Кіріспе

Мангалдан муниципалитеті, ресми түрде Мангалдан муниципалитеті (Илокано: Mangaldan; таг.: Mangaldan) – Филиппиннің Пангасинан провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 113 185 адамды құрайды.

Тарих

Мангалдан – Пангасинан провинциясында доминикан миссионерлері құрған үшінші қала. 1591 жылға дейін Маңғалдан испандық энкоменда ретінде болған. Қаланың негізін 19 наурыз 1618 жылы Жапонияда қайтыс болған Пангасинанның бұрынғы миссионері Хуан Мартинес де Санто-Доминго қалаған. Маңғалдан Каласияоның "визитасы" ретінде басталып, доминикандықтар 2 маусым 1600 жылы оны Әулие Томас Аквинскийнің қамқорлығымен тәуелсіз викариатқа айналдырғанға дейін солай болды. Пангасинан халқының арасында мангалдандықтарды дінге көндіру ең қиын болған. Қаладағы миссионерлердің ең үлкен қарсыласы Казипит есімді адам болды, ол миссионерлерді қаладан қуғысы келді, тіпті олардың кейбіреулерін өлтіруге әрекеттенді. Бірақ, алғашқы апостол, әйгілі Педро Сото оны дінге көндіргеннен кейін, ол сенімді таратушыға айналды. Ол алғашқы шіркеуді салуға үлкен қаржы жұмсады. 19 ғасырдың екінші жартысында Маңғалдан провинцияның ең бай қаласы болды. Бұл миссионерлер қала ішінде салған суару жүйесінің арқасында мүмкін болды, осының нәтижесінде оның құнарлы жерлерінде мол палай өнімдері өсті. Бұл үлкен істе ең белгілісі – Фр. Жозе Торрес болды, ол 1892 жылы оны аяқтау үшін өмірін құрбан етті. Маңғалдандағы үшінші шіркеу 1812 жылы Фр. Лоренцо Мартинмен аяқталды. 1892 жылғы 16 наурыздағы зор жер сілкінісі кезінде ол зираттағы үлкен капелламен бірге құлады. Монастырь құрылысы 1747 жылға дейін соқталады. Маңғалданның алтыншы және қазіргі шіркеуінің құрылысын 1942 жылы Фр. Хуан Сисон бастап, 20 жылдан кейін Фр. Леон Битанга аяқтады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Маңғалданда американдық әскерилер пайдаланған әуежай болды.

География

Мангалдан Пангасинанның орталық бөлігінде орналасқан. Муниципалитет солтүстікте Сан-Фабиан, батыста Дагупан, шығыста Сан-Хасинто және оңтүстікте Мапандан мен Санта-Барбара муниципалитеттерімен шектеседі. Ол ұлттық астана Маниладан және провинциялық астана Лингаеннен шалқары орналасқан.

Өзендер

Мангалдан жерінде төрт өзен бар: Ескі Мангалдан өзені, Мангуирагдай өзені, Ангалакан өзені және Палдакит өзені.

Экономика

Маңғалдан қаласы наурыздың бірінші аптасында қалалық мерекемен бірге жыл сайынғы Пинданг фестивалін тойлайды. Жергілікті жерде Пинданг деп аталатын танымал карабоеф тапа (филиппин стиліндегі кептірілген ет) осы муниципалитеттің «Бір қала – бір өнім» (OTOP) тауары болып табылады. Бұл муниципалитет сондай-ақ атақты дәмділік – Романа жержаңғақтың алғашқы жасаушыларының отаны. Қала Ангалакан өзенінің провинциядағы ең таза өзен деп танылу арқасында 2012 жылы «үлкен жүлде» сыйлығын жеңіп алды – бұл үшінші мәрте болды. Бұл қаланың негізгі кіріс көздері – дамыған базар және танымал фармацевтикалық компаниялардың зертханалары. Қалалық әкімдік Ұлттық еттік бақылау қызметі (NMIS) жүйесі бойынша «қосымша А» санатындағы мал сою орнын басқарады, бұл сойылған еттің қауіпсіз және таза екендігіне кепілдік береді. 2015 жылы Маңғалданның жылдық бюджеті 208 527 497,39 песоны құрады, бұл Пангасинан облысының бірінші сыныпты қаласы үшін ең ірі бюджет болып табылады.

Жергілікті билік

Мангалдан, Пангасинан провинциясының төртінші конгресс округіне қарасты, жергілікті басқару кодексіне сәйкес, қала әкімі – жергілікті атқарушы орган, ал муниципалдық кеңес – заң шығару органы болып табылады. Қала әкімі, вице-мэр және кеңес мүшелері халықтың тікелей сайлауы арқылы сайланады, сайлау үш жыл сайын өтеді.

Сайланған лауазымды адамдар

+ Мангалдан қалалық кеңесінің мүшелері (2022–2025) Лауазымы Аты-жөні Конгрессмен (Пангасинан провинциясының 4-ші заңнамалық округі) Кристофер Джордж Мартин П. де Венеция Мэр Мэр Бона Фе Де Вера Парайно Вице-мэр Вице-мэр Марк Стивен Д. В. Мехиа Кеңес мүшелері Олдрин О. Сориано Фернандо Хуан А. Кабрера Жозеф Эммануэль Б. Сера Жозелито Д. Квинто Джуви О. Фриальде Кристофер Г. Ромеро Жоел К. Менесес Лавли Лиан К. Марамба