Кіріспе

Американдық классикалық композитор

Джозеф Моисеевич Шиллингер (Ио́сиф Моисе́евич Ши́ллингер; 1 қыркүйек 1895 [ескі стиль бойынша 20 тамыз 1895] (басқа дереккөздер: 31 тамыз 1895 [ескі стиль бойынша 19 тамыз 1895]) – 23 наурыз 1943) – композитор, музыка теориясының маманы және композициядан сабақ беруші, музыкалық композицияның Шиллингер жүйесін жасаған автор. Ол Ресей империясының Харьков облысында (қазіргі Харьков, Украина) дүниеге келген және Нью-Йорк қаласында қайтыс болған.

Өмір және мансап

XX ғасырдың алғашқы онжылдықтарында Шығыс пен Батыс арасына Еуропалық білім мен мәдениеттің бұрын-соңды болмаған көшіріміне Ресейдің музыка білім беру жүйесінің өнімі болған Прокофьев пен Рахманинов сияқты композиторлар кірді. Шиллингер осы ортадан шыққан, Санкт-Петербург Императорлық музыка консерваториясының студенті болғаннан кейін кәсіби музыканттарды даярлауға арнаған. Ол өзінің музыкалық білімін жазбаша теория түрінде жеткізді, өнерді, сәулетті, дизайнды және музыканы сипаттау үшін математикалық өрнектерді қолданды. Нью-Йоркте Шиллингер көптеген танымал АҚШ музыканттары мен концерттік музыка композиторларына кеңесші ретінде танымал болды, соның ішінде Джордж Гершвин, Эрл Браун, Бенни Гудман, Гленн Миллер, Оскар Левант, Томми Дорси және Генри Коуэлл. Гершвин төрт жыл (1932–36) Шиллингермен оқыды. Осы кезеңде ол «Порги мен Бесс» операсын жазды және оркестрлеу мәселесі бойынша Шиллингермен кеңесті. Шиллингердің Гершвинге тигізген әсері туралы пікірталас туды. «Порги мен Бесс» операсының сәтті шығуынан кейін Шиллингер оның жаратылуына үлкен және тікелей ықпал еткенін мәлімдеді; ағасы Айра Гершвин мұндай көмек болмағанын толығымен жоққа шығарды. Гершвиннің Шиллингермен музыкалық қарым-қатынасы туралы үшінші пікірді Гершвиннің жақын досы Вернон Дьюк, сонымен қатар Шиллингердің студенті, 1947 жылы «The Musical Quarterly» журналында жариялады. Гершвиннің Шиллингермен оқыған кезіндегі жазбаларының бір бөлігі АҚШ Конгресі кітапханасында сақтаулы. Электрондық музыка саласында Шиллингер термен аспабын ойлап тапқан Леон Терменмен бірлесіп жұмыс істеді. Шиллингер өзінің бірінші «Аэрофониялық сюитасын» термен үшін жазды, ол 1929 жылы Кливленд оркестрімен Николай Соколофтың жетекшілігімен аспапты орындады. Шиллингер өзінің математикалық принциптерін әртүрлі салаларға қолданды, өйткені барлық өнер түрлерін бірдей математикалық заңдар басқарады деп сенді. Оның 658 беттен тұратын «Өнердің математикалық негізі» (1943) атты еңбегінде оның идеялары кеңінен баяндалған. Шиллингер сонымен қатар кинорежиссер Мэри Эллен Бьютпен бірлесіп жұмыс істеді және биді жазудың жаңа әдісін жариялады. Шиллингер көптеген оқу орындарында, соның ішінде The New School-да сабақ берді, бірақ оның ең үлкен жетістігі – пошта арқылы жүргізілетін оқу курстары болды, кейіннен бұл курстар Лайл Даулинг пен Арнольд Шоу жариялаған «Шиллингердің музыкалық композиция жүйесі» болып дамыды. Шиллингер өз жүйесінің білікті оқытушылары ретінде студенттердің шағын тобын аккредиттеді, ал оның қайтысынан кейін олардың бірі Лоуренс Берк Бостонда оның жүйесін таратуды жалғастыру үшін музыка мектебін құрды. Шиллингер үйі 1945 жылы ашылды, кейіннен ол Беркли музыка колледжіне айналды, онда жүйе 1970 жылдардың басына дейін оқу бағдарламасында сақталды. Шиллингер қанша оқытушыны аттестаттағаны туралы пікірталас бар. Сандар 7-ден 12-ге дейін ауыспайды. Бүгінгі күнге дейін Шиллингер жүйесінің жеті ғана аттестатталған оқытушысы анықталды. Аттестат алған үш оқытушы – Мэриленд штатының Балтимор қаласынан Ашер Злотник (Даулингтің оқушысы және жеке досы), Эдвин Гершефски және Роланд Виггинс.