Кіріспе

Хиллерёд – Данияның Солтүстік Зеландия аймағының орталығында, Копенгагеннен солтүстікке қарай шамамен 30 км қашықтықта орналасқан қала. 2023 жылдың 1 қаңтарына қарай халқы 36 043 адамды құрайды. Хиллерёд – Хиллерёд муниципалитетінің әкімшілік орталығы, сонымен қатар Данияның бес аймағының бірі – Хевдестаден (Данияның астанасы) аймағының да әкімшілік орталығы болып табылады. Қала ең алдымен өзінің әсем Ренессанс стиліндегі Фредериксборг сарайымен танымал, қазірде ол Ұлттық тарих мұражайына үй иесі. Хиллерёд станциясы S теміржол желісінің бірнеше бағыттарының және бірнеше жергілікті теміржол желілерінің соңғы стансасы болып табылады. Қаланың солтүстігінде Грибсков бұрынғы патшалық орман паркі, ал оңтүстігінде Store Dyrehave орман паркі орналасқан.

Тарих

Хиллерод ерте ортағасырлық дәуірде құрылған. Атауы алғаш рет 1552 жылы Hylderødz деп тіркелген, ол Hildi еркек аты мен rød жұрнағынан шыққан, яғни «орман ішіндегі ашық жер» дегенді білдіреді. 1550 жылы тәж мұрагері Фредерик басқа мүліктермен алмастырып, Хиллеродсхольмды сатып алды. Оның ұлы Кристиан IV 1602 және 1625 жылдар аралығында ескі ғимараттардың көп бөлігін бұзып, жаңа қамал салдырды. Қала ресми түрде нарық қаласы болып тіркелмегенімен, із келе жатқан монархтардың кең артықшылықтарының арқасында дамыды, бірақ 1720 жылдары Фредерик IV сарайын Фреденсборгқа көшірген кезде кері соққыға ұшырады. Хиллерод 1772 жылдан 1908 жылға дейін қамалының құрметіне Фредериксборг деп аталды. Оның алғашқы қалалық кеңесі 1778 жылы құрылды, ал 1787 жылдан бастап гүлдейтін қарағаш суреті бейнеленген қалалық гербі пайда болды. Кейіннен Грибсков тарамдық жолы Грэстедке (80, 1896 жылы Гиллелееге, 1897 жылы Хельсингеге және 1924 жылы Тисвилделееге дейін созылды) және Фредериксверк-Хундестед тарамдық жолы (1897-1916) салынды, бұл Хиллеродтың жергілікті сауда орталығы мәртебесін арттырды. Инфрақұрылымның жақсаруы жаңа өнеркәсіптерді де тартты. Олардың қатарында 1877 жылы ашылған ауыл шаруашылығы машиналарын өндіруші Nordstens Fabrikker компаниясы да болды. 1896 жылы жекеменшік шошқа сою және ет өңдеу орны – Hillerød Svineslagteri ашылды. 1913 жылы 300 жергілікті шаруаның күшімен ол кооперативке айналып, Hillerød Andelssvineslagteri болып қайта құрылды.

Экономика

Foss A/S, әлемдік тамақ өнеркәсібі үшін жоғары технологиялық талдау шешімдерін ұсынатын ірі компания, Хиллерейд қаласында орналасқан. Novo Nordisk және FujiFilm Diosynth Biotechnology компаниялары да Хиллерейд өндірістік паркінде кеңейіп келе жатқан ірі жұмыс берушілердің қатарында. ATP зейнетақы қорының бас кеңсесі де Хиллерейдте орналасқан.

Сауда-саттық

Екі басты сауда көшесі – Slotsgade және жаяуларға арналған Helsingørsgade. Ең үлкен сауда орталығы – 50 дүкеннен тұратын Slotsarkaderne.

Аурухана жобасы

Хиллерёд жаңа аймақтық аурухана орналасатын жер ретінде таңдалды: "Nyt Hospital Nordsjælland" (ағылшын тілінде: New North Zealand Hospital). Аурухананы қолдау мақсатында қаланың оңтүстік жағында Favrholm деп аталатын жаңа қалалық аймақ салынады, сондай-ақ ауруханаға қолайлы қолжетімділікті қамтамасыз ету үшін жаңа S пойыз станциясы ашылады. Жоба 2012 жылы басталды және аурухана 2020 жылы аяқталуға тиіс. "Nyt Hospital Nordsjælland" толыққаннан кейін елдегі ең үлкен аурухана болады.

Білім

Хиллерёдтегі кәсіби өмірдің ерекшеліктері негізінен фармацевтикалық өнеркәсіп, білім, өндіріс және білім беру салаларында көрінеді. Әкімшілік және мемлекеттік білім беру мекемелері қысқа мерзімді немесе орта мерзімді білім беру ұсынады. Олардың ішінде Солтүстік Зеландия бизнес академиясы, Хиллерёд техникалық мектебі, Хиллерёд бизнес мектебі, Хиллерёд техникалық гимназиясы, Фредериксборг гимназиясы және HF, VUC және Хиллерёд мұғалімдерді даярлау институты бар. Эсрум көлінің оңтүстік-шығыс жағасында және Грибсковпен қоршалған Нёдебо елді мекенінде Копенгаген университеті басқаратын «Skovskolen» (орман мектебі-интернаты) орналасқан. Хиллерёд фармацевтикалық колледжге де ие. Фармакон Дания фармацевтикалық практика колледжі (Farmakonomskolen Pharmakon) – 602 фармацевт студенті бар фармацевтикалық ғылымдардың жоғары білім беру мекемесі.

Көрермендер мен туризм

Ең танымал ескерткіш – Дания патшаларының ұзақ уақыт бойы тұрған Фредериксборг қамалы. Қамалда жұртшылыққа ашық және Фредериксборг мұражайы / Ұлттық тарих мұражайы орналасқан. Қамалда сондай-ақ үлкен барокко бағы бар. Қалалық мұражай ("Bymuseet") Хиллерёд тарихы туралы тұрақты көрме ұсынады. "Кедельхаут" ("Kedelhuset") алмаса келетін арнайы көрмелерге ие. 2005 жылы тақырыбы Солтүстік Зеландияның ежелгі және орта ғасырлық тарихы болды. Эбельхольт аббаттығының қираған қалдықтары (Æbelholt Klosterruin) – солтүстік елдердегі ең ірі августиндік монастырьдың қалдықтары. Мұнда монастырь тарихын көрсететін мұражай да бар. Монастырь 1175/76 жылы француз августині, Эбельхольт Вильгельм, кейіннен Әйіс Вильгельм, бұрынғы Эскилсё аббаттығын реформалау және оны мұнда көшіру үшін құрылған. Оны осы міндетке Дания архиепископы және мемлекет қайраткері Абсалон шақырған. 1536 жылғы Реформациядан кейін монастырь жерлері мемлекетке тиесілі болды және ғимараттар бұзылды. Кейіннен Фредериксборг қамалын салуда осы кірпіштердің бір бөлігі қолданылды. Эсрум аббаттығы ("Esrum Kloster") – 1151 жылдан бері салынған цистерциандық монастырь. Бұл бір кездегі алып кешеннің жалғыз сақталған ғимаратында цистерциандар туралы тұрақты көрме орналасқан. Қамбаларда мейрамхана бар. Монастырьдың жанында "Esrum Møllegaard" – Экологияның табиғат және қоршаған орта орталығы орналасқан. Тағы бір мәдени орын – "Hillerød Viden og Kulturpark" (Хиллерёд білім және мәдениет паркі); кітапханамен бірге мәдениет шеберханалары мен ойын алаңдары бар. Бұл Хиллерёдтың мәдени өмірінің ортасы, көрмелер, музыка және театрлар өткізіледі.

Табиғат және ауыл

Хиллерод Даниядағы ең кең орманды аймақтармен қоршалған, оның оңтүстігінде Store Dyrehave, ал солтүстігінде Gribskov ормандары орналасқан. Gribskov – елдегі төртінші үлкен, біріккен орман және екі орманда да көптеген жабайы аңдар, негізінен бұғылар кездеседі. Gribskov-тің шығысында Даниядағы екінші үлкен көл – Эсрум көлі жатыр. Ал Хиллерод қаласының солтүстік-шығысында Эсрум көлінің шығыс жағалауында Фреденсборг сарайы және оның кең барокко бақтары орналасқан. Хиллерод маңында Талструп, Ульлерод, Гадеванг, Нёдебо, Сёруп және Ню Хаммершольт сияқты көптеген шағын елді мекендер мен ауылдар шашырап жатыр. Ульлерод – 150 гектар аумақты қамтитын ескі приход және жаңа аудан, ол тікелей Хиллеродқа қосылған.

Спорт және демалыс

Хиллерод стадионы – «Хиллерод Фодбод» футбол командасының ойын алатын спорт кешені. Бұрын бұл жерде «Селсков» стадионы деп аталған мотоспорт арнасы болған, ол бір кезде Даниядағы негізгі мотоспорт алаңы еді.