followed by an interrogative element
A tag question is a construction in which an interrogative element is added to a declarative or an imperative clause. The resulting speech act comprises an assertion paired with a request for confirmation. For instance, the English tag question "You're John, aren't you?" consists of the declarative clause "You're John" and the interrogative tag "aren't you?"
Қолданылуы
Көптеген тілдерде, тег сұрақтары ресми жазбаша қолданыстан гөрі ауызша сөйлеуде жиірек кездеседі. Олар сыпайылықты, күмәнділікті, пікір білдіруді, назар аударуды және иронияны көрсете алады. Олар сенімділік немесе сенімсіздік сезімін білдіруі мүмкін; олар қарсыласушылық, қорғаныс немесе әлсіздік танытуы мүмкін. Грамматикалық жағынан сұрақ түрінде болғанымен, олар сөздік болып келуі мүмкін (жауап күтілмейді). Ал егер жауап күтілсе, олар тікелей сұрақтардан өзгеше болуы мүмкін, себебі олар тыңдаушыға қандай жауап күтілетінін көрсетеді. Заң саласында, тег сұрақтарын көбінесе бағытталған сұрақтарда кездестіруге болады. Балаларға қатысты зорлық-зомбылықтың алдын алу жөніндегі Ұлттық қоғамның (NSPCC) мамандандырылған балалар заңгерінің айтуынша, балаларға сұрақ қоюшының күтуіне сәйкес жауап беру қиын, яғни сұраққа қосымша сұрақ қойып немесе тег қойып жауап беруге бейім.
In most languages, tag questions are more common in spoken usage than in formal written usage. They can be an indicator of politeness, hedging, consensus seeking, emphasis and irony. They may suggest confidence or lack of confidence; they may be confrontational, defensive or tentative. Although they have the grammatical form of a question, they may be rhetorical (not expecting an answer). In other cases, when they do expect a response, they may differ from straightforward questions in that they cue the listener as to what response is desired. In legal settings, tag questions can often be found in a leading question. According to a specialist children's lawyer at the National Society for the Prevention of Cruelty to Children (NSPCC), children find it difficult to answer tag questions other than in accordance with the expectation of the questioner using or tagging a question.
Нысандар
Сұрақ қосымшалары бірнеше тәсілмен жасалады, және көптеген тілдерде жасалу жолын таңдауға болады. Кейбір тілдерде ең көп қолданылатыны бір сөз немесе белгілі бір тіркес болса, ал басқаларында ол реттелі грамматикалық құрылым арқылы жасалады.
Question tags are formed in several ways, and many languages give a choice of formation. In some languages the most common is a single word or fixed phrase, whereas in others it is formed by a regular grammatical construction.
Грамматикалық тұрақты нысандар
Бірнеше тілде тег сұрағы стандартты сұраныс формасы негізінде құрылады. Ағылшын және кельт тілдерінде бұл сұрақ негізгі сөйлемдегі етістікпен келіседі, ал басқа тілдерде құрылым қатаңдалған, белгілі бір формаға айналған, мысалы, француз тіліндегі n'est ce pas ? (сөзбе-сөз "солай емес пе?").
In several languages, the tag question is built around the standard interrogative form. In English and the Celtic languages, this interrogative agrees with the verb in the main clause, whereas in other languages the structure has fossilised into a fixed form, such as the French n'est ce pas ? (literally "isn't it? ").
Грамматикалық жағынан өнімді белгілер формалары
Грамматикалық тұрғыдан өнімді тег формалары қарапайым сұрақтар сияқты қалыптастырылады, олар басты сөйлемдегі етістікке сілтеме жасайды және уақыт және тұлға бойынша үйлеседі (егер тілде мұндай үйлесім болса). Тегге, мысалы, ағылшын тіліндегідей, есімдіктер енгізілуі мүмкін, немесе шотланд гаэліндегідей, енгізілмеуі де мүмкін. Сұрақтар жасау ережелері қажет етсе, тегтегі етістік ағылшын тіліндегідей, көмекші етістік болуы мүмкін.
Grammatically productive tag forms are formed in the same way as simple questions, referring back to the verb in the main clause and agreeing in time and person (where the language has such agreement). The tag may include a pronoun, such as in English, or may not, as is the case in Scottish Gaelic. If the rules of forming interrogatives require it, the verb in the tag may be an auxiliary, as in English.
Ағылшын тілінде
Ағылшын тіліндегі тег сұрақтары, грамматикалық жағынан сұрақ түрінде келгенде, ерекше күрделі болып табылады, себебі олар кем дегенде үш факторға қарай өзгеріп отырады: көмекші етістіктің таңдалуы, жорамалдау және интонация үлгісі. Бұл герман тілдері үшін ерекше ерекшелік, бірақ кельт тілдері де шамалы ұқсас принциппен жұмыс істейді. Ағылшын тілінің тег сұрақтары жүйесі бритон тілінен алынған деген теория туралы мәліметтер үшін, ағылшын тіліндегі бритоникалық элементтерге қараңыз.
English tag questions, when they have the grammatical form of a question, are atypically complex, because they vary according to at least three factors: the choice of auxiliary, the negation and the intonation pattern. This is unique among the Germanic languages, but the Celtic languages operate in a very similar way. For the theory that English has borrowed its system of tag questions from Brittonic, see Brittonicisms in English.