Кіріспе

Шұғылалы виртуалды шындық ортасы

Үңгір автоматты виртуалды ортасы (әдетте CAVE деп аталады) – бұл үштен алтыға дейін қабырғасы проекторлармен жабдықталған, бөлме өлшемдеріндегі куб тәрізді кеңістікте құрылатын шұғылалы виртуалды шындық ортасы. Атауы Платонның «Республика» атты еңбегіндегі Үңгір туралы аллегориясына сілтеме жасайды, онда философ сезіну, шындық және иллюзия туралы ойлармен шұғылданады. CAVE 1992 жылы Иллинойс университетінің Чикаго электрондық визуализация зертханасында Каролина Круз Нейра, Дэниел Дж. Сандин және Томас А. ДеФанти тарапынан ойлап табылды. Қабырғалардағы кескіндер көлемін сезіну үшін стереоскопиялық түрінде көрсетілген.

Жалпы сипаттамалары

CAVE – бұл әдетте үлкен бөлмеде орналасқан видеотеатр. CAVE қабырғалары көбінесе артқы проекциялық экрандардан құралады, бірақ қазір үлкен масштабты LED дисплейлері де жиі қолданылады. Едені төменге проекцияланатын экран, төменнен проекцияланатын экран немесе жалпақ панельді дисплей болуы мүмкін. Проекция жүйелері өте жоғары ажыратымдылыққа ие, себебі жақыннан қарау үшін өте кішкентай пиксельдер қажет, осылай шындық иллюзиясы сақталады. Пайдаланушы CAVE ішінде 3D көзілдірігін киіп, CAVE арқылы жасалған 3D графиканы көреді. CAVE-ді пайдаланушылар ауада қалқып тұрғандай көрінетін нысандарды көріп, олардың айналасында жүріп, олардың нақты өмірде қалай көрінетінін анық көре алады. Бұл бастапқыда электромагниттік сенсорлардың арқасында мүмкін болды, бірақ қазір инфрақызыл камералар қолданылады. Алғашқы CAVE-дің каркасы электромагниттік сенсорларға кедергі келтірмеу үшін ағаш сияқты магниттік емес материалдардан жасалуы керек еді; инфрақызыл бақылауға көшу бұл шектеуді жойды. CAVE пайдаланушысының қозғалысы әдетте 3D көзілдірігіне бекітілген сенсорлар арқылы қадағаланады және бейне үздірімді түрде көрерменнің перспективасын сақтау үшін реттеледі. Компьютерлер CAVE-тің бұл және аудио аспектілерін басқарады. CAVE ішінде әдетте 3D дыбысты қамтамасыз ету үшін әртүрлі бұрыштарда орналасқан бірнеше динамиктер болады, ол 3D видеомен үйлеседі.

Технология

CAVE сыртында орналасқан проекторлар арқылы өте нақты бейне құрылады және CAVE ішіндегі пайдаланушының физикалық қимылдарымен басқарылады. Қозғалысты тіркеу жүйесі пайдаланушының нақты уақыт позициясын жазады. Стереоскопиялық LCD жалюзилі көздік 3D-бейне береді. Компьютерлер қозғалысты тіркеу деректеріне сүйене отырып, пайдаланушының әр көзі үшін бір-бірден екі суретті жылдам түрде жасайды. Көздік проекторлармен синхронды жұмыс істейді, соның арқасында әр көз тек қана дұрыс суретті көреді. Проекторлар текшеден тыс орналасқандықтан, проекторлардан экранға дейінгі қашықтықты қысқарту үшін көбінесе айналар қолданылады. Бір немесе бірнеше компьютер проекторларды басқарады. CAVE жүйесін іске қосу үшін үстелдік компьютерлердің кластерлері жиі қолданылады, себебі олар төмен бағалы және жылдам жұмыс істейді. CAVE қолданбалары үшін арнайы жасалған бағдарламалық жасақтамалар мен кітапханалар бар. Бейнені көрсетудің бірнеше әдісі бар. Бүгінде 3 танымал сахналық граф қолданылады: OpenSG, OpenSceneGraph және OpenGL Performer. OpenSG және OpenSceneGraph ашық кодты; ал OpenGL Performer тегін, бірақ оның бастапқы коды қоса берілмейді.

Калибрлеу

Бұрмаланбаған немесе орыннан шығып кетпеген кескінді жасау үшін дисплейлер мен сенсорларды калибрлеу қажет. Калибрлеу процесі қолданылатын қозғалысты бақылау технологиясына байланысты. Оптикалық немесе инерциялық акустикалық жүйелерге тек бақылау жүйесінде қолданылатын нөлдік нүктені және осьтерді конфигурациялау ғана қажет. Электромагниттік сенсорларды калибрлеу (бірінші үңгірде қолданылғандай) күрделірек. Бұл жағдайда адам 3D суреттерді көруге қажетті арнайы көзілдірік киеді. Содан кейін проекторлар CAVE-ті бір-бірінен бір фут қашықтықта орналасқан көптеген бір дюймдік блоктармен толтырады. Адам сосын ортасында курсор бар "ультрадыбыстық өлшеу құралы" деп аталатын құралды алып, курсорды проекцияланған блокпен түзу сызықта орналастырады. Бұл процесс шамамен 400 түрлі блок өлшенгенше жалғасуы мүмкін. Курсор әрбір блоктың ішіне орналастырылған сайын, компьютерлік бағдарлама сол блоктың орналасқан жерін жазады және басқа компьютерге жібереді. Егер нүктелер дұрыс калибрленсе, CAVE-те проекцияланатын суреттерде бұрмалау болмауы керек. Бұл CAVE-ке пайдаланушының қайда екенін дұрыс анықтауға және оның қозғалыстарын дәл бақылауға мүмкіндік береді, соның арқасында проекторлар CAVE ішіндегі адамның орналасқан жеріне сәйкес кескіндерді көрсетуге болады.

Қолданбалар

Бастапқы CAVE тұжырымдамасы қайта қолданылды және қазіргі уақытта әртүрлі салаларда қолданылуда. Көптеген университеттер CAVE жүйелеріне ие. CAVE-тің көптеген қолданыс орындары бар. Көптеген инженерлік компаниялар өнімді дамытуды жақсарту үшін CAVE-ді пайдаланады. Нақты бөлшектерге қаржы жұмсамастан бұрын, бөлшектердің прототиптерін жасауға, сынақтан өткізуге, интерфейстерді әзірлеуге және зауыттардың орналасуын модельдеуге болады. Бұл инженерлерге бөлшектің өнімнің құрамында қалай жұмыс істейтінін жақсырақ түсінуге көмектеседі. CAVE-тер құрылыс секторындағы бірлескен жоспарлауда да көбірек қолданылуда. Зерттеушілер өз зерттеу тақырыптарын оңай және тиімді әдіспен жүргізу үшін CAVE жүйесін пайдалана алады. Мысалы, CAVE F-16 ұшағына қонуды үйренушілерді зерттеу үшін қолданылған. UIC-дегі EVL тобы 2012 жылдың қазан айында CAVE2-ні ұсынды. Бастапқы CAVE-ге ұқсас, бұл 3D-ге толы орта, бірақ проекция емес, LCD панельдерге негізделген.