Кіріспе

Испан ғалымы Альфонсо Николас (Альфонсус) Салмерон, SJ (8 қыркүйек 1515 – 13 ақпан 1585) – испандық библия ғалымы, католик діни қызметкері және алғашқы иезуиттердің бірі болған.

Өмірбаян

Ол 1515 жылдың 8 қыркүйегінде Испанияның Толедо қаласында дүниеге келген. Алькалада әдебиет пен философияны, содан кейін Париждегі Сорбоннада философия мен теологияны оқыды. Бұл жерде ол Диего Лайнес арқылы Лойоланың қасиетті Игнатиуспен кездесті және Лайнес, Санкт-Петер Фабер және Санкт-Франциск Ксавьемен бірге 1534 жылы Лойоланың алғашқы серіктерінің бірі ретінде қабылданды. Кішкентай топ 1536 жылдың 15 қарашасында Парижден шығып, 1537 жылдың 8 қаңтарында Венецияға жетіп, сол жылдың ораза кезінде Римге барды. Ол Рим папасының алдында сөз сөйледі және оған ординация жасына жеткенде, киелі орденді алуға рұқсат берілді. 8 қыркүйекте барлық алғашқы серіктер Виченцада кездесті және барлығы, қасиетті Игнатиус болмағанда, алғашқы миссаларын өткізді. Қасиетті жерге саяхат жоспары тоқтатылды. Салмерон Сиенадағы қызметін кедейлер мен балаларға арнады. 22 сәуірде 1541 жылы ол жаңа құрылған Иса қоғамының мүшесі ретінде Сент-Пол қабырғасының сыртындағы базиликада салтанатты ант берді. 1541 жылдың күзінде Рим папасы Павел III Сальмерон мен Пасказий Брётті Ирландияға апостолдық нунций ретінде жіберді. Олар 1542 жылдың 23 ақпанында Шотландия арқылы қоныс аударды. Отыз төрт күннен кейін олар Диппеге жүзіп, Парижге қарай жолға шықты. Екі жыл бойы Сальмерон Римде уағыз айтты; оның Ефестіктерге арналған Пауылдың хатының аптасына үш рет Қоғамның шіркеуінде баяндауы көп пайда келтірді (1545). Болоньяда ораза кезінде уағыз айтқаннан кейін, ол Диего Лайнеспен бірге Павел III-нің теологы ретінде Трент кеңесіне (1546 жылдың 18 мамырында) барды. Бұл жерде Ақталу догмасы тақырыбы талқыланды. Екі иезуит бірден барлық адамдардың жүрегін және құрметін жеңіп алды; олардың баяндамалары басылып, епископтарға таратылды. Екеуі де кеңеспен бірге Болоньяға (1547 жылдың 14 наурызында) жолға шықты. Падуада ауыр науқастан кейін Сальмерон тағы да кеңес жұмысын бастады. Келесі екі жылды негізінен Болонья, Венеция, Падуа және Верона қалаларында уағыз айтумен өткізді. 1549 жылдың 4 қазанында Сальмерон және оның серіктері Клод Ле Джей мен Питер Канизиус Болонья университетінде докторлық дәрежесін алды, сондықтан олар Баварияның Вильгельм IV-нің шақыруымен Ингольштадт кафедрасын қабылдады. Сальмерон Пауылдың Римдіктерге жазған хатының түсіндіруін қолға алды. Герцог Вильгельм қайтыс болғаннан кейін, Верона епискобының бастамасымен, Ингольштадт академиясының факультетінің наразылығына қарамастан, Сальмерон Веронаға қайтарылды (1550 жылдың 24 қыркүйегінде). Сол жылы ол Матайдың Ізгі хабарын түсіндірді. 1551 жылы ол Римге шақырылып, Иезуит қоғамының конституциясын (ережелерін) әзірлеуде Игнатийге көмектесті. Басқа да жұмыстар күтіп тұрды. Көп ұзамай (1551 жылдың ақпан айында) ол Неапольге Қоғамның алғашқы колледжін ашуға жіберілді, бірақ бірнеше айдан кейін Игнатий оны Папа Юлий III-нің теологы ретінде Трент кеңесіне қайтаруға шақырды. Бұл сессиялардың алдын ала талқылау кезінде Лайнес пен Сальмерон, папалық теологтар ретінде, бірінші болып өздерінің дауыстарын берді. Кеңес тағы да сессиясын тоқтатқан кезде, Сальмерон Неапольге оралды (1552 жылдың қазаны). Папа Павел IV оны Аугсбург диетасына (1555 жылдың мамырында) нунций Липпоманмен бірге жіберді, содан кейін Польшаға және 1556 жылдың сәуірінде Бельгияға. Бельгияға тағы бір сапар кардинал Джованни Пьетро Караффаның кеңесшісі ретінде жасалды (1557 жылдың 2 желтоқсанында). Лайнес Сальмеронды 1558 жылы Неапольдің бірінші иезуит провинциалы және 1561 жылы Францияға апостолдық делегациясы кезінде бас викарий етіп тағайындады. Бұл жерде талқыланатын тақырып өте күрделі болды: епископтардың құқықтары мен міндеттерінің қайдан пайда болғаны. 1564-82 жылдары Сальмерон негізінен уағыз айтумен және жазумен айналысты; ол он сегіз ораза кезеңінде күн сайын уағыз айтты; оның уағыздауы қызу, білімді және жемісті болды. Бұл ұзақ кезеңде оның жазбалары көп көлемді болды; Киелі Роберт Беллармин оларды қарастыру үшін Неапольде бес ай өткізді; ол күн сайын Сальмеронға кемшіліктері бар бөліктерді көрсетті, ал келесі күні соңғысы сол бөліктерді түзетті. 1585 жылдың 13 ақпанында Неапольде қайтыс болды.

Шығармалары

Салмеронның ең маңызды еңбектері – оның он алты томдық Киелі Жазуларға түсіндірмелері: он біреуі – Евангелияға, біреуі – Елшілердің істеріне, ал төртеуі – Пауылдың хаттарына. Саутвеллдің айтуынша, бұл он алты том Санчес баспасынан Мадридте 1597 жылдан 1602 жылға дейін, Брешиада 1601 жылы, Кельнде 1602 жылдан 1604 жылға дейін жарық көрген. Sommervogel (Bibliothèque de la C. de J., VII, 479) Мадрид басылымының он екі томын ғана тапқан – он біреуі Евангелияға, ал біреуі Пауылдың хаттарына түсіндірме. Евангелия томдары «Альфонси Салмеронис Толетани, e Societate Jusu Theologi, Commentarii in Evangelicam Historiam et in Acta Apostolorum, in duodecim tomos distributi» (Мадрид, 1598–1601) деп аталады. Кельндегі бірінші басылым, екінші басылыммен (1612–15 жж.) бірге, толық күйде сақталған. Бұл ауқымды түсіндірмелер – Салмеронның уағыздау және оқыту кезеңінде жасаған халыққа арналған және университеттерде оқылған баяндамалары. Қартайған шағында ол жазбаларын жинап, қайта қарап, Бартоломей Перес де Нуэросқа өлімнен кейін жариялауға дайын қалдырды. Хартман Грисар (Jacobi Lainez Disputationes Tridentinae, I, 53) Елшілердің істеріне түсіндірме Перездің еңбегі деп санайды, ал Браунсбергер (Canisii epist., III, 448) және Monumenta Historica S. J. (Epistolae Salmeron, I, xxx) Грисармен келіспейді. Ол Шіркеуге деген берілгендігімен, қайраттылығымен, салмақтылығымен және жомарттығымен көзге түсті. Трент соборының шешімдері оның ақталу, Киелі Евхаристия, тәубе, тазарту орны, кешірім, Құрбандық, неке және епископтық биліктің бастауы сияқты мәселелерде зор ықпалға ие болғанын көрсетеді.