Кіріспе

1957 жылы түсірілген американдық фильм, Билли Уайлдердің туындысы.

"Айыптау куәсі" – Билли Уайлдер режиссерлік еткен, Тайрон Пауэр, Марлен Дитрих, Чарльз Логтон және Эльза Ланчестер бас рөлдерде ойнаған 1957 жылғы американдық құқықтық детективтік триллер. Қара комедия және нуар элементтері бар бұл фильм Лондондағы Олд Бейлиде өтетін сот драмасы болып табылады және Агата Кристидің 1953 жылғы аттас пьесасы негізінде түсірілген. Кристидің осы әңгімесінің алғашқы киноадаптациясын Ларри Маркус, Гарри Курниц және Уайлдер жасады. Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланып, алты "Оскар" номинациясына ие болды, оның ішінде "Үздік фильм" номинациясы да бар. Сонымен қатар, ол бес "Алтын глобус" номинациясын алды, оның ішінде Эльза Ланчестер "Екінші рөльдегі үздік әйел актриса" номинациясында жеңіске жетті. Бұған қоса, фильм Америка кино институтының AFI-нің 10 үздік фильмі тізімінде алтыншы орынды иеленді. Фильмде, бай жесір әйелдің өсиеті бойынша басты мұрагер аталған күдіктінің сот процесі кезінде оның әйелі оған қарсы куәлік береді.

Сюжет

Сері ауруынан айығып жатқан аға адвокат сэр Уилфрид Робартс Леонард Волды қорғауға келіседі, бірақ Робарттың жеке медбикесі мисс Плимсолл қарсылық білдіреді, өйткені сэр Уилфридтің дәрігері оны қылмыстық істерді қабылдамауға ескерткен. Вольге оған ғашық болған және өсиетінде оны негізгі мұрагер деп атаған бай, баласыз жесір Эмили Френчті өлтірген деп айып тағылады. Күдікті жағдайлар Вольдің кінәлі екенін көрсетеді, бірақ сэр Уилфрид Вольдің кінәсіз екеніне сенді. Сэр Уилфрид Вольдің неміс әйелі Кристинмен сөйлескенде, ол оны салқынқанды және өзіне сенімді деп табады, бірақ ол оған алиби береді, бірақ ол толығымен сенімді емес. Сот барысында прокурордың адвокаты оны куәгер ретінде шақырады, бұл сэр Уилфридті қатты таң қалдырады. Әйел күйеуіне қарсы куәлік беруге міндетті болмаса да, Кристин Вольге тұрмысқа шыққан кезде, ол әлі де Ресей аймағындағы Шығыс Германияда тұратын неміс азаматы Отто Хелмге үйленген еді (Воль Корольдік әуе күштерінде болған және Германиядағы оккупациялық күштердің бір бөлігі болған, және Германиядан қашуға көмектесу үшін оған үйленген). Ол Вольдің Френч ханымды өлтіргенін жеке мойындағанын және оның ар-ожданы оны шындықты айтуға мәжбүрлегенін мәлімдейді. Олд Бейлидегі сот барысында сэр Уилфридке құпия әйел хабарласады, ол оған Кристиннің Макс есімді құпия сүйіктісіне жазған хаттарын ұсынады. Қолжаз шынайы, және әйелдің хаттарды беруінің заңды себебі бар: оның беті Макс жарақаттап, кескен. Хаттар Макс пен Кристиннің Леонардты өлтіру жоспарын қамтиды, бұл қазылар алқасын Кристиннің қасақана жалған куәлік бергеніне көндіреді. Леонард ақталды, бұл көпшіліктің қуанышын тудырды. Алайда, сэр Уилфрид үкімге алаңдайды. Оның дұрыс екені дәлелденді, өйткені сот залына қауіпсіздік үшін әкелінген Кристин, соттан шығып бара жатқан топтың шабуылына ұшырағаннан кейін, оған істі жеңуге көмектескенін айтады. Сэр Уилфрид сот алдында Кристиннің сүйікті әйелі ұсынған алибиге қазылар алқасы сенбейді деп айтқан еді, сондықтан ол жеккөруші, екі жүзді әйел рөлін ойнады және күйеуін кінәлайтын куәлік берді, содан кейін жоқ Максқа хаттарды жалғандады және хаттарды ұсынған құпия әйел рөлін ойнау үшін маскировка жасады, өзінің куәлігін күмәнді етіп, ақтауға әкелді. Ол Леонардты құтқарып қалғанын мойындайды, бірақ оның кінәлі екенін білгенімен, оны жақсы көретіндіктен. Ол жалған куәлік бергені үшін сотталуы мүмкін екенін мойындайды. Кристиннің мойындауын естіген Леонард, ол Френч ханымды өлтіргенін қуана растайды. Сэр Уилфрид ашуға мініп, Леонардты тоқтатуға күші жетпейді, өйткені қайта сотқа жол бермейтін қос қылмыс заңы (Ұлыбританияда бұрын жойылған). Кристин Леонардтың жас әйелмен қарым-қатынаста екенін білгенде қатты таңғалады және ол Кристинді тастап кетуді жоспарлап отыр. Кристин ашуланып, пышақ алып, Леонардты өлтіреді. Полиция оны тұтқындағаннан кейін, сэр Уилфрид, мисс Плимсоллдың ынталандыруымен, Кристиннің қорғауын өз мойнына алатынын жариялайды.

Өндіріс

Продюсерлер Артур Хорнблоу мен Эдвард Смолл пьесаның құқықтарын 450 000 долларға сатып алды. Пьеса қорғаушы адвокаттың кейіпкерін баса көрсету үшін бейімделді. Билли Уайлдер 1956 жылғы сәуір айында режиссерлікке келісім берді. Уайлдердің сөзіне қарағанда, продюсерлер Марлен Дитрихке рөлді ұсынғанда, ол Уайлдер режиссер болса ғана келісемін деген шарт қойды. Уайлдер Дитрихтің "кісі өлтірген әйел рөлін ойнауды ұнататынын", бірақ "махаббат көрінесін ойнағанда қысылыс сезінетінін" айтты. Вивьен Ли Кристин Воул рөліне үміткер болды. Лаутон өзінің рөлін Флоранс Гведелланың үлгісінде ойнады, ол оның жеке адвокаты, куәгерлерді сұраққа тартып жатқанда моноклін бұратынымен белгілі болған ағылшын. Бір даулы клиент оларды бір жағынан жыртып, Дитрихтің танымал аяқтарының біреуін ашып, төбелес бастайды. Бұл сахнаға 145 массовка және 38 каскадер қажет болды, сондай-ақ 90 000 доллар жұмсалды. Бар Die blaue Laterne деп аталды, бұл Дитрихтің әйгілі "Көк періште" фильміне сілтеме.

Қабылдау

Заманауи сыншы Босли Кроутер «Нью-Йорк Таймс» газетінде былай деп жазды: «Ешқандай көңілсіз немесе пайдасыз сәт болмайды. Фильмнің басынан-ақ, айыпталушы Лоттон мырзаға әкелінгенде анық естілетін "Баста!" деген сөзбен барлық оқиға қызу жүреді. Сот залындағы ауа эмоционалдық қуатпен толы, әсіресе фильмнің соңғы бөліміндегі күтпеген жағдай болғанға дейін. Содан кейін бүкіл драма жарылады. Бұл фильмдегі маңызды нәрсе – оқиғалардың жылдам дамуы, жақсы бейнеленген кейіпкерлердің үйлесімділігі, көңіл-күйдің ауысуы, қарқынның өзгеруі және актерлердің көркемдік шеберлігі. Rotten Tomatoes сайтындағы 40 рецензия негізінде фильмнің мақұлдау деңгейі 100% құрап, орташа бағасы 8.7/10. «TV Guide» журналы фильмге 5 жұлдыздың 4,5-ін берді, автор «Сот куәсі» – Билли Уайлдердің шеберлігімен экранға көшirilген Агата Кристидің әйгілі пьесасының тапқыр және қысқаша бейімделуі» деп атап өтті. Американдық кино институты бұл фильмді AFI-нің 10 үздік фильмі тізіміндегі сот драмасы санатында 6-шы орынға қойды.

Кассалық касса

Фильм 1958 жылдың ақпан және наурыз айларында АҚШ кассасында екі апта қатарынан бірінші орынды иеленді. Оның алғашқы жылында 3,75 миллион долларлық кіріс болды.

Марапаттар

Сыйлық санаты Тақырыбы Академия сыйлығы Ең үздік фильм Артур Хорнблоу кіші Ұздік режиссер Билли Уайлдер Ұздік актер Чарльз Логтон Ұздік қосалқы актриса Эльза Ланчестер Ұздік фильм монтаждау Дэниел Манделл Ұздік дыбыс жазу Гордон Э. Сойер Британдық кино академиясы сыйлығы Басты рөлдегі үздік актер Чарльз Логтон Дэвид ди Донателло сыйлығы Ұздік шетелдік актер Режиссерлер гильдиясы сыйлығы Фильмдердегі үздік режиссерлік жетістік Билли Уайлдер Эдгар Аллан По сыйлығы Ұздік фильм Билли Уайлдер және Гарри Керниц Алтын глобус сыйлығы Ұздік фильм – драма Ұздік актер – драмалық фильмде Чарльз Логтон Ұздік актриса – драмалық фильмде Марлин Дитрих Ұздік қосалқы актриса – фильмде Эльза Ланчестер Ұздік режиссер – фильмде Билли Уайлдер Лорел сыйлығы Топ драма 4-орын Топ әйелдердің драмалық рөлі Марлин Дитрих 2-орын Онлайн кино және теледидар қауымдастығы сыйлығы Кино және теледидар атақ залы

Үй медиасы

Witness for the Prosecution 2001 жылдың 11 желтоқсанында MGM Home Entertainment компаниясымен Region 1 кең экранды DVD ретінде DVD форматында, ал Kino Lorber (MGM лицензиясы бойынша) 2014 жылдың 22 шілдесінде Blu-ray форматында Region 1 кең экранды диск ретінде жарық көрді.