Кіріспе
1195 жылдан 1208 жылға дейін Швеция королі болған Сверкер II (швед. Sverker den yngre немесе Sverker Karlsson, 1167 жылға дейін туған – 17 шілде 1210 жыл) – 1195 немесе 1196 жылдан 1208 жылға дейін Швеция королі болды, Лена шайқасында князь Эрикке жеңілгенге дейін. Сверкер 1210 жылы Гестильрен шайқасында қаза тапты, онда оның әскерлері король Эрик X-тің әскерлерімен шайқасты.
Sverker II or Sverker the Younger (Swedish: Sverker den yngre or Sverker Karlsson, born before 1167 – 17 July 1210) was King of Sweden from 1195 or 1196 to 1208 when he was defeated in the Battle of Lena by Prince Eric. Sverker died in the 1210 Battle of Gestilren where his forces battled those of King Eric X.
Ерте өмір
Сверкер Швеция королі Карл Сверкерсонның және Дания ақсүйек әйелі Кристина Хвиденің ұлы болды. Анасы арқылы ол Дания корольдері Кнут VI және Вальдемар Сейрдің туысқандарының ұлы еді. Оның ата-анасының некесі 1162 немесе, көбінесе, 1163 жылы болған деп есептеледі. Әкесі Карл 1167 жылы Висингсöде өлтірілгеннен кейін, Швецияның келесі королі Кнут I-нің қолдарындағылар оны бала кезінде Данияға алып кетіп, Зеландияның басшылары болған Хвиде тайпасының арасында өсірді. Сверкер сондай-ақ, Хвидеге жақын болған Сканиядағы Гален тайпасының басшыларымен, Хвиде әйелі Бенедикт Эббсдоттерге үйлену арқылы одақтасты. Дания королі оны Швеция тағына үміткер ретінде қолдады, осылайша көрші елдегі тұрақсыздыққа себепкер болды. Бұл кездегі Дания-Швеция қарым-қатынасының қиындығы Кнут I және оның ярлы Биргер Бросаның Вальдемар I және Кнут VI-ға қарсы көтерілісшілерді қолдауға тырысуынан көрінеді. 1195 немесе 1196 жылы Швеция королі Кнут I қайтыс болғанда, оның ұлдары жас болғанмен, бала емес еді. Олардың біреуі тақ мұрагері болып тағайындалған еді, бірақ одан бас тарды. Сверкер Швецияның келесі королі болып таңдалды, бұл таңқаларлықтай, ешқандай қарсылықсыз болды. Бір кезде ол туған жеріне қайтып келген, алайда оны даниялық деп есептеді. Оның даусыз сайлануы, көптеген жағдайда, ярл Биргер Бросаның қызы, Бьелболық Ингегерд Биргерсдоттерге тиесілі болуы мүмкін, Сверкер оның бірінші әйелі қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай оған үйленді. Өзінің хаттарында ол патшалыққа тумысынан берілген құқығын баса көрсетті: «Шведтердің королі Карлдың ұлы, сол патшалықтың тағына Алланың рақымымен мұрагерлік құқық бойынша ие».
Билік
Сверкер патша швед шіркеуінің және Уппсала архиепискобы Валериустің құқықтарын бекітіп, кеңейтті. 1200 жылғы құжат – Швециядағы ең ежелгі шіркеу құқықтық құжаты. Skáldatal Сверкердің сарайындағы екі ақыны – Sumarliði skáld және Þorgeirr Danaskáld есімдерін атады. 1202 жылы Бергер графы қайтыс болды, ал марқұм графтың немересі, Сверкердің бір жасар ұлы Джон әкесінен граф титулын алды. Бұл оның тәж мұрагері ретінде бекітілуі үшін жасалды, бірақ көптеген сындарға ұшырады. Сверкердің билік кезеңінде Балтық теңізінің шығысындағы халықтармен үзіліс-үзіліс соғыстар жалғасты. Біргер Броса теңіз экспедициясын ұйымдастырды, ол Шығыс Эстониядағы Виерландта аяқталды, бұл Сверкердің билікке келуінен бұрын немесе кейін болды. Кейінгі және сенімсіз деректерде Новгород Республикасының әскерлері 1198 жылы Финляндияға шабуыл жасап, шведтердің бекінісі болған Åбо қаласын қиратқандығы айтылады. Бұл 1191 жылғы тағы бір орыс шабуылының салдары болуы мүмкін, бірақ Або сол кезде әлі елді мекен ретінде қалыптаспаған. 13 ғасырдың басында Иоанн (Дюкс) есімді адам өмір сүрді, оның қабір тасындағы жазуға сәйкес, ол "мәжүсилердің қорқынышы" болған. Ол кейінгі дәстүр бойынша тоғыз жыл бойы орыстар мен ингриялықтармен соғысқан Джон Ярлмен бірдей болуы мүмкін, бірақ Мяларен көлінің жанындағы Асканас қаласында Карелиялық қарақшылармен шайқаста қаза тапты. Оның әйелі қарақшыларды Астаскерде жойған халықты жинады деген аңыз бар. Бұл оқиға 1206 жылы болған болуы мүмкін. Жалпы алғанда, эстондық және кюрниялық шабуылшылар сол дәуірде Швеция мен Дания жағалаулары үшін үлкен мәселе туғызды.
Азаматтық соғыс
1203 жылы швед корольдік сарайында тұрған Кнуттың төрт ұлы таққа таласа бастады, Сверкер оларды Норвегияға қуды. Осыдан бастап оның патшалық орны қауіпсіздікке толы болды. 1205 жылы Кнуттың ұлдары норвегиялық Бірткебейнерлердің қолдауымен әскермен қайтып келді. Бірақ Сверкер оларға шабуыл жасап, Тиведендегі Элғарас шайқасында жеңіске жетті, онда үш ұлы қаза тапты. Тек Эрик ғана аман қалды және 1208 жылы норвегиялықтардың көмегімен қайта келді. Сверкер даниялық туыстарынан жәрдем сұрады, және оған көмек көрсетілді. Халық арасында 12 000 даниялық қосымша әскер болғаны туралы әңгімелер бар, бірақ бұл күдіксіз үлкен асыра сілтеу. Әскерге оның қайтыс болған бірінші әйелінің әкесі, Лунд архиепископы Андреас Сунсеннің інісі Эббе Сунсен басшылық етті. Сунсен ағайындыларының күштерінен басқа, король Вальдемар Сейр де әскерлерімен, тіпті богемиялық сарбаздарымен де көмектесті. Олар Вестергётландтағы Лена шайқасында кездесті, онда Сверкер ауыр жеңіліске ұшырады. Еббе мен оның інісі Ларс жаудың қолынан қаза тапты, сонымен қатар олардың армиясының көп бөлігі де жойылды. Сверкердің ярлы Кнут та қаза тапқан болуы мүмкін. Швеция королі Эрик X Сверкерді Данияға қуды.
Өлім
Папа Инокентий III-нің Сверкерге тәжді қайтаруға жасаған тытысы сәтсіз аяқталды. Сверкер Данияның қолдауымен Швецияға жаңа әскери жорық ұйымдастырды, бірақ 1210 жылғы шілдеде Гестильрен шайқасында жеңіліп, қаза тапты. Көне дереккөздерде «Фолкунгтар [тобы] оның өмірін құртты» делінген. Осы кісі өлтіруге оның жеңгесі, Фолкунгтардың басшысы Фолке Ярл жауапты болды, ол да шайқаста қаза тапты. Шайқас болған жер туралы әртүрлі пікірлер бар; көбінесе ол Вестергётландтағы Варв қауымында болған деп есептеледі, ал Уппландтағы Гестре де ұсынылған. Бақытсыз тағдырына қарамастан, Сверкер II Вестергётланд заңына енген қысқаша жылнамада мақтауға лайық сөздермен еске алынады: «Он алтыншы [билеуші] - король Сверкер, дана және жақсы адам; оның тұсында мемлекет гүлденді. Бірақ Фолкунгтар оның өмірін қиды; Гестильренде оған өзінің күйеу ағасы қол жұмсады. Ол Альвастрада жатыр, және оның туралы әрқашан жақсы пікірлер айтылады».
Отбасы
Бірінші әйелі, даниялық ақсүйек Бенедикта Эббсдаттер (Хвиде әулетінің Гален тармағы), шамамен 1165/70 жылы туып, 1200 жылы қайтыс болған, оны 1190 жылға дейін Данияда тұрғанда үйлендірген Сверкердің кем дегенде бір жақсы куәландырылған қызы болды – Хелена Сверкерсдоттер. Карл Сверкерсон сияқты басқа балалары да болуы мүмкін, норвегиялық деректерге сәйкес, ол Норвегия королі Сверренің қызына үйленген және 1198 жылы қаза тапқан; алайда оның мәртебесі күмәнді, егер ол король Сверкердің ұлы болса, онда ол ең соңғы жасөспірім шағында қайтыс болған. Сонымен қатар, Вицлав Ругенге және Генрих II Мекленбург графына ("кейінірек мәтіндерде Генрих Борвин") үйленген Маргарет және Кристина сияқты тағы екі қызы болған болуы мүмкін. Генеалогиялық реконструкция бұрыңғы замандағы шамалы мәлімдемелерге негізделген, алайда Маргарет пен Кристина Сверкердің бірінші әйелінің туыстары болған болуы мүмкін. 1200 жылы екінші некеде Ингегерд Биргерсдоттер Бьелболық, Фолкунге ярл Биргер Бросаның қызы, ұл және мұрагер Джонды (1201–1222) дүниеге келтірді, ол 1216 жылы Швеция королі Иоанн I ретінде таңдалды. Алайда, Ингегерд Биргерсдоттер шын мәнінде Сверкердің бірінші әйелі болған, ал Бенедикта Эббсдаттер оның екінші әйелі болған деген пікірлер де айтылды, және мүмкін, дәлелдердің көп бөлігі осы тұжырымды қолдайды. Оның куәландырылған қызы Хелена Сверкерсдоттер Бьелбо әулетінен шыққан, Вестергётланд судьясы Суне Фолкасонға үйленді. Олардың қыздары Ймсеборгтың Екатеринасы мен Бьельбоның Бенедиктасы 1222 жылдан кейін шведтік мұрагерлікке қол жеткізу үшін неке саясатының құрбаны болды, Сверкер әулеті еркек желісінде жойылды. Екатерина бәсекелес әулеттің мұрагері Эрик XI Швециямен үйленді, бірақ олардың баласы болған жоқ. Бенедикта Вибидің Свантеполкіне үйленді және бірнеше қызы болды, олар швед ақсүйектеріне үйленді. Бірнеше швед ақсүйек отбасылары Бенедиктадан тараған деп санайды.