Кіріспе

1941 жылы түсірілген американдық фильм.

"Күдік" – Альфред Хичкок режиссерлік еткен, 1941 жылғы романтикалық психологиялық триллер. Басты рөлдерде Кэри Грант пен Джоан Фонтейн – үйленген жұбайлар. Сондай-ақ, Сэр Седрик Хардвик, Найджел Брюс, Дам Мэй Уити, Изабель Джинс, Хизер Энджел және Лео Г. Кэрролл қатысқан. "Күдік" Фрэнсис Айлстың 1932 жылғы "Фактыға дейін" романы негізінде түсірілген. Джоан Фонтейн Лина рөлі үшін 1941 жылы "Үздік әйел актер" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Альфред Хичкок фильміндегі жалғыз "Оскар" жеңісі осы. Фильмде тәжірибесіз әйел, бастапқыда одан бас тартқан сүйкімді еркекке үйленеді. Ол ақшасыз, құмар ойыншы және өте адал емес болып шығады. Ол оның кісі өлтіруші екенін және оны өлтіруге тырысатынын сезінеді.

Сюжет

1938 жылы көрікті, жауапкершіліктен тыс плейбой Джонни Айсгарт Англияда пойызда көзілдірік киген Лина МакЛейдлоумен танысып, кейін оны өзімен бірге серуендеуге көндіреді. Ол қызды қорлап, оның ниетіне күмәнмен қарайды; ол оны таныстыру үшін қорлайды. Бірақ кейін терезеден ата-анасының ол туралы әңгімелесіп жатқанын естиді. Олар оның ешқашан үйленбейді деп санайды, сондықтан Джонниді сүйеді. Ол одан хабар алмақшы, бірақ ол түскі кездесуін тоқтатып, кейін жоғалып кетеді. Алайда, ол бір аптадан кейін аң аулау шарасына оралады және бай әкесі генерал МакЛейдлоуның қатты қарсылығына қарамастан, оны ақырында қашып кетуіне итермелейді. Алыпсатарлық баллы айдан кейін және сәнді үйге оралғаннан кейін Лина Джоннидің жұмыссыз және табысы жоқ екенін, әдетте қарыз ақшамен өмір сүретінін және әкесіне ақша төлеп алуға тырысатынын біледі. Ол оны жұмысқа орналасуға көндіреді, ол өзінің туысына, мүлкі агенті Капитан Мелбекке жұмысқа барады. Бірте-бірте Лина Джоннидің ойынды тоқтатуға уәде беріп, ойынды тоқтатқанмен, ойынды тоқтатпайтынын және ойын борышын төлеу үшін әкесі оған үйлену тойына сыйлаған екі ескі орындықты (отбасылық мұра) сатқанын біледі. Бики, Джоннидің жақсы мінезді, бірақ надан досы, Линаны күйеуінің өте қызықты және өте қызықты өтірікші екенін сендіруге тырысады. Ол Джонниді тағы да маңызды өтірік айтуда байқайды, ол бірнеше апта бұрын Мелбекке ақша ұрлағаны үшін жұмыстан шығарылғанын біледі, ол ақша қайтарылса, айыптау жасамайды дейді. Лина Джонниге оны тастап кететінін айтып хат жазады, бірақ кейін оны жыртып тастайды. Осыдан кейін Джонни бөлмеге кіреді және оған әкесі қайтыс болғанын хабарлайтын жеделхатты көрсетеді. Джонни Линаның ақшасы жоқ екенін, тек әкесінің суреті ғана мұра болып қалғанын білгенде қатты көңілі қалады. Ол Бикиді жерді игерудің өте шұғыл схемасын қаржыландыруға көндіреді. Лина бұл сенім арту трюгі немесе одан да жаман нәрсе деп қорқады және Бекиді одан аулақ етуге тырысады. Джонни естіп, ашуланып әйеліне оның істеріне араласпауды ескертеді, бірақ кейін ол бәрін тоқтатады. Бики Парижге кеткенде, Джонни оған жартылай жолға шығады. Кейін Лина Бекидің Парижде қайтыс болғанын біледі. Джонни оған және тергеуші полиция инспекторына ол (Джонни) Лондонда қалды деп өтірік айтады. Осы және басқа да мәліметтер Линаны Бикидің өліміне оның кінәлі екеніне күдік келтіреді. Лина күйеуінің өмірін сақтандыру үшін оны өлтіруді жоспарлап отырғанын ойлайды. Ол оның досы, құпия романдар жазушысы Изобель Седбускті іздеуге болмайтын улар туралы сұхбатқа тартты. Джонни Линаға ұйықтамас бұрын бір стакан сүт әкеледі, бірақ ол оны ішуден қорқады. Бірнеше күн бойы анасымен бірге болатынын айтады. Джонни оны сол жерге апаруды талап етеді. Ол қатты жылдамдықпен құлап бара жатқан қалың көлікті айдап барады. Күтпеген жерден Линаның есігі ашылып, Джонни қорқып қалған әйелге өзінің не айтқысы келетінін түсінбей, қол созып келеді. Ол қыздың қасынан кетіп қалса, ол машинаны тоқтатады. Келесі кездескен кезде Джонни Линаны анасына алып кеткеннен кейін өзін-өзі өлтіруге ниетті екенін айтады. Осы кезде ол өз-өзіне қол жұмсауды қорқақтың жолы деп шешкенін және өз жауапкершіліктеріне төтеп беруге бел буғанын, тіпті ол ұрлық үшін түрмеге түсуге дайын екенін айтады. Ол Беки қайтыс болған кезде Ливерпульде болғанын, Мельбекке қарызын өтеу үшін Линаның өмірді сақтандыру полисін алуға тырысқанын айтады. Лина күдіктерін жойғаннан кейін, оны үйге барып, бәрін бірге көруді сұрайды. Джонни бастапқыда бас тартады, бірақ ақырында олар көлікті айналдырып, бірге кетеді.

Вест-Инстер сценарийі

1939 жылдың қараша айында Натанаэль Уэст RKO Radio Pictures киностудиясына сценарийші болып шақырылды, онда ол Борис Ингстермен бірлесіп романды киноға бейімдеу жөніндегі жұмыстың үстінде болды. Екеуі жеті апта ішінде сценарийді жазды, Уэст кейіпкерлерді сомдау мен диалогтарға, ал Ингстер желі құрылымына ден қойды. RKO «Факт алдында» фильмін Хитчкокқа тапсырғанда, ол Самсон Рафаэльсон, Джоан Харрисон және Альма Ревилл авторлығындағы, мазмұны жақсырақ дамыған өзінің сценарийіне ие болды. (Харрисон – Хитчкоктің жеке көмекшісі, ал Ревилл – Хитчкоктің әйелі.) Уэст пен Ингстердің сценарийі қабылданбады және ешқашан түсірілмеді. Осы сценарийдің мәтінін Америка кітапханасынан Уэсттің жинақталған туындыларының басылымында табуға болады.

Даму

"Күдік" романының сюжеті фильмге бейімделу кезінде автордың бастапқы ойын түгелдей өзгертіп, тіпті кері қайтаратынын көрсетеді. Уильям Л. Де Андреа 1994 жылы жарық көрген "Энциклопедия Мистериоза" еңбегінде былай дейді: "Күдік" романы болашақ құрбанның көзімен қарағандағы кісі өлтіруді зерттеуі тиіс еді. Бірақ Кэри Грант кісі өлтіруші, ал Джоан Фонтейн өлтірілген рөлде болғандықтан, RKO студиясы басқаша аяқтауды талап етті, оны Хичкок жасады, бірақ содан кейін өмірінің соңына дейін осыған наразы болды. Хичкок фильмнің соңын өзгертуге мәжбүр болғанын айтқан. "Күдік" фильмі 440 мың доллар пайда әкелді.

Бейімделулер

Бұл кезеңде фильмдердің радиоқойылымдарға бейімделуі кең таралған. Бұл фильм 1942 жылдан 1949 жылға дейін алты рет бейімделді, түпкілікті актерлер мен басқалар қатысты: бір рет «Академия сыйлығы театрында», екі рет «Lux Radio Theatre» және үш рет «Screen Guild Theater» радиосында. «Lux Radio Theatre» 1942 жылдың 4 мамырында алғашқы бейімделуді ұсынды, онда Джоан Фонтейн, Найджел Брюс және Брайан Аерн (Фонтейннің күйеуі) Гранттың рөлінде ойнады, бұл бір сағаттық нұсқа болды. «Screen Guild Theater» 1943 жылдың 4 қаңтарында фильмді жарты сағаттық нұсқаға бейімдеді, Джоан Фонтейн мен Найджел Брюс өз рөлдерін қайта ойнады, ал Базил Ратбоун Кэри Гранттың рөлін сомдады (ауырған Брайан Аерннің орнына соңғы сәтте қосылды). «Lux» 1944 жылдың 18 қыркүйегінде Оливия де Гавиленд, Уильям Пауэлл және Чарльз У. Ирвиннің қатысуымен қайта түсірілген нұсқасын эфирге шығарды. 1946 жылдың 21 қаңтарында «Screen Guild Theater» Кэри Грант пен Найджел Брюс Лорретта Янгпен бірге рөлдерін қайта ойнап, қайта түсірді. CBS радиосы 1946 жылдың 30 қазанында Кари Грант пен Энн Тоддтың қатысуымен «Оскар театрында» жарты сағаттық бейімделуді эфирге шығарды. 1949 жылдың 24 қарашасында «Screen Guild Theater» оны үшінші рет қайта түсірді, онда түпкілікті үш киножұлдыз – Грант, Фонтейн және Брюс қатысты. 1988 жылғы теледидардағы «Американдық театр» қайта түсірілімінде Энтони Эндрюс пен Джейн Кертин ойнады.