Кіріспе

«Зұлым әйел» – 1945 жылы түсірілген, Лесли Арлис режиссерлік еткен, Маргарет Локвуд басты рөлде ойнаған британдық костюмдік драмалық фильм. Фильм өз кезеңінде 18,4 миллион көрерменге ие болды. Бұл 1940 жылдары түсірілген аса танымал «Гейнсборо мелодрамалары» тізіміне кіретін фильмдердің бірі. Сюжеті 1945 жылы Магдален Кинг Холлдың «Зұлым леди Скелтонның өмірі мен өлімі» романының негізінде жазылған, ал ол өз кезегінде Лондон-Бирмингем тас жолындағы Маркиаттағы ірі жер иесінің әйелі, леди Кэтрин Феррерс өміріне байланысты (даулы) оқиғаларға негізделген. 1983 жылы Майкл Виннер бұл фильмді «Зұлым әйел» деген атаумен қайта түсірді.

Сюжет

1600 жылдардың соңында Англияның ауылдық жерінде Каролина әдемі досы Барбараны бай жер иесі және жергілікті судья сэр Ральф Скелтонмен үйлену тойына шақырады. Бірақ Барбара Скелтонды тез арада баурап алады, нәтижесінде Леди Скелтон Барбара болады, ал Каролина бұған куә болады. Бірақ той кешінде Барбара Кит Локсби атты сұлу жігітпен танысады. Екеуі бірден ғашық болады, бірақ бұл тым кеш болады. Ауылдағы тұрмыс Скелтон ханым үшін жалықтырады. Омбре ойынында Генриетта Барбараның бағалы әшекейлерін, соның ішінде қайтыс болған анасының рубин брошкасын жеңіп алады. Бірде ол жаман даңқты қарақшы Джерри Джексон туралы айтқанда, Барбараға бір идея келді. Джексон болып киінген Барбара Генриеттаның каретасын тоқтатып, брошкасын және қалған зергерлік бұйымдарын қайтарып алады. Осы тәжірибеден мас болған ол карета тонауды жалғастырады, бір түні ол нағыз Джерри Джексонмен кездеседі. Джексон өзінің еліктеушісінің әдемі әйел екенін білгенде қуанышқа бөленеді. Олар ғашық болып, қылмысқа ортақтас болады. Бірақ ол оған басқа әйелмен ешқашан опасыздық жасамауын ескертеді. Бірге олар бақытсыз саяхатшылардан пайда көреді. Бірақ олардың үлкен алтын жүк тонау жоспары сәтсіз аяқталады, нәтижесінде сэр Ральф Скелтонның жалға алған шаруаларының бірі қаза табады. Скелтон Джерри Джексонды ұстауға көмектескендерге жомарт сыйлық ұсынады. Бір күні кешке Барбара Джексонды басқа әйелмен бірге көріп, күйеуіне оның қайда екенін жасырын айтады. Джексон тұтқыналғандықтан асылып өлім жазасына кесіледі. Лондонда Барбара Кэролайнмен бірге оның өлім жазасын тамашалайды. Джексон дарға асылғаннан кейін сөйлеген сөзінде тек адал емес әйелдер туралы айтады, бірақ Барбара туралы нақты айтпайды. Содан кейін бүлік басталады. Екі әйелді Кит Локсби құтқарады, ол жақында Кэролайнға ұсыныс жасаған еді. Дарға асылғаннан кейін Джексонның серіктері оны өлтіріп, қайта тірілтеді. Кейіннен ол Барбараның қонақ үйіндегі бөлмесіне кіріп, оны зорлайды. Ол оның келесі әрекетінен қорқып, Китке оған үйленуді сұрайды. Бірақ ол Каролинаға сатқындық жасай алмайды. Бір түні Барбара күйеуінің каретасын күтеді, қолында зарядалған тапаншасы бар. Джексон пайда болып, Барбараның жоспарын түсінеді. Ол Скелтонды ескертуге тырысады, бірақ Барбара оны өлтіреді. Каролина, Ральф және Китпен келген карета келгенде, Барбара, әлі де киім ауыстырып, оны тонап, күйеуін өлтіруге тырысады - үш адам екі жұптың бірге болуына жол табуға келіскенін білмей. Кит оны атып өлтіреді, бірақ ол қашып үлгереді. Қонақ үйге оралған Барбара, өлімге ұшыраған күйде Китке бәрін мойындап, соңына дейін онымен бірге болуын сұрайды. Оның өлімінен кейін Кэролайн мен Скелтон өткенді артына қалдыруға бел буып, қайта қосылады.

Өндіріс

Магдален Кинг Холлдың "Зұлым леди Скелтонның өмірі мен өлімі" 1944 жылы жарық көрді. Мейсон, Локвуд және Арлис фильмге бейімделуі туралы сол жылдың қараша айында хабарланды. 1945 жылы шыққан Picturegoer журналының бір санында Арлис, Элеонора Смит (оның 1943 жылы жарық көрген "Сұр киімдегі адам" кітабының авторы) оған Кинг Холлдың романын сыйлағанын айтты. Ол әрі жалғастырды: "Мен Gainsborough Pictures компаниясының Морис Остерге өте қолайлы фильм тақырыбын тапқанымды айттым, ал ол құқықтарды өзі сатып алғанын анықтадым! Барбараның кейіпкері тіпті мен үшін де жеткілікті зұлым, және осы өте күрделі кейіпкердің оқиғаның барысында қалай дамып жетілетіні қатты қызықтырды." Локвуд кейіннен естеліктерінде: "Бұл керемет "жаман" рөл болды. Әдеттегідей, бастапқыда зұлым рөлді тағы да ойнағым келмеді, бірақ бұл рөл өте жақсы болғандықтан, одан бас тартудың қателік екенін түсіндім" деп жазды. Стюарт Грейнджер Мейсон ойнаған рөлден бас тартты. Локвуд рөлге дайындалып, атпен жүруді үйренді және қара түсті сұлулық белгісін қосты. Рок ойнаған Каролин кейіпкері – романға енбеген, киносценарийге қосылған.

Атыс

1945 жылдың наурыз айында түсірілім басталды. Фильм Лондондағы Гейнсборо студиясында түсірілді, сондай-ақ Норфолк графтығындағы Бликлинг-Холлда да түсірілімдер жүргізілді. Джеймс Мейсон Лесли Арлисті ұнатпай, түсірілім барысында оны ұрып кетті. Локвуд "біз осы фильмни бірге түсіруден ләззат алдық. Бірақ американдық цензура үшін сахналарды қайта түсіруге тура келгенде, оны қайта түсіруден ләззат алмадық, бұл бір жылдан кейін болды" деп жазды.

Шығару

Королева Мэри фильмнің премьерасына қатысуды тіледі, бұл фильмнің мазмұнына байланысты қандай да бір алаңдаушылық тудырды, және хабарлама бойынша, проекциялық бөлмедегі оператор маңызды диалогтар кезінде дыбысты төмендетіпті. Алайда королева Мэри Дж. Артур Ранкқа фильм ұнағанын және оның "керемет моральдық қағидалары" бар екенін айтты. Ранк кейінірек былай деді:
"Королева Мэри – фильмде мен көретін нәрсені көретін жалғыз адам. Мен оған тек моральдық мәні болғандықтан келістім. Сізде екі әдемі қыз бар, Маргарет Локвуд пен Пэт Рок. Біреуі құлқына беріліп, соңында атылып өлтіріледі, ал екіншісі бақытты өмір сүреді. Міне, сондағы мораль. Екі қыз да әдемі, көріп тұрсыздар, егер олардың біреуі жайлы келбетті болғанда, бұл ештеңе білдірмес еді."

Кассалық жинақ

"Зұлым әйел" 1946 жылы британдық кассада ең көп танымал фильм болды. Kinematograph Weekly журналының мәліметінше, 1946 жылы Ұлыбританиядағы "ең үлкен табысқа ие" фильм – "Зұлым әйел", ал одан кейынғылар ("көшбасшылар") – "Сент-Маридің қоңыраулары", "Пикадилли оқиғасы", "Утопияға жол", "Ертең мәңгілік", "Қысқа кездесу", "Ғажайып адам", "Теңіз анкерлері", "Китти", "Тұтқын жүрек", "Жүгерінің жасыл түсі", "Испан теңізі", "Оны өз күйінде қалдыр", "Гилда", "Караван", "Милдред Пирс", "Көк далия", "Арадағы жылдар", "О.С.С.", "Баураған", "Лэссидің батылдығы", "Менің абыройым", "Лондон қаласы", "Цезар мен Клеопатра", "Теңізшілермен танысу", "Екі әлемнің адамы", "Олардың даңқы", "Жер бетіндегілер" және "Беделия" болды. Латын Америкасында бұл фильм 160 475 доллар тапты.

АҚШ-та шығарылуы

Америкалық цензурамен байланысты фильмді АҚШ-та көрсету үшін кең ауқымды қайта түсіру қажет болды (Тернер Классикалық Фильмдерден Роберт Осборнның айтуынша). Мәселе әйелдер киімдерінің корсеттерінің (көрсетілген дәуірге сай) тым ашық кесілуі және АҚШ кино өндірісі кодексі бойынша тым көп көрсетілуі болды. Бұл мәселе Джейн Расселдің "Заңсыз" (1943) фильмінде де болған. TCM кейде АҚШ-тағы негізгі кабельдік арнасында цензураланбаған түпнұсқа нұсқасын көрсетеді. Маргарет Локвуд: "Бізге сол фильмде цензура талаптарын орындау үшін тоғыз күн қайта түсіруге тура келді, бұл бәрі де өте ақымақтық көрінді." Мейсон фильмдегі өзгерістерден кейін оны еске алғанда: "Мен қазір оны ұнатпаймын" деді.

Ұсынылған жалғасы

Морис Остер жалғасын түсіргісі келгені хабарланды, бірақ «Гейнсборо» студиясын иеленген Дж. Артур Ранк бұған қарсылық танытты. 1950 жылы Арлис «Зұлым әйелдің қызы» атты жалғастың сценарийін жазғаны жарияланды, алайда ол ешқашан түсірілмеді.