Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландтық атқыштар офицері
Scottish cavalry officer
Дэвид Лесли, 1-ші лорд Ньюарк (шамамен 1600 – шамамен 1682) – шотландтық әскери офицер және теңдес. Отыз жылдық соғыс кезінде ол 1630 жылы швед армиясына қосылып, Александр Леслидің басшылығымен қызмет етті. Епископтар соғысының соңғы күндерінде Шотландияға оралған Лесли Англия азамат соғысында және Шотландия азамат соғыстарында Келісімшілер мен Роялистер тарапында күресті. Стюарттардың қайта орналасуынан кейін Лесли Англияның Карл II-і тарапынан Шотландияның лорды Ньюарк атанды.
David Leslie, 1st Lord Newark (c. 1600 – c. 1682) was a Scottish military officer and peer. During the Thirty Years' War, he joined in the Swedish Army in 1630 and served under Alexander Leslie. Returning to Scotland in the final days of the Bishops' War, Leslie fought in the English Civil War and Scottish Civil Wars on the side of the Covenanters and Royalists. After the Stuart Restoration, Leslie was raised to the peerage of Scotland as Lord Newark by Charles II of England.
Ерте өмір
Дэвид Лесли – сэр Патрик Леслидің, 1-ші Лорд Линдорестің және Роберт Стюарттың, 1-ші Оркни графының қызы Жанның бесінші ұлы болған.
David Leslie was the fifth son of Sir Patrick Leslie, 1st Lord Lindores, and Jean, daughter of Robert Stewart, 1st Earl of Orkney.
Отыз жылдық соғыс
Дэвид Лесли 1632 жылы Смоленск соғысына қатысу үшін швед қызметінен Оучинтулдан Александр Леслиге (Левенмен шатастырмау керек) ауысқан шотландтардың бірі болды және Александр Леслидің куәлігінде оның есімі аталды. Дэвид Лесли 1634 жылы швед армиясына қайта оралды, онда ол полковник болып қызмет етті, сосын фельдмаршал Йохан Банердің генерал-адъютанты болды және ол 1636 жылы Виттсток шайқасына қатысты.
David Leslie was one of the Scots who transferred from Swedish to Russian service under Alexander Leslie of Auchintoul (not to be confused with Leven) in 1632 to participate in the Smolensk War and was mentioned by name in Leslie of Auchintoul's testimonial. David Leslie re appeared in the Swedish army in 1634 where he served as a colonel and thereafter Field Marshal Johan Banér's adjutant general with whom he participated in the Battle of Wittstock in 1636.
Шотландияға оралу
Лесли 1640 жылғы тамыз айында шайқаста жараланғаннан кейін швед қызметінен кетуге өтініш білдірді. Шведтік Riksråd (Патшалық кеңес) мұрағаттарында оның және полковник Джеймс Ламсденнің бір уақытта Шотландияға оралуды сұрағаны көрсетілген. Леслидің жараларының қаншалықты ауыр болғаны күмәнді, және олар Александр Леслидің Одақтас армиясын қолдау үшін үйге шақырылған болуы мүмкін, бұл армия сол кезде Карл I-ге қарсы Епископ соғыстарына қатысып жатқан еді. Екі офицерге де 200 мылтықтан және 200 бронядан тұратын жұмыстан босату ақысы төленді. Лесли сонымен қатар Швеция тәжіне адал қызметінің белгісі ретінде құнды алтын тізбек алды. Гамбургтегі Стюарт елшісі, сэр Томас Роу, Леслидің полковник Ламсден және тағы 24 шотланд офицерімен бірге Лондонға кеткенін хабарлады. Олар Епископ соғыстары тиімді аяқталғаннан кейін Шотландияға келді.
Leslie petitioned to leave Swedish service in August 1640 after being wounded in battle. The Swedish Riksråd (Royal Council) records show that he and Colonel James Lumsden asked to return to Scotland at the same time. The seriousness of Leslie's wounds is questionable and it is likely that they were summoned home to support Alexander Leslie's Army of the Covenant, then participating in the Bishops' Wars against Charles I. Both these officers were rewarded with a severance deal which included 200 muskets and 200 suits of armour each. Leslie also received a valuable gold chain as an indication of his loyal service to the Swedish Crown. The Stuart ambassador in Hamburg, Sir Thomas Roe, informed London of Leslie's departure with Colonel Lumsden and 24 other Scottish officers from that city. They arrived in Scotland after the Bishops' Wars had effectively ended.
Азаматтық соғыс
Шотландия және Англия парламенттері 1643 жылы Салтанатты Лига мен Келісімге келгеннен кейін, Дэвид Лесли 1644 жылы ағылшын парламенті күштерімен бірге соғысуға жіберілген Салтанатты Лига мен Келісім армиясында Александр Леслидің (қазір Левен графы) басшылығымен генерал-майор болды. Ол Марстон Мур шайқасында маңызды рөл атқарды, Оливер Кромвель жараланған кезде роялистерге қарсы сәтті шабуылға шықты. Бұл жаяу әскерге қайта топтасуға және бұрынғы әріптесі генерал-лейтенант Джеймс Кинг, Лорд Эйтин бастаған роялистердің жасағын талқандауға мүмкіндік берді. Кейін Дэвид Лесли Карлайлді қоршауға алған күшке басшылық етті. 1645 жылы Лесли Шотландияның Азамат соғысы кезінде ондағы роялистермен күресу үшін Шотландияға қайта жіберілді. Ол Филипхоу шайқасында (1645 жылдың қыркүйегінде) Джеймс Грэм, Монтроз маркизі басқарған роялистердің негізгі күштерін жеңіп, есемдер комитеті оны 50 000 мерка және алтын тізбекпен марапаттады; бірақ оның жеңісі тұтқынға алынған ирландтардың – ерлердің, әйелдердің және балалардың – қырғынымен мас болды. Содан кейін ол күштердің генерал-лейтенанты болып жарияланды және полковник атағы үшін алатынынан өзге, зейнетақы тағайындалды. Филипхоу шайқасында тұтқындалғандардың бірі – оның бұрынғы басшысы Александр Лесли болды, оны өлімнен құтқару үшін ол жеке араласты. Аучинтул өмір бойына жер аударылды, бұл оның Ресейге оралуына себеп болды. Лесли Англияға оралып, Ньюарк қоршауына қатысты. Левен графы Ньюкасл-апон-Тайнға кеткен кезде Лесли Ньюаркты қоршап тұрған шотланд армиясының басшылығын өз қолына алды. Ол осы армияның басшысы болғанда, Карл I Оксфордтан келіп, 5 мамырда оған бағынды. Ньюарк келесі күні берілді. Шотландияға оралғаннан кейін ол корольді қолдаған бірнеше таулы руларды басып тастады. 1647 жылы Лесли Макдональд руының бекінісі болған Дунаверти қамалын қоршады. Макдональдтар берілді, содан кейін шамамен 300-і қаза болды (Дунаверти қырғыны). 1648 жылы ол «көшпенділердің» ағылшын жорығына қатысудан бас тартты, өйткені бұл жорыққа шіркеудің қолдауы болмады. Содан кейін Лесли Кинкардин қамалындағы роялистер гарнизонын қоршады. Қамалда «Жақсы Джон» Макнаб, Макнаб руының басшысы болды. Макнаб қорғанысты ұстап тұру мүмкін емес екенін түсінгенде, ол 300 адамдық қорғаушылардың басында, қылыштарды қолға алып, қоршаудан шығуға бел буды. Барлығы аман қалды, бірақ Макнабтың өзі және тағы бір адам тұтқындалып, Эдинбургке әскери тұтқын ретінде жіберілді. Басшы өлім жазасына кесілді, бірақ ол қашып, Карл патшаға қосылып, күресін жалғастырды. Кейіннен Макнаб 1651 жылы Вустер шайқасында қаза тапты. 1650 жылы Монтроз тағы бір рет роялистердің көтерілісін ұйымдастыруға тырысқанда, оны Ассинттың Нил Маклиод тұтқындады. Инвернесс қамалында Монтрозбен бірге соғысқан Маклиод оны Келісімге кірушілерге тапсырды (Карбисдейл шайқасын қараңыз). Сол кезде Тэйнде болған генерал Лесли генерал-майор Джеймс Холборнды Монтрозды сотқа шақыру үшін атты әскермен жіберді. Монтроз өліміне қарай бара жатқанда, Лесли Холборн және 14-ші граф Сазерлендтің Джон Гордон полкінің әскерлерінен бес атты әскерді Данбит қамалына жіберді. Қорғаушылар берілмеді, бірнеше күн бойы батыл қарсылық көрсетті, содан кейін сумен жабдықтау тоқтатылды, олардың берілуіне себеп болды. Ақырында олар Монтроз өлім алған Эдинбургке дейін күзетпен алып келінді.
After the parliaments of Scotland and England agreed the Solemn League and Covenant in 1643, David Leslie became a Major General under Alexander Leslie (now Earl of Leven) in the Army of the Solemn League and Covenant which was sent to fight alongside the forces of the English Parliament in 1644. He played an important role at the critical Battle of Marston Moor, west of York by leading a successful cavalry charge against the Royalist Cavaliers while Oliver Cromwell was wounded. This allowed the infantry time to regroup and eliminate the Royalist battalia led by another former colleague, Lieutenant General James King, Lord Eythin. David Leslie subsequently commanded the force that besieged Carlisle, Cumbria. In 1645 Leslie was sent back to Scotland to deal with the Royalists there during the Scottish Civil War. He routed the main Royalist force under James Graham, Marquis of Montrose at the Battle of Philiphaugh (September 1645) and was rewarded by the committee of estates with a present of 50,000 merks and a gold chain; but his victory was marred by the butchery of the captured Irish—men, women and children—to whom quarter had been given. He was then declared lieutenant general of the forces, and, in addition to his pay as colonel, had a pension settled on him. One of those captured at Philiphaugh was his old commanding officer, Alexander Leslie of Auchintoul, for whom he intervened personally to save from execution. Auchintoul was banished for life, leading to his return to Russia. Leslie returned to England and was present at the siege of Newark. When Earl of Leven left for Newcastle upon Tyne Leslie took over command of the Scottish army besieging Newark. While he was in command of that army Charles I travelled from Oxford and surrendered to him on 5 May 1646. Newark surrendered the next day. On his return to Scotland he reduced several of the Highland clans that supported the cause of the king. In 1647 Leslie besieged Dunaverty Castle which was a Clan MacDonald stronghold. The MacDonalds surrendered and then perhaps 300 of them were killed (the Dunaverty Massacre). In 1648 he refused to take part in the English expedition of the "engagers", the enterprise not having the sanction of the Kirk. Leslie then laid siege to the Royalist garrison at Kincardine Castle. The Castle was being held by "Smooth John" Macnab, Chief of Clan MacNab. When MacNab found that it would not be possible to maintain defence, he led the defenders, sword in hand at the head of 300 men, who cut their way through the besieging force. All made it through apart from the MacNab chief himself and one other man who were captured and sent to Edinburgh as prisoners of war. The chief was sentenced to death but he escaped, rejoined King Charles and continued to fight. MacNab was later killed at the Battle of Worcester in 1651. In 1650, after Montrose had made another attempt at a Royalist uprising, he was captured by Neil Macleod of Assynt. Macleod, who had fought with Montrose at the siege of Inverness, delivered him up to the Covenanters (see Battle of Carbisdale). General Leslie, who was then at Tain, sent Major General James Holborne with a troop of horse to fetch Montrose to meet his judges. Whilst Montrose was being led to his death Leslie dispatched five troops of horse, including some from Holborne's and the John Gordon, 14th Earl of Sutherland's regiments to Dunbeath Castle. The defenders refused to yield, holding out valiantly for some days until their water supply was cut off, forcing them to surrender. They were finally marched under escort to Edinburgh, where Montrose was executed.
1650 жылдан бастап роялист
1650 жылға қарай шотландтық Келісім үкіметі ағылшын Парламентіне көңілі толып, оның орнына Карл II-ні қолдады. Олардың үміті – Англияның жауларына қарсы қолдау көрсеткендігі үшін, ол Ұлыбританияға олардың саяси және діни бағдарламасын жүзеге асыруға рұқсат береді деп санады. Сөйтіп, Лесли патша үшін күресуге мәжбүр болды. 1650 жылдың шілдесінде Оливер Кромвель басқарған парламенттік әскер Шотландияға басып кірген кезде Лесли шотланд әскерлеріне басшылық етті. Лесли Кромвельдің Эдинбургқа шабуылдау әрекеттеріне қарсы тұрып, 1650 жылдың тамызында ағылшындар шегінуге мәжбүр болғанда, оларды шығыс жағалауынан қуды. Нәтижесінде, Данбардың оңтүстігінде 11 000 ағылшын әскерін қоршап алды. Шотландия армиясы ағылшындардан екі есе көп болғанымен, Елді мекендер комитеті мен Шіркеудің Леслиге берген нұсқаулары Кромвельге 1650 жылдың 3 қыркүйегінде Данбар шайқасында шотландтарға шешуші жеңіліс сыйлауға мүмкіндік берді. Лесли өзінің аз ғана әскерімен қашып, Стирлинг аймағында Карл II-нің роялистік күштеріне қосылды. Лесли 1651 жылы Англияға тағы бір шабуыл жасаған роялистік армияны жетектеді, бірақ Вустер шайқасында (1651 жылдың 3 қыркүйегі) Кромвельге қайта жеңілді. Оны тұтқынға алып, Лондон мұнарасына қамады. 1660 жылы Карл II таққа қайта отырғанда босатылып, Леслиге Ньюарк лорды атағы берілді. Дэвид Лесли, Ньюарк лорды, 1682 жылы қайтыс болды.
By 1650, the Scottish Covenanter government had grown disillusioned with the English Parliament, and instead backed Charles II in the hope that, in return for their support against his English enemies, he would impose their political and religious agenda on Great Britain. Leslie accordingly now found himself fighting for the King. When the Parliamentarian army under Oliver Cromwell invaded Scotland in July 1650 Leslie commanded the Scottish forces. By refusing battle, Leslie withstood Cromwell's attempts to attack Edinburgh and when the English were forced to retreat in August 1650 he pursued them down the east coast, eventually trapping 11,000 English soldiers south of Dunbar. Although the Scottish army had twice as many men, divisions within the Committee of Estates and Kirk instructing Leslie gave Cromwell the opportunity to inflict a decisive defeat on the Scots at the Battle of Dunbar on 3 September 1650. Leslie escaped with a tiny remnant of his army which then joined Charles II's Royalist forces in the Stirling area. Leslie led the Royalist army on another invasion of England in 1651, where he was again defeated by Cromwell, at the Battle of Worcester on 3 September 1651. After his capture he was sent to the Tower of London. Released from captivity on the Restoration of Charles II in 1660, Leslie was granted the title Lord Newark. David Leslie, 1st Lord Newark, died in 1682.
Отбасы
Оның ұлы Дэвид Ньюарктің екінші лорды болды. Оның қызы Жан Лесли (1740 жылы қайтыс болды) өзін 3-ші "Ньюарк ледиі" деп атады, яғни өз еркімен иеленген ақсүйек титулы. Ол 1694 жылы Анструтердің сэр Александр Анструтермен үйленді, ал олардың ұлдары Уильям мен Александр жартылай ресми түрде 4-ші және 5-ші Ньюарк лордтары деп танылды. Оның туысы Джон Лесли, Ньютон лорды, Сессия лорды және корольдің жеке күзет полкіндегі подполковник, бірнеше шайқастарға қатысты. Оның қызы Мэри Лесли Гилмертонның 1-ші баронеті сэр Фрэнсис Кинлохтың ұлы Александр Кинлохқа үйленді.
His son David was the 2nd Lord Newark. His daughter Jean Leslie (d. 1740) styled herself as 3rd "Lady Newark" i. e. a lady in her own right. She married Sir Alexander Anstruther of Anstruther in 1694, and their sons William and Alexander were known semi officially as the 4th and 5th Lords Newark. His cousin was John Leslie, Lord Newton, a Lord of Session and also a Lt Colonel in the King's Horse Guards involved in several of the same battles. His daughter Mary Leslie married Alexander Kinloch, son of Sir Francis Kinloch, 1st Baronet of Gilmerton.