Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венеция картографы
the Venetian cartographer
Венеция картографы (1400–1464)
Venetian cartographer (1400–1464)
Фра Мауро, О. С. Б. Ками (Cam., шамамен 1400–1464) – Венеция Республикасында өмір сүрген итальяндық (венециялық) картограф. Ол сол кезге дейін әлемнің ең толық және дәл картасын – Фра Мауро картасын жасады. Мауро Венеция лагунасындағы Мурано аралында орналасқан Әулие Михаил қамалдолестер монастырының монахы болды. Ол сол жерде картография шеберханасын ұстады. Сонымен қатар, Генрих Теңізші сияқты ықпалды тұлғалардың қызметінде болды.
Fra Mauro, O. S. B. Cam., (c.1400–1464) was an Italian (Venetian) cartographer who lived in the Republic of Venice. He created the most detailed and accurate map of the world up until that time, the Fra Mauro map. Mauro was a monk of the Camaldolese Monastery of St. Michael, located on the island of Murano in the Venetian Lagoon. It was there that he maintained a cartography workshop. He also was employed by some very powerful men like Prince Henry the Navigator.
Өмірбаян
Фра Мауро 1400 жылға дейін немесе оның шамасында дүниеге келген. Жастығында Мауро саудагер және әскер қызметінде кеңінен саяхаттаған. Ол Таяу Шығыс аймағын жақсы білген. Ол 1409 жылы Санкт-Михаил монастырының тізімінде тіркелген. Монастырьдың миряны ретінде Мауро карта жасаушы болып жұмыс істеген. Монастырь тізімінде оның басты қызметі монастырь кірістерін жинау деп көрсетілген, бірақ 1450 жылдардан бастап ол әлем карталарының авторы ретінде де еске алынады. Діни мәртебесіне байланысты енді саяхаттау мүмкіндігінен айырылса да, ол теңізден оралған қала саудагерлерімен жиі кеңесетін. 1450 жылға қарай ол өте дәл, кең жазбаша түсіндірмелермен толыққан үлкен әлем картасын жасады, ол сол заманғы географиялық білімді көрсетеді. Бұл карта бүгінде "Фра Мауро картасы" деп белгілі.
Fra Mauro was born before or around the year 1400. In his youth, Mauro had traveled extensively as a merchant and a soldier. He was familiar with the Middle East. He is recorded in the records of the Monastery of St. Michael from 1409. As a lay member of the monastery, Mauro was employed as mapmaker. In the records of the monastery his main job was recorded as collecting the monastery's rents, but from the 1450s he is also mentioned as the creator of a series of world maps. Although he was no longer free to travel, due to his religious status, he would frequently consult with merchants of the city upon their return from overseas voyages. By 1450 he composed a great mappa mundi – a world map – with surprising accuracy, including extensive written comments reflecting the geographic knowledge of his time. The map is known today as the "Fra Mauro map".
Фра Мауроның әлем картасы
Фра Мауроның әлем картасы немесе mappa mundi – сол кездегі географиялық білімнің көп бөлігін қамтитын маңызды картографиялық жұмыс. Картаның ауданы бес шаршы метрден асады. Карта өте толық және мыңдаған мәтіндер мен иллюстрацияларды қамтиды. Бұл әлем картасын жасауға бірнеше жыл кетті және сол уақытқа дейін жасалған ең толық және дәл әлем картасы болды. Фра Мауро картаны Португалия королі Афонсо V-нің тапсырысы бойынша жасады. 1448 және 1459 жылдар аралығында оған төленген ақы төлеулері куә болатын теңізші-картограф Андреа Бьянко, картаны жасауда Фра Мауромен бірлесіп жұмыс істеген. Карта 1459 жылдың 24 сәуірінде аяқталып, Португалияға жіберілді, бірақ сол көшірме сақталған жоқ. Картамен бірге Венеция дожінің хаты да болды. Ол Афонсо V-нің туысы, Генрих Теңізші ханзадаға арналған. Хат ханзаданы зерттеу сапарларын қаржыландыруды жалғастыруға ынталандырды. Фра Мауро келесі жылы Венеция Синьориясы үшін картаның көшірмесін жасап жатқанда қайтыс болды. Көшірмені Андреа Бьянко аяқтады. Оның картографиялық еңбегінің құрметіне соғылған естелік медаль Фра Мауроны "теңдесі жоқ космограф" деп сипаттайды.
The Fra Mauro world map, or mappa mundi, was a major cartographical work that compiled much of the geographical knowledge of the time. The map covers over five square meters. The map is extremely detailed and contains many thousands of texts and illustrations. The world map took several years to complete and was the most detailed and accurate world map that had been produced up until that time. Fra Mauro created the map under a commission by King Afonso V of Portugal. Andrea Bianco, a sailor cartographer, is recorded as having collaborated with Fra Mauro in creating the map, as payments made to him between 1448 and 1459 testify. The map was completed on 24 April 1459, and sent to Portugal, but that copy did not survive. Along with the map was a letter from the Doge of Venice. It was intended for Prince Henry the Navigator, Afonso V's uncle. It encouraged the prince to continue funding exploratory journeys. Fra Mauro died the following year, while he was making a copy of the map for the Signoria of Venice. The copy was completed by Andrea Bianco. A commemorative medal of the period struck in honor of his cartographic work describes Fra Mauro as "chosmographus incomparabilis".
Басқа жұмыстар
Фра Мауроның карталарының екі данасы бүгінгі күнге дейін сақталған. Біреуі – Ватикан кітапханасындағы портлан картасы (Codice Borgiano V), Роберто Алмагия 1944 жылы жариялаған. Екіншісі Антонио Раттидің анықтауынша, Фра Мауроның жоғалған картасының көшірмесі, Джорджио Каллапода Кандияда 1541 жылы қол қойған, 1984 жылы Милан аукционында сатылып, қазір Франциядағы жеке коллекцияда сақталуда.
Two copies of maps by Fra Mauro are known to survive. One is a portolan chart in the Vatican Library, (Codice Borgiano V) published by Roberto Almagià in 1944. The other was recognized by Antonio Ratti as a copy signed by Giorgio Callapoda at Candia and dated 1541, of a lost chart by Fra Mauro, sold at auction in Milan in 1984 and now in a private collection, probably in France.
Құрметтеулер
Фра Мауро кратері мен Ай бетіндегі Фра Мауро құрылымы оның құрметіне аталған. Аполлон-13 ай миссиясы Фра Мауро құрылымын зерттеу үшін жоспарланған, бірақ ғарыш кемесінде болған жарылыс салдарынан Аполлон-13 экипажы Айға қонбай Жерге қайта оралуға мәжбүр болды. Аталған құрылымды 1971 жылғы ақпанда Аполлон-14 миссиясының астронавттары Алан Шепард пен Эдгар Митчелл зерттеді.
The crater Fra Mauro and associated Fra Mauro formation of the Moon are named after him. The Apollo 13 lunar mission was intended to explore the Fra Mauro formation, but – due to the explosion aboard the spacecraft – Apollo 13's crew had to return to Earth without landing on the Moon. The formation was instead explored by astronauts Alan Shepard and Edgar Mitchell of the Apollo 14 mission in February 1971.