Кіріспе

Тұрғын үйде демалу және әлеуметтесу үшін арналған бөлме. Батыс архитектурасында мұндай бөлме қонақ бөлмесі, сондай-ақ австралиялық ағылшын тілінде "салон бөлмесі", британдық ағылшын тілінде "салон" немесе "жайлы бөлме" деп аталады. Егер бөлме үйдің басты кіреберісіне жақын орналасса, оны кейде "алдыңғы бөлме" деп те атайды. Ірі, ресми үйлерде жайлы бөлме көбінесе жатын бөлмеге іргелес орналасқан шағын, жеке кеңістік болады, мысалы, Ақ үйдің Квинс жайлы бөлмесі мен Линкольн жайлы бөлмесі. 19 немесе 20 ғасырдың басында Эдвард Бок бұл бөлмеге "қонақ бөлме" терминін қолдануды ұсынды, бұл бөлме сол кезде "parlor" немесе "салон" деп аталатын, кейде оған бұл терминнің авторы деп қате айтылады. Қазір бұл термин үй ішінде демалу және сергіп алу үшін арналған кеңістікке сілтеме жасағанда жиі қолданылады. Әлемнің әртүрлі аймақтарында қонақ бөлмелері әртүрлі стильде жасалған және өзгеріп келеді, бірақ олардың барлығы бірдей мақсатты бөліседі – адамдарды ыңғайлы ортада біріктіру.

Шолу

Үйінде қонақ бөлмесі немесе отбасылық бөлмесі жоқ жағдайда, қонақ бөлмесі қонақтарды қабылдауға арналған бөлме ретінде де қолданылуы мүмкін. Қонақ бөлмелеріндегі заттар "жақындары туралы ойға жетелеу және олармен қарым-қатынастың деңгейін реттеу" үшін пайдаланылуы мүмкін. Типик батыс қонақ бөлмесі диван, креслолар, көмекші үстелдер, журнальный үстелдер, кітап сөрелері, теледидар, электр шамдары, кілемдер және басқа да жиһазды қамтуы мүмкін. Климатқа байланысты, қонақ бөлмелерінде дәстүрлі түрде пеш болған, ол бұл жылыну үшін қажет болған кезден бастап пайда болды. Жапондық қонақ бөлмесі – вашицуда еден татамимен жабылады, яғни адамдар ыңғайлы отыра алатын бөліктерге бөлінген кілемдер төселеді. Олар әдетте шоджи, фусума және рамалардан тұрады, бұл кеңістікті өте минималистік және үйлесімді етуге мүмкіндік береді. Жапондық бөлме дизайны Ұлыбритания мен Жаңа Зеландияның идеалдарына қайшы келеді, себебі жапондық мәдениет адамды жылытуға, үйді емес, сенім білдірген. Бұл тамақ пісіруге арналған портативті хибачиға ие болуды білдірді, ал Ұлыбритания мен Жаңа Зеландияда адамдар пешті кеңістікті жылыту үшін, емес тамақ пісіру үшін қолданды. Жапондық мәдени сенімдер жүйесі олардың дизайн ерекшеліктеріне әсер етті, әшекейлеудің минималистік болуы керек екенін, сонымен қатар табиғи элементтерді қосуды талап етті.

Бөлмеден қонақ бөлмесіне

XIX ғасырдың соңына дейін алдыңғы бөлме үйдің ресми шараларға, соның ішінде қайтыс болғандардың жерлену алдында жатқызылатын бөлмесі болды. Бұл бөлме дәстүрлі түрде тек жексенбі күндері немесе отбасы мүшелерінің жаназасы сияқты ресми жағдайларда ғана пайдаланылды; ол үй ішіндегі қоғамдық және жеке кеңістіктердің арасындағы кедергі болды. Қазір жексенбі күндері көбінесе үлкен түсті теледидардан футбол тамашалау үшін қолданылады, бұл 1970-ші жылдары үлкен отбасылық бөлмелердің танымалдылығын арттырды. "Тұрғын бөлме" термині алғаш рет 1890 жылдардағы интерьер әдебиетінде кездеседі, онда тұрғын бөлме сол заманғы викториялық дәстүрлерден гөрі дизайнердің жекелігін көрсетеді деп түсіндірілді. Байлар ғана салон, кітапхана, қонақ бөлмесі және темекі шегу бөлмесі сияқты бірнеше бөлмеге ие болатын. Терминологиядағы өзгеріс Эдвард Бокқа байланысты, ол "Ladies' Home Journal" журналындағы мақаланың авторы ретінде танылды. Мақала әйелдерге арналған және оларға үй дизайнына қатысты танымал мазмұнға қолжетімді бағамен сүйенуге мүмкіндік берді, сонымен қатар Бок американдық отбасының идеалды образы мен әйелдердің рөлі туралы көзқарасын ұсынды. Бок бұл кеңістіктің қымбат жиһазбен толтырылған, бірақ сирек пайдаланылатын бөлмеден гөрі "өмір сүруге" арналғанына сенді. Ол адамдарды бөлмені күнделікті өмірде жиналу орыны ретінде пайдалануға ынталандыру үшін жаңа атауды ұсынды.

Қазіргі заманғы қонақ бөлмесінің дамуы

Интерьер дизайнерлері мен сәулетшілер әрқашан кеңістіктегі пайдаланушыларды зерттеп, олардың қажеттіліктері мен тілектеріне ең сай келетін дизайнды жасауға тырысқан. Франция королі Людовик XIV-нің Версаль сарайы 1600 жылдардың соңында ең сәнді безендірілген тұрғын бөлмелерінің бірі саналды. Людовик XIV патшалығы тұсында Людовик XIV стилі немесе Людовик Кваторц архитектурасы қалыптасты. Бұл стиль француз классицизмі ретінде де танылды және басқа елдерге де әсер етті. Онда мәрмәр мен қола материалдарын кеңінен қолдану көрінді. Людовик XIV, Людовик Ле Во және Августин Шарль д’Авильер бірлесіп ресми қабылдауларға арналған пәтерлерді (appartments de parade) жобалады, олар әдетте мәселелерді талқылау және іс-қағаздармен жұмыс істеу үшін пайдаланылды. Сонымен қатар, үй иелері демалып, уақыт өткізе алатын жайлы пәтерлерді (appartements de commodité) де жобалады. Француз сәулетшісі Шарль Этьен Брисо, архитектуралық стилі ерекше Луи Квинз болып табылатын, 1728 жылы «Architecture moderne ou L’art de bien bâtir» атты еңбегін жариялады, ол кеңістіктің ішкі бөлігінде нақты материалдық және жиһаздық шешімдерді қолдануға негізделген жайлылық тұжырымын енгізді. Оның ықпалы Францияның Париж қаласынан басталып, тез Еуропаға таралып, бай және сәнді өмір сүретін адамдардың назарына ілікті. 1700 жылдардың соңында Өнеркәсіптік революция басталды, ол Американы қолөнершілік және қолмен жасалған өнімдерден машинамен өндірілетін өнімдерге негізделген қоғамға айналдырды. Бұл орындықтар, үстелдер, шамдар, телеграфтар және радио сияқты заттарды қолжетімді бағада сатып алып, үйге қосуға мүмкіндік берді. Өнеркәсіптік революцияның дамуы тұрғын бөлмелердің жаңаруына үлкен үлес қосты, өйткені жаппай өндіріс арқасында декоративтік бұйымдар орта тапқа қолжетімді болды. Мұның бір мысалы – Ээро Сааринен жобалаған Миллер үйі. Сааринен тұрғын бөлмені әдемі архитектуралық стильте ғана емес, сонымен қатар пайдаланушыларды жерге батырып, оларды «жерге байланысты» сезіндіретін «әңгімелесу алаңымен» (conversation pit) жабдықтауды қалаған. Бұл алаң демалуға және әңгімелесуге ынталандырды, ал Миллер үйі мұндай алаңды құруды және оны кеңінен таныстыруды бастаған алғашқы үйлердің бірі болды. Миллер үйінің архитектуралық стилі орта ғасырлық модернизм (Mid century modern) деп аталды, ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1945 және 1960 жылдар аралығында пайда болғанын көрсетеді. Бұл қозғалыс минималды әшекейлеу, қарапайымдық, сапалы материалдар және шеберлікпен байланысты болды.