Мария Сабина: Мексикалық әйел қасиетті саңырауқұш пен емшілік салттар туралы ғылымға жол ашқан адам

Кіріспе

Мексикалық шаман және ақын (1894–1985)

Мария Сабина Магдалена Гарсия (22 шілде 1894 – 22 қараша 1985) – мазатек сабиасы (нағыз дана әйел), шаман және ақын, Мексиканың оңтүстігіндегі Оахака штатының Сьерра-Мазатека аймағындағы Хуатулла-де-Хименес қаласында өмір сүрген. Оның велада деп аталатын қасиетті саңырауқұлақтармен емдеу рәсімдері псилоцибин саңырауқұлақтарын, әсіресе Psilocybe caerulescens саңырауқұлағын пайдалануға негізделген, бұл саңырауқұлақ мазатектер үшін өте маңызды. Мария Сабинаның веладалары батыстықтар арасында энтеогендік саңырауқұлақтың жергілікті мексикалық рәсімдерін кеңінен таратуына себеп болды, бірақ мұның бәрі оның ниеті емес еді. Мария Сабина кедейлікте өмір сүріп, кейінірек денсіздіктен қайтыс болды. Шетелдіктер Мария Сабинаны батыстықтарға велада деп аталатын емдеу рәсіміне қатысуға рұхсат берген алғашқы мексикалық курандера деп атады. Мария Сабина өзінің курандера емес, сабиа екенін, ал сабиа мен курандера – бір емес екенін айтты. Рәсімге қатысушылардың барлығы ақыл-ойының есігін ашу үшін псилоцибин саңырауқұлағын қабылдады. Велада тазару және қасиеттімен байланысу ретінде қарастырылады. 1955 жылы американдық этномиколог және банкир Р. Гордон Вассон және оның әйелі Валентина, орыс педиатры және ғалымы, сондай-ақ микологияны жақсы көретін адам, Мария Сабинаның туған қаласына келді, онда Гордон Вассон онымен бірге веладаға қатысты. Вассон веладаға қатысқан алғашқы сырттан келген адам болды және рәсімге (жоғалған адамдар мен маңызды заттарды табу үшін қолданылған) кіру үшін Вассон өтірік айтып, ол үйдегі ұлының жағдайына алаңдап, оның қайда екенін және қалай екенін білгісі келетінін айтты, кейін бұл алдау екенін мойындады. Вассондар саңырауқұлақтың спораларын жинап, оны Psilocybe mexicana деп атап, Парижге алып кетті. Саңырауқұлақ Еуропада өсірілді және оның негізгі психоактивті құрамы – псилоцибин 1958 жылы швейцариялық химик Альберт Хофманмен зертханада оқшауланды. Вассон 1957 жылы "Тылсымды саңырауқұлақты іздеу" атты мақаласында осы рәсім туралы өз тәжірибесін баяндаған кітап жазды; Мария Сабинаның аты мен орналасқан жері жасырын қалды. Алайда, автор Майкл Поллан атап көрсеткендей:

María Sabina Magdalena García (22 July 1894 – 22 November 1985) was a Mazatec sabia (wise woman), shaman and poet who lived in Huautla de Jiménez, a town in the Sierra Mazateca area of the Mexican state of Oaxaca in southern Mexico. Her healing sacred mushroom ceremonies, called veladas, were based on the use of psilocybin mushrooms, particularly Psilocybe caerulescens, a sacred mushroom important to the Mazatecs. María Sabina's veladas contributed to the popularization of indigenous Mexican ritual use of entheogenic mushrooms among westerners, though this was not her intent. María Sabina died in poverty, suffering from malnutrition later in life. María Sabina was named by foreigners the first contemporary Mexican curandera to allow Westerners to participate in the healing ritual known as the velada. María Sabina herself stated that she was not a curandera, that she was in fact a sabia, and that a sabia and curandera are not the same practice. All participants in the ritual ingested psilocybin mushroom as a sacrament to open the gates of the mind. The velada is seen as a purification and a communion with the sacred. In 1955, American ethnomycologist and banker R. Gordon Wasson, and his wife Valentina, a Russian pediatrician and scientist, as well as a passionate mycology enthusiast, visited María Sabina's hometown, where Gordon Wasson participated in a velada with her. Wasson was the first outsider to take part in the velada, and to gain access to the ceremony (which was used to locate missing people and important items), Wasson lied and told her that he was worried about his son back home and wanted information about his whereabouts and well being, later admitting that this was a deception. The Wassons collected spores of the fungus, which they identified as Psilocybe mexicana, and took them to Paris. The fungus was cultivated in Europe and its primary psychoactive ingredient, psilocybin, was isolated in the laboratory by Swiss chemist Albert Hofmann in 1958. Wasson wrote a book about his experience of the ritual in a 1957 Life magazine article, Seeking the Magic Mushroom; María Sabina's name and location were not revealed. However, as author Michael Pollan notes,

1962 жылдан бастап АҚШ-тан келген жастар Мария Сабина мен "тылсымды" саңырауқұлақты іздеуді бастады, көптеген хиппилер, ғалымдар және басқа да адамдар Хуатулла-де-Хименес қаласына сапар шекті. 1960 жылдардағы көптеген танымал тұлғалар, соның ішінде Боб Дилан, Джон Леннон және Кит Ричардс Мария Сабинаға келген деген қауесет тарады, бірақ бұл мәлімдемелерді растау мүмкін емес, өйткені рок жұлдыздарының өзі жасаған сапарлар туралы фотосуреттер немесе жазбаша есептер жоқ. Олардың қасиетті және дәстүрлі мақсаттарға деген құрметсіздігі Мария Сабинаны былай деуге мәжбүр етті: "Вассонға дейін ешкім балаларды тек Құдайды табу үшін алып кеткен жоқ. Олар әрқашан ауруларды емдеу үшін алынып келді." Қоғам батыстықтардың саңырауқұлақтың құпиясын білуге тырысуынан шаршады, сондықтан Сабинаға полиция назар аударды, олар оны есірткі сатушы деп санады. Көңілдің бұрылуы Мазатек қауымдастығының әлеуметтік динамикасын толығымен өзгертті және Мазатек әдет-ғұрыптарының тоқтауына қауіп төндірді. Қоғам Сабинаны кінәлады, сондықтан оны елден аластатып, үйін өртеп, ұлын өлтіріп, өзін түрмеге қамады. Қазіргі заманғы тарихта оған қасиетті саңырауқұлақтың күшін "ашумен" байланыстырылуы, "отарлаушы тілдің" "ашуын" еліктейтін" әңгіме ретінде сипатталды. 1967 жылдан 1977 жылға дейін Хуатулла-де-Хименес және Мазатек үшін өмір қалыпты жағдайға оралды, себебі Мексика армиясы американдық, еуропалық және мексикалық хиппилерді немесе басқа да жағымсыз қонақтарды қалаға кіретін жалғыз жолдармен кіруден тоқтатты. Бірнеше федералды полиция қызметкерлері қалаға келіп, қаладан жағымсыз шетелдік қонақтарды шығарып тастады. Альваро Эстрада Мария Сабинаның өмірбаянын жазды, оны Генри Мунн ағылшын тіліне аударды. Сабина тек мазатек тілінде сөйледі, сондықтан оның ағылшын тіліндегі көптеген сөздері расталмаған. Хуатла-де-Хименесте өмір сүрген және мазатек тілін білген Мунн киелі саңырауқұлақтар мен курандеролар туралы екі баяндама жазды: "Тілдің саңырауқұлақтары" Хуатладағы типтік курандеролардың дәстүрлі рәсімдері туралы, ал екіншісі Мария Сабинаның бірегейлігі деп аталды. Оның ән өлеңдерін әндейтін тағы бір кітабы – Мария Сабина: Жером Ротенбергтің таңдауы. "Мексиканың қасиетті саңырауқұлағы" атты Брайан Акерс кітабында бес мексикалық автордың испан тілінен ағылшын тіліне аударылған үзінділері бар. Фернандо Бенитездің "Los Hongos Alucinantes" (испан тілінде) кітабы оның өмірі туралы көптеген қауесеттерді жоққа шығарады. Том Лейннің "Sacred Mushroom Rituals: The Search for the Blood of Quetzalcoatl" кітабында автордың Мария Сабинамен және оның қызы Аполлониямен веладада болған тәжірибелері туралы бірнеше тараулар бар. Кітапта Марияның музыкалық әуенді әндері, поэзиялық өрнектері, қоянбаздақ сөйлеуі, дұғалары және велада кезінде айтылатын әндері туралы баяндалған. Рәсімге дейінгі рәсімдер мен қатысушыларға арналған дұғалар 1950 жылдардың ортасында Вассон жасаған сапарлардағы жазбаларға ұқсас. Вассон этномикология туралы кітабын жариялағаннан кейін, ол Мария Сабина және оның Мазатек саңырауқұлақ веладасы туралы кітап жазды, онда Джордж және Флоренс Коуэн мен Уиллард Роудс қатысты, сонымен қатар төрт кассеттік жазбалар мен Сабинаның веладаларының музыкалық ноталары, мазатек тілінен испан тіліне және ағылшын тіліне аударылған мәтіндері бар. Генри Мунн кейінірек осы әндерді Альваро Эстраданың кітабында ағылшын тіліне аударды. Мария Сабинаның қасиетті саңырауқұлақтың (hongos sagrados) энтеогендік қолданысы Колумбтан бұрынғы Мексикаға қатысты. Оның Р. Гордон Вассонмен кездесуінен және 1950 жылдардың ортасында оның веладалары жазылғаннан кейін, бұл ежелгі Мазатек рәсімдері мен дәстүрлері батыс білім жүйесіне енді, бірақ олар ғасырлар бойы Мазатек мәдениетінің ішінде, қасақана жасырылған күйде болды. және Хочимильконың үш стеласында, бірақ Вассон 1950 жылдардың басында Мария Сабинамен кездеспейінше қасиетті саңырауқұлақтың емдік және болжау рәсімдерінің және дәстүрлерінің бар екенін дәлелдеуге шамалы ғана дәлел болды. Академиктер Вассонның есебінен бұрын псилоцибин саңырауқұлақтарының емдік қасиеттері туралы батыс ғылыми әдебиетінде "кішкентай немесе ешқандай дәлел" болмағанын атап көрсетеді, осылайша Сабина мен Мазатек қауымдастығының саңырауқұлақтың барлық батыстық қолданысындағы маңызды рөлін растайды. 1962 жылы Р. Гордон Вассон мен Альберт Хофман оны аралап көру үшін Мексикаға келді. Олар сонымен қатар псилоцибин таблеткаларының бір бөтелкесін әкелді. Sandoz оларды Indocybin брендімен саудаға салды – "indo" индиялық және индол (олардың химиялық құрылымының ядросы) екі мағынаны білдіреді, ал "cybin" – негізгі молекулалық құрауыш, псилоцибин. Хофман өзі синтездеген энтеогенді курандераға берді. "Әрине, Вассон еске алады, Альберт Хофман өте консервативті, сондықтан әрқашан тым аз доза береді, ол ешқандай әсер етпеді." Хофманның өзгеше түсінігі болды: "таблеткалардың белсенділігі, асқазан ішінде ерігеннен кейін 30-45 минуттан кейін жүзеге асады. Саңырауқұлақтың тікелей жұтылуына байланысты, дәрі тез сіңіріледі". Оның күмәнін сейіп, таблеткалардың көбірек мөлшері таратылды. Мария, оның қызы және шаман Дон Аурелио қазіргі стандарттар бойынша орташа доза болып табылатын 30 мг-ға дейін қабылдады. Таң сәтiнде олардың Мазатек аудармашысы Мария Сабина таблеткалар мен саңырауқұлақтың арасында айырмашылықты сезінбегенін хабарлады. Ол Хофманға таблеткалардың бөтелкесі үшін алғыс айтты, енді саңырауқұлақ болмаған жағдайда да адамдарға көмектесе алатынын айтты. Сабина Вассонға таныстырған Psilocybe саңырауқұлақтарынан алынған химиялық қосылыстар қазір патенттелген және миллиардтаған доллар тұратын фармацевтикалық өнімдердің құрамына кіреді. Алайда, саңырауқұлақтың табылуына және оны пайдалануға жауапты Мазатек халықтары...

Young people from the United States began seeking out María Sabina and the "magic" mushrooms as early as 1962, with numerous hippies, scientists, and other people visiting the remote isolated village of Huautla de Jimenez. Many 1960s celebrities, including Bob Dylan, John Lennon, and Keith Richards, were rumored to have visited María Sabina, but these claims cannot be substantiated as no photographic evidence or written reports of the visits by the rock stars themselves have ever been reported. Their lack of respect for the sacred and traditional purposes caused María Sabina to remark: Before Wasson, nobody took the children simply to find God. They were always taken to cure the sick. As the community was besieged by Westerners wanting to experience the mushroom induced hallucinations, Sabina attracted attention from the Mexican police who believed her to be a drug dealer. The unwanted attention completely altered the social dynamics of the Mazatec community and threatened to terminate the Mazatec custom. The community blamed Sabina; consequently she was ostracized, her house was burned down, her son was murdered, and she was briefly jailed. The way that he is credited in modern history with "discovering" the power of the sacred mushrooms, has been described as a narrative which "mimic[s], in many ways, the colonialist language of "discovery"." From 1967 to 1977 life returned to normal conditions for Huautla de Jimenez and the Mazatec after the Mexican Army blocked American, European and Mexican hippies or other unwanted visitors from entering on the only roads into the town. A few Federales also patrolled the town to evict undesirable foreign visitors. Álvaro Estrada wrote a biography of María Sabina that was translated into English by Henry Munn. Sabina spoke only Mazatec and many of her supposed quotes in English are not verified. Munn, who had lived in Huautla de Jimenez and knew the Mazatec language, wrote two reports on sacred mushroom veladas and curanderos: The Mushrooms of Language was about the traditional ceremonies of the typical curanderos in Huautla; the second was called The Uniqueness of María Sabina. Another book on her song poem chants was María Sabina: Selections by Jerome Rothenberg. The Sacred Mushroom of Mexico, by Brian Akers, has excerpts from five Mexican authors translated from Spanish to English. Los Hongos Alucinantes (in Spanish) by Fernando Benitez dispels many rumors about her life. The book Sacred Mushroom Rituals: The Search for the Blood of Quetzalcoatl, by Tom Lane, has several chapters by the author on the experiences he, his wife, and a friend had at her home in a velada with María Sabina and her daughter Appolonia. The book reports on María's musical tonal songs, poetic expressions, ventriloquy, incantations and chanting during the velada. The rituals before the ceremony and prayers for the participants are similar to those recorded by Wasson in his visits during the mid 1950s. After publishing his book on ethnomycology, Russia, Mushrooms and History, Wasson wrote María Sabina and her Mazatec Mushroom Velada with George and Florence Cowan and Willard Rhodes, which included four cassette recordings and the musical score of Sabina's veladas, with lyrics translated from Mazatec to Spanish to English. Henry Munn later translated these songs into English in Álvaro Estrada's book. The entheogenic use of the sacred mushrooms (hongos sagrados) practiced by María Sabina had roots in Pre Columbian Mexico. By her meeting R. Gordon Wasson and her veladas being recorded in the mid 1950s, these ancient Mazatec ceremonies and rituals entered Western knowledge systems, although they existed within Mazatec culture, intentionally hidden, for centuries. and in the Three Stelae of Xochimilco, but until Wasson met María Sabina in the early 1950s there was almost no proof that the sacred mushroom healing and divination ceremonies and rituals actually existed. Academics note that before Wasson's account, there was "little to no evidence" of the medicinal properties of the psilocybin mushrooms in western scientific literature, thus confirming the pivotal role that Sabina and the Mazatec community had in all Western uses of the mushrooms. In 1962, R. Gordon Wasson and Albert Hofmann went to Mexico to visit her. They also brought a bottle of psilocybin pills. Sandoz was marketing them under the brand name Indocybin—"indo" for both Indian and indole (the nucleus of their chemical structures) and "cybin" for the main molecular constituent, psilocybin. Hofmann gave his synthesized entheogen to the curandera. "Of course, Wasson recalled, Albert Hofmann is so conservative he always gives too little a dose, and it didn't have any effect." Hofmann had a different interpretation: "activation of the pills, which must dissolve in the stomach, takes place after 30 to 45 minutes. In contrast, the mushrooms when chewed, work faster as the drug is absorbed immediately". To settle her doubts about the pills, more were distributed. María, her daughter, and the shaman, Don Aurelio, ingested up to 30 mg each, a moderately high dose by current standards but not perhaps by the more experienced practitioners. At dawn, their Mazatec interpreter reported that María Sabina felt there was little difference between the pills and the mushrooms. She thanked Hofmann for the bottle of pills, saying that she would now be able to serve people even when no mushrooms were available. Chemical compounds derived from the Psilocybe mushrooms Sabina introduced to Wasson now form part of pharmaceutical products which are patented and now worth billions of dollars. However, Mazatec indigenous communities who are responsible for discovering and stewarding the medicinal properties of psilocybin mushrooms do not hold any of these patents, and as such do not benefit financially at all from their contribution.

Мәдени әсері

Сабина Хуаутлада қасиетті тұлға ретінде есептеледі. Сонымен қатар, оның бейнесі түрлі жергілікті коммерциялық жобаларды, мейрамханалардан бастап такси компанияларына дейін, таныстыру үшін қолданылады. Мексиканың контрмәдениеті Сабинаға әуес. Мексикалық рок-топ "Санта Сабина" оның құрметіне аталған, ал Мексикадағы ең алғашқы және сәтті рок-топтарының бірі "Эль Три" оған "Мария Сабина" әнін арнап, оны "даналық пен махаббаттың символы" ("un símbolo de la sabiduría y el amor") деп жариялады. Мексикалық музыкант Хорхе Рейес "Comala" альбомындағы "The Goddess of the Eagles" әніне Мария Сабинаның жазбадағы дұғаларын қосты. Рейес осы жазбаны "Comparsa" альбомынан "Tres Marías" трекінде Deep Forest-пен бірлесіп жұмыс істегенде де пайдаланды. Италиялық фотограф Гусмано Сезаретти 1982 жылы Мария Сабинамен кездесуі туралы "Мария Сабина: Черного Христоны іздеу" атты кітап жариялады. Боливиялық әнші Лузмила Карпио Мария Сабинаның құрметіне ән жазды. Мексикалық ақын және романист Хомеро Ариджис Мария Сабина туралы "Карне де Диос" романын жазды, онда оның Хуаутладағы өмірі мен оның үйіне галлюциногендік әсері үшін келген батыстықтармен болған тәжірибесі суреттелген. Ариджис Мария Сабинаны өмірінің соңында медициналық көмек алу үшін Мексика қаласына әкелді. Хуаутла де Хименес 1985 жылы Мария Сабина қайтыс болғанға дейін электр қуатысыз және 20 ғасырдың аз белгілерін ғана көрсетті. Мазатектердің қасиетті саңырауқұлақтарына арналған веладалар 21 ғасырға дейін сақталды және қазір ондағы католик шіркеуі тарапынан қабылданып отыр.