Кіріспе

Геральдикалық қарапайым

Геральдикада, бүгілу – қалқанның жоғарғы оң жақ (қолданушының оң жағы және көрерменнің сол жағы) бұрышынан төменгі сол жаққа (қолданушының сол жағы және көрерменнің оң жағы) дейін жүретін жолақ немесе белдік. Мамандар оның қаншалықты қалқан алаңын жабуы керектігі туралы пікірде келіспейді, бірден бес бөліктен (егер басқа белгілермен бірге көрсетілсе) үштен бір бөлікке дейін (егер жалғыз болса) ауытқиды.

Вариациялар

Бұрылыс көптеген бөлу сызықтары арқылы өзгертілуі мүмкін, мысалы, Фортескьюдің ежелгі елтаңбасындағы тік тілімделген бұрылыс және Портсмут графы Уоллоптың ежелгі пальтосындағы толқынды бұрылыс.

Қиын қимыл

Көбінесе бұрылыс, сол жақ иықтан диагональ бойынша киілетін белдік сияқты, қозғалысы басқа бағытта болатын бүгілуді (латынша; «сол» деген мағынаны білдіреді) ерекшелеу қажет болған жағдайда «бүгілу сол жақты» деп аталады. Бүгілудің сол жақты түрі және оның кішіретілген нұсқалары, мысалы, батон сол жақты, дербес мотив ретінде сирек кездеседі; көбінесе олар ерекшелік белгілері ретінде қолданылады. Осы контексте «bar sinister» терминін қолдану қате, себебі геральдикада «bar» көлденең сызықты білдіреді. Bend sinister, bendlet (тар) немесе baton (қалқан жиегіне жетпейтін) өлшеміне дейін қысқартылған, Еуропалық аристократиялық әулеттердің заңсыз туған балаларының қаруларына қосылатын ең көп таралған бризуралардың (айырмашылықтардың) бірі болды. Мұндай патшалық тегі құрметтің белгісі саналды, және Еуропаның көп бөлігінде, ақсүйектердің заңсыз балалары, құқықтық құқықтары аз болса да, әдетте ақсүйектер ретінде қарастырылып, ең аристократиялық отбасыларға үйленді. Бұл XV ғасырдан бастап Англия королінің заңсыз ұрпақтарын анықтау үшін қолданылатын әдеттегі белгі, мысалы, Англияның Эдуард IV-нің заңсыз ұлы Артур Плантагенеттің қаруларында. Ол сондай-ақ Бургундия герцогы Филипп Жақсының заңсыз ұлы Антуан де Бургундияның қаруларында да кездеседі. Толық өлшемді бүгілу сол жақты осылай қолданылуы сирек, және заңсыздықпен байланысы жоқ бүгілу сол жақтының жаңа мысалдары да бар, мысалы, Берн-Джонс баронеттерінің қаруларында. Бұл белгілер ешқашан қатаң ережелерге бағынған емес, және бүгілу, bendlet және батон сол жақтыны заңсыздықты білдіру үшін қолдану ағылшын тілінде ақырында әртүрлі шекараларды қолдануға әкелді.

"Бардың сұмдық"

Сэр Уолтер Скотт "bar sinister" терминін ойлап тапқан, ол заңсыз туылған баланың метафоралық атауына айналды. Геральдиканы зерттеуші Артур Чарльз Фокс Дэвис және басқалар бұл терминнің француз тіліндегі "bend sinister" – "соқыр бұрылыс" деген сөздің қате жазылуынан туындағанын айтады. Термин дәл емес, себебі ағылшын геральдикасында бар горизонталь, оң жаққа да, сол жаққа да жатпайды; алайда, "bar sinister" заңсыз туылғанды білдіретін стандартты эвфемизмге айналды.

Бұрылыста

Бұрыштағы белгі дегеніміз, қалқандағы бірнеше нысанның бұрыш бағытында тізіліп тұрған түрін көрсетеді, мысалы, Девонның ежелгі Норткотт отбасының қаруларында: күміс түсті фонға, қара түсті үш айқыш бұрыштап орналасқан. Бұл терминді нәрсе бұрыш бағытына қарай еңкейген кезде де қолданады, сияқты, Англиядағы Суррей округі кеңесінің гербінде.

Бұрылу бағыты

Бұрылыс сияқты еңкейген заряд. Егер заряд бұрылысқа орналастырылса, ол әдепкі бойынша бұрылыс бағытында көрсетіледі.

Бұрылысқа арналған партия

Бұрыш бойынша қалқандық бөлік (немесе жай ғана бұрыш бойынша) бір сызықпен екіге бөлінеді, ол сызық бұрыш бағытында жүреді. Бұл тек қалқан өрісіне ғана емес, сонымен қатар бейнелерге де қолданылады. Кері бағыттағы бөлініс бұрыш бойынша сол жақ бөлік деп аталады.

Бенди

Bendy – өрістің (әдетте) жұп саннан тұратын, көбінесе алты бөліктен тұратын түрі; мысалы, Бургундия герцогтығының елтаңбасындағыдай. Осыған ұқсас терминдер бүгілген сызықтан туындайды: бүгілген сызық бойынша, бүгілген сызықша бойымен, бүгілген сызықтың бүгілген түрі.

Құтылу

Испан геральдикасында, бұрыштар айдаһар немесе қасқыр басымен жұтылуы мүмкін. Бұған Кастилия Корольдік бұрылысы жарқын мысал.